بخش ۲۸ - صفت برگ ریز، و دوادو باد خزان، و از آسیب صدمات حوادث، سر نهادن سرو لیلی در خاک، و بی بالش ماندن
آمد چو خزان به غارت باغ
بنشست به جای بلبلان زاغ
هر غنچه که جلوه کرد گستاخ
در ریختن آمد از سر شاخ
ریزان گل و لاله، شست در شست
مالنده چنار، دست در دست
گیسوی بنفشه خاک بوسان
چون زلف خمیدهٔ عروسان
ناگه به چنین شکوفه ریزی
افتاد گلی به رستخیزی
لیلی، که بهار عالمی بود
زو چشمهٔ زندگی نَمی بود
آتش زده گشت نوبهارش
وز آب برفت چشمهسارش
آن ریش کهن که در جگر داشت
جان برد، که سوی جان گذر داشت
آن دل که شدش به عشق پامال
جان نیز روان شدش به دنبال
آمیخت به سرو نوجوانش
بیماری چشم ناتوانش
شعله ز تنش چنان برآمد
کش دود ز استخوان برآمد
پهلو به کنار بستر آورد
سر پوش اجل به سر درآورد
گشتش تن گوهرین سفالین
وز بستر رنج، ساخت بالین
گشتش خوی تب روان به تعجیل
هم وسمه ز رو بشُست و هم نیل
گیسو ز شکنج ناز ماندش
نرگس ز کرشمه بازماندش
شد تیره جمال صبح تابش
وافتاد به زردی آفتابش
تب لرزه بسوخت روی چون باغ
تب خاله نهاد بر لبش داغ
هم رنج تن و هم اندُه یار
یک جان به دو زخمگه گرفتار
در تلوسهای چنان جگر سوز
میدید عقوبتی دو سه روز
چون شد گهِ آنکه مرغ دمساز
از بند قفس، شود به پرواز
زان نکته که زد به جانش آذر
بگشاد جریده پیش مادر
کای درد من اندُهِ نهانت
واندیشهٔ من خراش جانت
زین غم که برای من کشیدی
آزرده شدی و رنج دیدی
ناچار، چو خونم از تن تست
بار دل من به گردن تست
رنجی که نهند بر نهادم
لابد تو کشی، که از تو زادم
تیمار مرا که پی فشردی
زحمت ز قیاس بیش بردی
وقتست کنون که خیزم از پیش
زایل کنم از تو زحمت خویش
عذرت به کدام رای خواهم؟
مزدت مگر از خدای خواهم
چشمت پس ازین نَمی مبیناد
بعد از غم من غمی مبیناد
بَردار ز بستر هلاکم
وز آب دو دیده شوی پاکم
خون ریز به روی مشکبویم
تا غازهٔ تر بود به رویم
گل زن به جبین ز روی خویشم
کافور فشان و موی خویشم
چون از پی مرقدم، نهانی
پوشی به لباس آن جهانی
از دامن چاک یار دلسوز
یک پاره بیار و بر کفن دوز
تا با خود از ان مصاحب پاک
پیوند وفا برم ته خاک
چون نوبت آن شود که از تخت
لیلی به جنازه برنهد رخت
کم کن قدری رقیب ما را
و آواز ده آن غریب ما را
کاید چو شهان درین عروسی
لب ساز کند به فرق بوسی
در جلوهٔ من کند نظاره
وز سینه برآورد حراره
از رخ به زمین شود زر افشان
وز گریهٔ تلخ شکر افشان
رنگین کند از جگر قبا را
خونین کند از نفس هوا را
مطرب شود از ترانهٔ سوز
قاری شود از نفیر دل دوز
در گریه، روان کند درودی
وز ناله، برآورد سرودی
او نغمهٔ غم زند به نامم
من رقصکنان برون خرامم
آید قدری چو مهربانان
تا حجرهٔ خوابگاه جانان
وانگه به وفا، چنانکه داند
همخوابه شود اگر تواند
در زندگی، ار نبود کاری
در خاک، به هم بُویم، باری
گو آنچه که گفتی، از یقین است
بشتاب، که وقت آن همین است
اینْک رُخ، اگر جمال خواهی
