این آتشین کاسه نگر، دولاب مینا داشته
از آب کوثر کاسهتر و آهنگ دریا داشته
در دلو نور افشان شده، ز آنجا به ماهی دان شده
ماهی از او بریان شده یک ماهه نعما داشته
ماهی و قرص خور بهم حوت است و یونس در شکم
ماهی همه گنج درم، خور زر گونا داشته
انجم نثار افشان او، اجرا خوران از خوان او
از ماهی بریان او نزل مهنا داشته
خورشید نو تاثیر بین، حوتش بهین توفیر بین
جمشید ماهی گیر بین، نو ملک زیبا داشته
گنج بهار اینک روان، میغ اژدهای گنجبان
رخش سحاب اینک دوان وز برق هرا داشته
چون روغن طلق است طل بحر دمان زیبق عمل
خورشید در تصعید وحل آتش در اعضا داشته
چون آتش آمد آشنا زیبق پرید اندر هوا
اینک هوا سیمین هبا زیبق مجزا داشته
زین پس و شاقان چمن نو خط شوند و غمزه زن
طوق خط و چاه ذقن پر مشک سارا داشته
در هر چمن عاشق وشان بر ساقی و می جانفشان
پیر خرد ز انصافشان با می مواسا داشته
گردان بر هر نوبری گل سارغ از مل ساغری
وان مل محک هر زری با گل محاکا داشته
جام است یا جوز است آن یا خود بیضاست آن
یا تیغ بوالهیجاست آن در قلب هیجا داشته
نوروز پیک نصرتش، میقاتگاه عشرتش
نه مه بهار از حضرتش دل ناشکیبا داشته
نوروز نوشروان شهی چل صبح و شش روزش رهی
جاسوس بختش ز آگهی دل علم فردا داشته
خاقان اکبر کز دمش عشری است جان عالمش
نه چرخ زیر خاتمش هر هفت غبرا داشته
برجیس حکم، افلاک ظل، ادریس جان، جبریل دل
از خط کل تا شط گل عالم به تنها داشته
تا عالمش دریافته پیران سر افسر یافته
هم شرع داور یافته هم ملک دارا داشته
پروانه چرخ اخضرش پرواز نسرین از فرش
پرواز سعدین بر سرش چندان که پروا داشته
شمشیر او طوبی مثال او را جنان تحت الظلال
انوار عز فوق الکمال از حق تعالی داشته
گردون و هفت اجرام او تحت الشعاع جام او
فوق الصفه ز اکرام او دین مجد والا داشته
دریای عقلی در دلش، صحرای قدسی منزلش
از نفس کل آب و گلش صفوت در اجزا داشته
ذاتش مراد کاف و نون از علت عالم برون
دل را به عصمت رهنمون بر ترک اشیا داشته
لبهای شاهان درگهش کوثر دم از خاک رهش
جنت به خاک درگهش روی تولا داشته
خوانده به چتر شاه بر چرخ آیة الکرسی ز بر
چترش همائی زیر پر عرش معلا داشته
چل صبح آدم همدمش ، ملک خلافت ز آدمش
هم بوده اسم اعظمش هم علم اسما داشته
چون از عدم درتاخته، دیده فلک دست آخته
انصاف پنهان ساخته، ظلم آشکارا داشته
ملکت گرفته رهزنان، برده نگین اهریمنان
دین نزد این تردامنان نه جا نه ملجا داشته
هر خوک خواری بر زمین دهقان و عیسی خوشه چین
هر پشهٔ طارم نشین، پیلان به سرما داشته
شاه است عدل انگیخته دست فلک بربیخته
هم خون ظالم ریخته هم ملک آبا داشته
چندان برون رانده سپه کاتش گرفته فرق مه
نه باد را بر خاک ره نی آب مجرا داشته
چرخ و زمان کرده ندا کای تیغ تو جان هدی
ما خاک پایت را فدا تو دست بر ما داشته
ملک ابد را رایگان مخلص بر او کرد آسمان
ملکی ز مقطع کم زیان وز عدل مبدا داشته
از فتح اران نام را زیور زده ایام را
فتح عراق و شام را وقتی مسما داشته
بحری است تیغش و آسمان بر گوهرش اختر فشان
ز آن گوهری تیغ اختران چشم مدارا داشته
آن روض دوزخ بار بین، حور زبانی سار بین
بحر نهنگ اوبار بین آهنگ اعدا داشته
