کو دلی کانده کسارم بود و بس
از جهان زو بودهام خشنود و بس
مرغ دیدی کو رباید دانه را
محنت این دل هم چنان بربود و بس
من ز چرخ آبگون نان خواستم
او جگر اجری من فرمود و بس
چرخ بر من عید کرد و هر مهم
ماه نوصاع تهی بنمود و بس
من زکات استان او در قحط سال
هم بصاعی باد میپیمود و بس
ز آتش دولت چو در شب ز اختران
گرمیی نادیده دیدم، دود و بس
مایهٔ سلوت به غربت شد ز دست
دل زیان افتاد و محنت سود و بس
تا به تبریزم دو چیزم حاصل است
نیم نان و آب مهران رود و بس
زیر خاک آساید آن کز تخم ماست
تخم هم در زیر خاک آسود و بس
چون بروید تخم محنتها کشد
محنت داسش که سر بدرود و بس
آتش از دست فلک سودم به دست
کو به پای غم چو خاکم سود و بس
عودی خاک آتشین اطلس کنم
ز آب خونین کاین مژه پالود و بس
گرچه غم فرسودهٔ دوران بدم
مرگ عز الدین مرا فرسود و بس
بر سر خاکش خجل بنشست چرخ
نیم رو خاکی و خون آلود و بس
مه به اشک از خاک راه کهکشان
گل گرفت و خاک او اندود وبس
گفتم ای چرخ این چنین چون کردهای
پس به خون ما توئی ماخوذ و بس
هم ز عذر خود تظلم کرد چرخ
کان تظلم گوش من بشنود و بس
بر لباس دین طراز شرع را
لفظ و کلکش بود تار و پود و بس
مهدی دین بود لیکن چون مسیح
بر دل بیمارم او بخشود و بس
جاه و جانی بس به تمکین و حضور
بر تن و جان من او افزود و بس
گرچه در تبریز دارم دوستان
دوستی جانی مرا او بود و بس
بعد از او در خاک تبریزم چکار
کابروی کار من او بود و بس



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده سوگنامهٔ خاقانی برای امام عزالدین است که در تبریز درگذشته است. شاعر نخست از تنگدستی و غربت خود در تبریز و بیمهری فلک مینالد که جز غم و نیمنانی به او نداده است، سپس مرگ عزالدین را سختترین ضربه میشمارد و فلک و ماه را در سوگ او گریان و شرمسار تصویر میکند. در پایان مقام دینی و مهربانی ممدوح را میستاید و میگوید پس از او ماندن در تبریز برایش معنایی ندارد.
هوش مصنوعی: کجاست آن یار دلی که تنها غمخوار من بود؟ از همهٔ جهان فقط از او خشنود و راضی بودم.
هوش مصنوعی: دیدهای که پرنده چگونه دانه را میرباید؟ رنج و اندوه این مرگ هم دل مرا همانگونه ربود و برد.
هوش مصنوعی: من از آسمان کبود روزی و نان خواستم، اما او فقط جگرخوردن (غم و خون دل) را مقرری من قرار داد.
هوش مصنوعی: آسمان برای من عید ساخت، اما در هر ماه فقط هلال ماه نو را مانند پیمانهای خالی به من نشان داد؛ یعنی عیدش بیبهره و تهی بود.
هوش مصنوعی: من که در سال قحطی زکاتگیر او بودم، او برایم با پیمانه فقط باد میپیمود؛ یعنی جز هیچ چیزی به من نداد.
هوش مصنوعی: از آتش بخت و دولت، همچنان که از ستارگان در شب گرمایی دیده نمیشود، هیچ گرمی ندیدم و تنها دود نصیبم شد.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ آرامش و تسلای من در غربت از دست رفت؛ دلم را باختم و تنها سودم رنج و اندوه بود.
هوش مصنوعی: از وقتی در تبریزم فقط دو چیز دارم: نیمهنانی و آب رود مهران.
هوش مصنوعی: هر که از نسل و تخمهٔ ماست تنها زیر خاک آرام میگیرد، چنانکه دانه هم فقط زیر خاک آسوده است.
هوش مصنوعی: دانه وقتی سر از خاک برآورد و روییدن گرفت رنجها میکشد، و سرانجام رنج داس است که سرش را میبُرد؛ یعنی زندگی جز رنج و درو شدن نیست.
هوش مصنوعی: از ستم فلک از سر حسرت دست بر دست میسایم، زیرا او مرا مانند خاک زیر پای غم سایید و خرد کرد.
هوش مصنوعی: با اشک خونینی که از مژگانم پالوده شد، خاک تیره را به رنگ اطلس سرخ و آتشین درمیآورم.
هوش مصنوعی: هرچند پیشتر هم فرسودهٔ غم روزگار بودم، اما تنها مرگ عزالدین بود که مرا بهراستی فرسود و از پا انداخت.
هوش مصنوعی: آسمان شرمسار بر سر خاک او نشست، با چهرهای که نیمهاش خاکآلود و نیمهاش خونین بود؛ اشاره به تیرگی شب و سرخی شفق.
هوش مصنوعی: ماه با اشک خود از خاک راه کهکشان گِل ساخت و خاک گور او را با آن اندود.
هوش مصنوعی: به آسمان گفتم: چرا چنین کردی؟ پس تنها تو مسئول و گرفتار خون ما هستی.
هوش مصنوعی: آسمان هم در عذرخواهی از خود شکایت و دادخواهی کرد، شکایتی که تنها گوش من آن را شنید؛ یعنی فلک هم خود را بیاختیار و مظلوم میدانست.
هوش مصنوعی: سخن و قلم او تار و پود جامهٔ دین بود و نقش و طراز شریعت بر آن جامه را میساخت.
هوش مصنوعی: او هدایتگر و مهدیِ دین بود، اما مانند مسیح بر دل بیمار من رحم کرد و آن را شفا داد.
هوش مصنوعی: او با وقار و حضور خود، جاه و حرمت و جان تازهای بسیار به تن و جان من افزود.
هوش مصنوعی: هرچند در تبریز دوستانی دارم، تنها دوست جانی من او بود.
هوش مصنوعی: پس از او در خاک تبریز چه کاری دارم؟ چون آبروی کار من فقط او بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.