وینْک من، اگر وصال خواهی
شوری، ز دو کالبد برانگیز
تن با تن و جان به جان، برآمیز
رنج دو جراحت اندکی کن
خون دو شهید را یکی کن
گرچهز دم سرد مردم ای دوست
خون، سرد نشد هنوز در پوست
با گرمی خونم آر در بر
پیوند، به خون گرم بهتر
ور دل نشود که بر من آیی
چون جان، به دریچهٔ تن آیی
گیری کم دوست چون گرانان
جان، دوسترت بود ز جانان
از مردمی تو برنگردم
زان روی که بی وفاست مردم
هر کس پی زندگان گزیند
کس روی گذشتگان نبیند
با آنکه کنند ناله و شور
نتوان پس مرده رفت در گور
با این همه، به منزل خویش
خالی نکنم ز تو، گل خویش
چون خاک شود، وجود پاکم
بر باد دهد، زمانه خاکم
با باد صبا غبار گردم
پیراهن کوی یار گردم
گویند که گرد باد در دشت
جا نیست ز تن رمیده در گشت
من نیز به جان دهم گشادی
گردم به سرت چو گرد بادی
لیکن تو نه آن کسی که بی دوست
همخانهٔ جان شوی، به یک پوست
عمریست که جان تو به غم بود
در جستن همرهِ عدم بود
بشتاب که سوی آن خرابی
همراه دگر، چو من، نیابی
همره چه بود که جان چون نوش
همخوابه و همدم و همآغوش
این راه دراز گاه و بیگاه
ز افسانهٔ غم کنیم کوتاه
چندان ز تو انتظار بردم
کاندر ره انتظار مُردم
و امروز که گشت جان سبک پای
من مرده و انتظار بر جای
دوری منمای بیش از اینم
کز کتم عدم، رهِ تو بینم
منشین که بساط درنوشتم
تو زود بیا که من گذشتم!
گفت این سخن و ز حال درگشت
وز حالت خویش بیخبر گشت
جانش که میان موج خون رفت
مجنون گویان ز تن برون رفت!



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهی درد و رنج مجنون پس از جدایی از لیلی و خسارتهای ناگهانی است که در اثر گذر زمان و حوادث طبیعی بر او و عشقش وارد میشود. در این خزان و فرو ریختن گلها، مجنون جانش را در پی لیلی میطلبد و هجران او را با توصیفاتی از تیرهروزی و بیماری میآشامد. او از رنجهایش میگوید و احساس میکند که عشقش به لیلی، به تنهایی و درد او میافزاید. فرجام شعر با دلسوزی و درخواست مجنون برای نزدیکی به محبوبش و ادامه پیوندی عاطفی بین آنها در دنیای پس از مرگ به پایان میرسد. مجنون در نهایت جان میسپارد و به سوی لیلی میرود.
هوش مصنوعی: زمانی که فصل خزانی فرامیرسد، زاغها به باغ میآیند و به جای بلبلان (پرندگان خوشآوای) نشسته و باغ را غارت میکنند.
هوش مصنوعی: هر غنچهای که با ناز و جرات ظاهر شد، برای ریختن و از بین رفتن آماده بود و از شاخه جدا میشد.
هوش مصنوعی: در این بیت، به زیبایی گل و لاله اشاره شده که به همدیگر چسبیدهاند، و درخت چناری که دست به دست مالیده میشود، نماد پیوند و نزدیکی است. این تصویرها در کنار هم، حس لطافت و زیبایی را به تصویر میکشند.
هوش مصنوعی: گیسوی بنفشه به خاک گراییده و مانند زلف خمیدهٔ عروسان افتاده است. این تصویر به زیبایی و لطافت گیسوی بنفشه اشاره دارد که در اثر باد یا حوادث به زمین افتاده و حالتی افشرده و ناراحت به خود گرفته است.