معمار دین آثار او، دین زنده از کردار او
گنجی است آن دیوار او از خضر بنا داشته
جسته نظیر او جهان، نادیده عنقا را نشان
اینک جهان را غیب دان زین خرده برپا داشته
خط کفش حرز شفا، تیغش در او عین الصفا
چون نور مهر مصطفی جان بحیرا داشته
دهر است خندان بر عدو کو جاه شه کرد آرزو
مقل است بار نخل او، او چشم خرما داشته
پران ملک پیرامنش، چون چرخ دائر بر تنش
چون بادریسه دشمنش یک چشم بینا داشته
ای تاج گردون گاه تو، مهدی دل آگاه تو
یک بندهٔ درگاه تو صد چین و یغما داشته
بر بندگان پاشی گهر هر بندهای را بر کمر
ز آن لعبتان کز صلب خور ارحام خارا داشته
افلاک تنگ ادهمت، خورشید موم خاتمت
دل مرده گیتی از دمت امید احیا داشته
خوش غمزه چشم خور ز تو شب طره پر عنبر ز تو
پیشانی اختر ز تو داغ اطعنا داشته
خصمت ز دولت بینوا و آنگه درت کرده رها
چشمش به درد او توتیا بر باد نکبا داشته
گر با تو خصم آرش بود هم جفت او آتش بود
صحنات کمتر خوش بود، با صحن حلوا داشته
هر موی رخشت رستمی مدهامتان وش ادهمی
طاس زرش هر پرچمی از زلف حورا داشته
باد سلیمان در برش و زنار موسی منظرش
طیر است گوئی پیکرش، طور است مانا داشته
از نعل او مه را گله، بر چشم خورشید آبله
کاه و جوش ز آن سنبله کاین سبز صحرا داشته
باد از سعادات ابد بیت الحیاتت را مدد
هیلاج عمرت را عدد غایات اقصی داشته
برتر ز عرشت قدر و قد، رایت ورای حزر و حد
ذاتت به دست جود و جد گیتی مطرا داشته
در سجده صفهای ملک پیش تو خاشع یک به یک
چندان که محراب فلک پیران و برنا داشته
مولات بینام آسمان، باجت رساد از اختران
صف غلامانت جهان شرقا و غربا داشته



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به تمجید و ستایش از شاه خاقان اکبر و ویژگیهای او پرداخته است. شاعر به توصیف نعمتها و گنجینههای او اشاره میکند و او را به شکل نمادین همچون خورشید و دریا به تصویر میکشد. در این شعر، از پیروزیها و عدالت شاه سخن گفته میشود و موانع و ظالمها به شدت مورد انتقاد قرار میگیرند. شاعر بر این نکته تأکید میکند که این پادشاه برترین است، در حالی که دنیای زیر سلطه او آرامش و سعادت را تجربه میکند. در پایان، قدرت و مقام او به نحوی بزرگ و فراتر از هر حد و اندازهای توصیف میشود.
هوش مصنوعی: این کاسهی آتشین را نگاه کن، که مانند مینا (کاسهای زیبا) است و از آب کوثر، پاکتر و زلالتر است و آهنگ و صدای دریا را هم دارد.
هوش مصنوعی: در دلو، نوری روشن میتابد و از آنجا به ماهی جانی بخشیده شده است. ماهی از این نور پخته و بریان شده و یک ماهی بزرگ با نعمتهای فراوان در آن جا وجود دارد.
هوش مصنوعی: ماهی و قرص خور، هر دو از خورشید هستند و یونس پیامبر در شکم ماهی قرار دارد. بنابراین همه گنجها و نعمتها، همانند طلاهای مختلف، در دسترس اوست.
هوش مصنوعی: ستارهها به خاطر او فرو میریزند و خورشید از سفرهاش میخورَد. از ماهی بریان او، بوی عطر خوشی به مشام میرسد.
هوش مصنوعی: خورشید نو را ببین که تاثیرش چه مقدار است، ماهی نیکو را هم ببین که چگونه به حوت (ماه فوریه) ارتباط دارد. جمشید را که ماهیگیر است ببین، او سرزمین نو و زیبایی را در اختیار دارد.
هوش مصنوعی: بهار، گنجینهٔ زیباییها و خوشیها را به همراه دارد و اژدهایی که نگهبان این گنج است، ابر را همچون اسب میتازد و از شدت زیبایی نرمی برق را در آغوش خود دارد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی وصف میکند که در فصل بهار، بهگونهای است که حالتی نرم و لطیف مانند روغن وجود دارد و در این زمان، تابش خورشید به قدری گرم و موثر است که حتی میتواند آتش را در وجود اجسام زنده ایجاد کند و آنها را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
هوش مصنوعی: زمانی که آتش در هوا به وجود آمد و آشنا شد، زیبق (فلز) مانند پرندهای از هوا دور شد. اکنون هوایی وجود دارد که نقرهای و لطیف است و زیبق هم بهصورت جداگانهای در آن وجود دارد.
هوش مصنوعی: از این پس، روی چمن تازه، افراد زیبا و دلربا خواهند آمد و با چشمانی نازک و لبخند، زنجیرهایی به گردن و چهرهای زیبا خواهند داشت که شبیه چاههای عطر و خوشبویی سارا (کنیز معروف در تاریخ) است.
هوش مصنوعی: در هر گلستان، عاشقانی وجود دارند که به ساقی و شراب توجه میکنند و پیر خردمند به انصاف و عدالت، با شراب مواسات و همدلی دارد.
هوش مصنوعی: در هر بهار، گلهای تازه و زیبا مانند مینای زرد، در گلیمی شبیه ساغر (پیکنیکی برای نوشیدن) میدرخشند، و آن مینای زرد نیز به معنای زیبایی و ارزش خویش را با گلهای زیبا در کنار هم به نمایش گذاشته است.
هوش مصنوعی: این جا اشاره به وجود اشیای باارزشی مانند جام یا جوز (یک نوع میوه) و چیزهای دیگری دارد که ممکن است نمادهایی از زیبایی و خواص خاص باشند. این اشیاء در قلب و جان انسان تأثیری عمیق و شگفتانگیز دارند و نشاندهندهی حالتی از شگفتی و شوق به زندگی هستند.
هوش مصنوعی: نوروز، پیامآور پیروزی و فرصتی برای خوشگذرانی اوست، نه اینکه فقط ماه بهار باشد؛ این عشق و شوق بهار، از حضرت اوست که دل آدمی را به تپش و شوق وامیدارد.
هوش مصنوعی: نوروز، جشن شاه نوشروان، سی روز و شش روزش نشانهگزار خوشبختی اوست که به واسطهٔ آگاهی از آینده، دلش را به علم و دانش فردا سپرده است.
هوش مصنوعی: خاقانی، با اشاره به ویژگیهای برجسته و عظمت پوریای ولی، میگوید او شخصیت بزرگی است که جان عالم از نفس او زندگی میگیرد و در زیر تاج او، هفت آسمان وجود دارد. در واقع، او به گونهای است که تمام عالم زیر سایهاش قرار دارد.
هوش مصنوعی: برجیس، که یکی از شخصیتهای اسطورهای و نمایندهٔ حکمت و علم است، در حکم خود بر افلاک و آسمانها تأثیر دارد. ادریس که به عنوان نبی و عارف شناخته میشود، جان و روح را به دست میآورد و جبریل، فرشتهای که وحی را به پیامبران میآورد، دل انسانها را از علم و محبت پُر میکند. این شخص در خود تمامی نعمتهای عالم را از دانش و عشق تا زیبایی و خوشبختی دارد.
هوش مصنوعی: تا عالم، پیران به مقام عالی رسیدهاند و از قوانین دینی آگاه شدهاند، همچنین صاحب قدرت و ثروت هم هستند.
هوش مصنوعی: پروانه دوران سبز او، مانند پرواز گل نسرین است و از برکت پرواز سعدیها (شاعر بزرگ) بر روی او، تا حدی در امنیت و آرامش است که میتواند دربارهٔ آن فکر کند و خیال کند.
هوش مصنوعی: شمشیر او همانند درخت طوبی (درخت بهشتی) است و او بهشتی در سایههای خویش دارد که نور عزت او از کمالهایی که از جانب حق تعالی به او داده، بالاتر است.
هوش مصنوعی: سراسر آسمان و هفت سیاره تحت تأثیر وجود او هستند و مقام والای او به قدری بزرگ است که احترام و مجد دین در نزد او قرار دارد.