هوش مصنوعی: ناگهان به هنگام ریزش شکوفهها، گل به حالتی از بیداری و سرزندگی رسید.
هوش مصنوعی: لیلی، که بهار زندگی و زیبایی در جهان بود، حالا به قدری پژمرده شده که دیگر نشانهای از حیات و زندگی ندارد.
هوش مصنوعی: بهار لیلی، که زمانی پر از شادابی و زندگی بوده، اکنون در آتش شعلهور شده و چشمهٔ حیاتش هم خشک شده است.
هوش مصنوعی: آن ریش کهن که در دل و جان او بوده، زندگیاش را با خود برد، زیرا به سوی روح و جان او ارتباط داشت.
هوش مصنوعی: دل عاشق، که در عشق ضایع و تحت فشار قرار گرفت، بهقدری تسلیم عشق شد که جانش نیز بهدنبال آن رفت و لطافت و حیات خود را از دست داد.
هوش مصنوعی: چشم ناتوان او با بیماری و کمچشمی به حالتی افتاده است که به زیبایی سرو نوجوانش آسیب رسانده است.
هوش مصنوعی: شعلهای از بدن او بیرون آمد که مانند دود از استخوانش برخاست.
هوش مصنوعی: سرش را به کنار بستر گذاشت و به خاطر نزدیک شدن زمان مرگ، تیغ اجل به سرش رسید.
هوش مصنوعی: تن او به خوبی و ارزش مانند جواهر و مانند خاک سفالی است و از بستر زحمت، برایش بالینی درست کردند.
هوش مصنوعی: او به خاطر این که از غم و اندوه به شدت مضطرب و شتابزده است، هم گیاه وسمه (گیاهی معطر) را از روی خود شست و هم رنگ نیل (رنگی آبی) را از وجودش زدود.
هوش مصنوعی: موی او به دلیل ناز و لطافتش در برابر ظلمت و سختیها به حالتی خراب و به هم ریخته درآمده و مانند نرگس که با جاذبه و ظرافت خاصی برمیگردد، دیگر نتوانسته خود را نگه دارد.
هوش مصنوعی: چهرهٔ صبح که سرشار از روشنی و تابش بود، اکنون تیره و دچار زردی آفتاب شده است.
هوش مصنوعی: گرمای تب جان لیلی را از بین برده و صورتش را مانند باغی سوخته کرده است. تب خاله به معنی نامناسبی یا داغی است که بر لبان او نشسته و نشاندهندهٔ رنج و درد اوست.
هوش مصنوعی: من هم دچار درد جسمی هستم و هم دلنگرانی برای یار. مانند کسی که در یک جان به دو زخم گرفتار شده است، رنج میکشم.
هوش مصنوعی: در حالتی بسیار ناراحتکننده و دردآور، مجنون مدت چند روز عذاب و تنش را مشاهده میکند و با احساس بدی روبهرو است.
هوش مصنوعی: زمانی فرامیرسد که پرندهٔ همدل و غمخوار، از قفس رهایی یافته و به پرواز درمیآید.
هوش مصنوعی: بهخاطر آن نکتهای که آذر (مخاطب یا گوینده) به جان او (مجنون) گفت، او به مادرش (لیلی) پیامی فرستاد یا ارتباطی برقرار کرد.
هوش مصنوعی: ای درد من، پنهانترین اندوه تو و فکر من، به جانت آسیب میزند.
هوش مصنوعی: به خاطر این غمی که برای من تحمل کردهای، تو هم آزرده خاطر و رنجیده شدهای.
هوش مصنوعی: ناچار خون من به خاطر توست و بار غم من بر دوش توست.
هوش مصنوعی: رنج و سختی که بر من میآورند، حتماً تو هم تحمل خواهی کرد، زیرا من از تو متولد شدهام و به تو وابستهام.
هوش مصنوعی: به خاطر مراقبت و دلسوزی تو نسبت به حال من، زحمت و رنجی که کشیدی، بیشتر از حد تصور و مقایسه و سنجش بود.