هوش مصنوعی: فردی که در این بیت توصیف شده، دارای عقل بینظیری است که مانند دریا در دلش جاری است و مکانی روحانی و عفیف دارد؛ او در وجود خود ترکیبی از عناصر مختلف (مثل آب و گل) دارد که در اجزایش پاکی و طهارت را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: وجود او که به «کاف» و «نون» معروف است، هدف و مراد از ایجاد جهان است و دل را به سمت پاکی و بیخطایی هدایت میکند و از تعلقات دنیوی باز میدارد.
هوش مصنوعی: لبهای پادشاهان در بارگاه او شیرین و دلنواز است و در دستان او همچون کوثر، گلها و خوشیهای بهشتی قرار دارد؛ همچنین به خاطر برکت وجود او، زمین و خاک بارگاهش به مانند بهشت جلوهگری میکند.
هوش مصنوعی: چتر شاه به آسمان، آیه الکرسی را میخواند و زیر این چتر، فرشتهای با زیبایی خاص و بزرگی در زیر عرش وجود دارد.
هوش مصنوعی: از زمان آفرینش آدم، صبحگاهان، ملائکه خلافت و رهبری از او داشتهاند و اسم اعظم خدا که به علم نامها اشاره دارد نیز متعلق به او بوده است.
هوش مصنوعی: جهان به وجود آمده است و فلک (آسمان) در حال تماشا و نظارت است. در این بین، رازهای عدالت پوشیده مانده و ظلم و ستم به وضوح نمایان شده است.
هوش مصنوعی: دولت به دست دزدان افتاده و در دست اهریمنان، یعنی مظهرهای شر، قرار گرفته است. در این میان، کسانی که به دین وابستهاند، نه جایی برای پناه گرفتن دارند و نه محلی امن.
هوش مصنوعی: هر کسی که در زمین دهقان، بر روی خوشههای گندم قرار دارد (مانند عیسی) و هر مگس که در باغ نشسته، از سرما پیلان (فیلها) را به یاد دارد. این بیت به معنای این است که انسانهای عادی با زحمات و تلاشهای خود میتوانند به موقعیتی برسند، در حالی که موجودات بیارزش نیز به برخی چیزها (مثل سردی و سرما) فکر میکنند.
هوش مصنوعی: پادشاهی وجود دارد که با پرچم عدالت برپا شده و آسمان را نیز به حرکت درآورده است. او همخون ظالم را ریخته و سرزمینهایی از نیاکانش را در اختیار دارد.
هوش مصنوعی: آنچنان سپاهی راندند که آتش بر سر فرق شیر (که استعاره از ماه است) گرفته است، نه بادی میتواند بر خاک راه کسی بیافشاند و نه آبی در مسیر جریان داشته باشد.
هوش مصنوعی: چرخ (آسمان) و زمان صدا کردهاند که ای تیغ تو، جان ما هدیه است و ما خاک پای تو هستیم که فدای تو میشویم، تو بر ما تسلط و نفوذ داری.
هوش مصنوعی: آسمان برای او، یعنی شاه، به طور رایگان و بدون هیچ هزینهای حکومت ابدی را فراهم کرده است و این حکومت از جنبههای مثبت و کمضرر برخوردار است و همچنین بر مبنای عدالت بنیاد گذاشته شده است.
هوش مصنوعی: جرجانی (ایران) و شام (سوریه) را که پیروزیهایی بر آنها داشتهای، با نام خویش زینت دادهای. ایام و روزگار را به خاطر این پیروزیها پرآب و رنگ کردهای.
هوش مصنوعی: تیغ آن مقام مانند دریا است و آسمان بر گوهر آن، ستارهها میبارند. از آن گوهر، تیغ ستارگان، چشمهای مدارا و نرمخویی دارند.
هوش مصنوعی: آن باغی که در جهنم قرار دارد، حوریانی با زبان زیبا دارد. در آنجا مانند دریا موجهای نهنگ به نظر میرسند و آهنگ دشمنان نیز به گوش میرسد.
هوش مصنوعی: معمار دین به معنای کسی است که اصول و قواعد دین را بنا مینهد و آثار او نشانههای زنده و حیاتی از آن دین هستند. این دین از کردار او ناشی میشود و گنجی مانند دیواری محکم دارد که خضر، شخصیت افسانهای و جاودانه، آن را ساخته است.
هوش مصنوعی: جهان هیچ کس مانند او را ندیده است و نشان عنقا (پری یا مخلوق افسانهای) هم وجود ندارد. اینک بر این جهان غیبی دانسته شده است که با این اصول اندک برپا نگه داشته شده است.
هوش مصنوعی: خط کفش حرز شفا، نشان خوب و پاکی است که در آن تیغی وجود دارد و مانند نور پیامبر (مصطفی) میدرخشد، جان بحیرای (عالم) را در خود دارد و زندگیاش را مصون و شفا میبخشد.
هوش مصنوعی: زمانه به دشمن میخندد، چون کسی که به مقام و قدرت شهرت آرزو دارد. او به مانند یک درخت خرما به بار میآید، ولی در واقع او فقط ظاهری دارد و در باطن خالی است.
هوش مصنوعی: وجود پربرکت او، چون چرخ گردان، گر چه پیر است، دور او را احاطه کرده و همچنین مانند یک بادی که چشم بینا دارد، مقابل دشمنش قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: ای تاج گردان آسمان، مهدی (امام مهدی) دانا و آگاه تو، به خاطر وجود یک بنده درگاه تو، صد چین و یغما (خوابهای باطل و خیالات) در دل خود داشته است.
هوش مصنوعی: تو نگاه میکنی به بندگانت و مانند جواهر، هر یک را ارزشمند میدانی، بر دوش هر کدام، از آن زیبارویانی که از نور خورشید به دنیا آمدهاند، کمر گرانبهایی وجود دارد.
هوش مصنوعی: جهان با تاریکی تو محدود شده است، اما نور خورشید وجود تو مانند موم نرم و قابل تغییر است؛ دلهای مرده از این دنیا به خاطر وجود تو امیدوار به زندگی دوباره هستند.
هوش مصنوعی: چشم خوشنظم و بازیگوش تو مانند خورشید در شب میدرخشد و موهای خوشبو و عطرآگین تو مانند مشک است، پیشانی زیبا و درخشان تو نشانهای از ستارههاست و نشان زخم عشق در دل ما را به یادگار دارد.
هوش مصنوعی: دشمنت از نظر بیچاره است و سپس تو را رها کرده است. چشمان او به خاطر درد تو، مانند شی افیونی که به باد رفته، در حال نابودی است.
هوش مصنوعی: اگر با تو دشمنی مانند آرش بود، که نشانهٔ جنگ و آتش است، در آن صورت مجال خوشی کمتر خواهد بود و همه چیز مثل صحن حلوا شیرین نخواهد شد.
هوش مصنوعی: هر موی صورت تو مانند موی رستم، قوی و متفاوت از موهای مدهامان (مردان سیاهمو) است و طاس زرش (موهایی به رنگ زر) دارد و هر پرچمی از زلف (زلف تو) مشابه زلف حوراییان (زنان بهشتی) است.
هوش مصنوعی: بادی که به سلیمان نسبت داده میشود، او را با قدرت و عظمت در بر گرفته و زنی که به موسی تعلق دارد، به زیبایی او افزوده است، به گونهای که پیکر او همچون کوهی ثابت و پایدار به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: از نعل اسب او، ماه به مانند گلی درشت، بر چشم خورشید لکه و آثاری از دانههای کاه و جوش میزند، که این سنبله (گندم) در این دشت سبز وجود دارد.
هوش مصنوعی: باد، که نشانهای از خوشبختیهای ابدی است، به خانهات (بیت الحیاتت) کمک میکند و عمر تو را به پایانهای دور و مطلوب میرساند.
هوش مصنوعی: وجود تو از عرش و آسمانها بالاتر و بزرگتر است، پرچمت فراتر از هر مرز و حدی قرار دارد و نعمتها و خوبیها در دست تو و نیاکانت در دنیا گسترده است.
هوش مصنوعی: صفهای فرشتگان در سجده پیش تو به شدت خاضع و فروتناند، به طوری که محراب آسمان به قدری عظیم است که هم پیران و هم جوانان در آن گرد آمدهاند.
هوش مصنوعی: ای خالق بینام آسمان، tributes (باج) تو به ستارهها رسید و صفی از غلامان تو در شرق و غرب جهان وجود دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای در دل سودائیان، از غمزه غوغا داشته
من کشتهٔ غوغائیان، دل مست سودا داشته
جان خاک نعل مرکبت وز آب طوق غبغبت
در آتش موسی لبت، باد مسیحا داشته
دلهای خونآلود بین، بر خاک راهت بوسه چین
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.