هوش مصنوعی: الآن وقت آن رسیده که از نزد تو برویم و زحمت خود را از تو کم کنم.
هوش مصنوعی: با کدام دلیل و منطقی میتوانم از تو عذرخواهی کنم؟ آیا پاداش من از خداوند نیست؟
هوش مصنوعی: چشم تو بعد از این، هیچ چیزی را نبیند و بعد از ناراحتی من، هیچ ناراحتی دیگری را هم نبیند.
هوش مصنوعی: مرا از بستر مرگ و نابودی بلند کن و با آب چشمانم پاکم کن.
هوش مصنوعی: آرزو دارم که خونم به روی عطرآگین و خوشبویم بریزد تا که عطرش بر روی صورت من باقی بماند.
هوش مصنوعی: مرا به گلاب و کافور مزیّن کن و به موی خودم که بوی خوش دارد، آرایش کن.
هوش مصنوعی: وقتی برای دنبالم میآیی، در مخفیگاه خود را با لباسی از دنیای دیگر میپوشانی.
هوش مصنوعی: از دامن (لباس) یار مهربان، یک تکه پارچه بیاور و بر کفن (تابوت یا لباس دفن) بزن.
هوش مصنوعی: تا وقتی که از آن دوست پاک خود، پیوند وفا را در خاک ببرم.
هوش مصنوعی: زمانی که لحظهی مرگ لیلی فرا برسد و او از تخت زندگی به تابوت انتقال یابد،
هوش مصنوعی: اندازهٔ قد و قامت رقیب را کمی کوتاه کن و آن غریبه (مجنون) را خبر کن تا از حال او باخبر شویم.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی و شکوه عروسی اشاره میکند و از لبانی میگوید که در این جشن مانند شاهان ساز مینوازند و با بوسهای بر فرق محبوب، زیبایی مراسم را افزایش میدهند.
هوش مصنوعی: در این بیت، محبوب (لیلی) به زیبایی خود میبالد و دیگران را به تماشا وا میدارد، در حالی که از دلش احساساتی چون عشق و شوق به بیرون میآید.
هوش مصنوعی: وقتی که از چهرهٔ لیلی به زمین میافتد، طلا همچون ارزانی بر زمین پاشیده میشود و اشکهای تلخش مانند شکر شیرین و دلپذیر میریزد.
هوش مصنوعی: خون عشق و احساسات مجنون به قدری شدید است که لباسش را رنگین و دلش را آزرده میکند و نفس هوا نیز تحت تأثیر این وضعیت دگرگون میشود.
هوش مصنوعی: موسیقیدان، تحت تأثیر ترانههای غمگین به سرایش میپردازد و سخنگوی دل میشود که با صدای زاری و ناله، احساسات را بهگونهای عمیق بیان میکند.
هوش مصنوعی: او در حال گریه و دلدادگی، پیام و درودی به سوی من میفرستد و از صدای نالهاش آهنگی سر بر میآورد.
هوش مصنوعی: عشق، در غم به یاد من، نغمهای میزند و من شاد و رقصان از در به بیرون میآیم.
هوش مصنوعی: چون مهربانان میرسند، مقدار کمی از محبتی که در دل دارند به خوابگاه معشوق (جانان) میآید.
هوش مصنوعی: سپس به وفاداری، هرچند که خود میداند، اگر بتواند همسر و همراه شود.
هوش مصنوعی: اگر در زندگی، کاری در خاک (زمین) نداشته باشیم، بهتر است که به هم و با هم زندگی کنیم.
هوش مصنوعی: هر چه میگویی، درست است و باید عجله کنی، چون زمان آن همین اکنون است.
هوش مصنوعی: اگر زیبایی را میخواهی، این چهرهی من را ببین؛ و اگر وصال و پیوستن به من را خواهان هستی، به این حالت توجه کن.
هوش مصنوعی: با شور و هیجان، از دو تن (مجنون و لیلی) ارتباطی عمیق برقرار کن و جان هر یک را به جان دیگری پیوند بزن.
هوش مصنوعی: رنج دو زخم را کمی تحمل کن و خون دو شهید (مجنون و لیلی) را یکی در نظر بگیر.
هوش مصنوعی: هرچند که مردم به خاطر تندی و سردی حالات و شرایط زندگی، وضعیتشان به سردی میگراید، اما ای دوست، خون من هنوز در دل و وجودم گرم و زنده مانده است.
هوش مصنوعی: من را با گرمی عشق خود در آغوش بگیر، چرا که پیوند ما با عشق و احساسات گرم بهتر از هر چیز دیگری است.
هوش مصنوعی: اگر دل تو نخواهد که به سوی من بیایی مانند جان، پس از طریق جسمت به من نزدیک شو.
هوش مصنوعی: اگر دوستی به اندازهٔ جان بر تو سنگین است، بدان که دوستی تو برای جانان (لیلی) از جان خودت نیز بیشتر است.
هوش مصنوعی: من از جمعیت و مردم دور نمیشوم، به خاطر اینکه مردم معمولاً بیوفا هستند.
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال زندهها برود، هرگز نمیتواند به چهره یا یاد گذشتگان نگاهی بیندازد.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه مردم فریاد و ناله میکنند، اما مرگ دیگر کسی را برنمیگرداند و فرد مرده به گور خواهد رفت.
هوش مصنوعی: با وجود تمام مشکلات و دردها، هیچگاه تو را از دل خود دور نمیکنم و همیشه تو را در قلب و یادم نگه میدارم، عزیزم.
هوش مصنوعی: زمانی که وجود من مانند خاک شود، سرنوشت و روزگار آن را به باد میسپارد.
هوش مصنوعی: با وزش باد صبا، مانند غباری میشوم و لباس کوی محبوبم میگردم.
هوش مصنوعی: میگویند که گرد و غبار ناشی از باد در دشت نمیماند و حیات و زندگی در آن نیست. این به نوعی اشاره به حال و هوای غمانگیز و سرگردانی عاشق دارد.
هوش مصنوعی: من هم به خاطر تو جان میدهم و در کنار تو بیمقدار میشوم، همچنانکه گردبادی در فضا گسترش مییابد.
هوش مصنوعی: تو آن کسی نیستی که بتوانی بدون دوست و یاری با دل راحت زندگی کنی، حتی اگر به ظاهر به تنهایی زندگی کنی.
هوش مصنوعی: سالهاست که روح تو در این غم است که به دنبال همراهی برای عدم و نیستی خود میگردد.
هوش مصنوعی: به سرعت به سوی آن ویرانی برو، زیرا مانند من دیگر کسی را نخواهی یافت که همرازد باشد.
هوش مصنوعی: همراه چه کسی بود که جانم مانند شیره انگور همخوابه و همدم و همآغوش باشد؟
هوش مصنوعی: این مسیر طولانی در هر لحظه و هر زمان از قصهٔ غمهایمان اندکی کوتاه میشود.
هوش مصنوعی: مقدار زیادی از تو انتظار کشیدم بهطوریکه در همین راه انتظار جانم را از دست دادم.
هوش مصنوعی: امروز که جانم آرام و سبک شده، من در حسرت و انتظار تو همچنان باقی ماندهام، به گونهای که مثل کسی که مرده، در بیحرکتی و ناامیدی به سر میبرم.
هوش مصنوعی: بیشتر از این دوری نکن، چون من از نیستی تو را میبینم.
هوش مصنوعی: نگذار که آماده بودن من را فراموش کنی، زود بیا چون من در حال رفتن هستم و ممکن است برای همیشه بروم!
هوش مصنوعی: مجنون این حرف را زد و در همان حال دچار تغییر حال شد و از وضعیت خود بیخبر شد.
هوش مصنوعی: مجنون، در حالتی شدید از عشق، به حدی غرق در احساساتش شده است که گویا جانش از بدنش جدا شده و به میان موجهای خونی رفته است و دیگر به حالت طبیعی خود نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.