بخش ۴ - در معنی اینکه ملت از اختلاط افراد پیدا میشود و تکمیل تربیت او از نبوت است
از چه رو بر بسته ربط مردم است
رشته ی این داستان سر در گم است
در جماعت فرد را بینیم ما
از چمن او را چو گل چینیم ما
فطرتش وارفته ی یکتائی است
حفظ او از انجمن آرائی است
سوزدش در شاهراه زندگی
آتش آوردگاه زندگی
مردمان خوگر بیکدیگر شوند
سفته در یک رشته چون گوهر شوند
در نبرد زندگی یار همند
مثل همکاران گرفتار همند
محفل انجم ز جذب باهم است
هستی کوکب ز کوکب محکم است
خیمه گاه کاروان کوه و جبل
مرغزار و دامن صحرا و تل
سست و بیجان تار و پود کار او
نا گشوده غنچه ی پندار او
ساز برق آهنگ او ننواخته
نغمه اش در پرده نا پرداخته
گوشمال جستجو نا خورده ئی
زخمه های آرزو نا خورده ئی
نا بسامان محفل نوزاده اش
می توان با پنبه چیدن باده اش
نو دمیده سبزه ی خاکش هنوز
سرد خون اندر رگ تاکش هنوز
منزل دیو و پری اندیشه اش
از گمان خود رمیدن پیشه اش
تنگ میدان هستی خامش هنوز
فکر او زیر لب بامش هنوز
بیم جان سرمایه ی آب و گلش
هم ز باد تند می لرزد دلش
جان او از سخت کوشی رم زند
پنچه در دامان فطرت کم زند
هر چه از خود می دمد برداردش
هر چه از بالا فتد برداردش
تا خدا صاحبدلی پیدا کند
کو ز حرفی دفتری املا کند
ساز پردازی که از آوازه ئی
خاک را بخشد حیات تازه ئی
ذره ی بی مایه ضو گیرد ازو
هر متاعی ارج نو گیرد ازو
زنده از یک دم دو صد پیکر کند
محفلی رنگین ز یک ساغر کند
دیده ی او می کشد لب جان دمد
تا دوئی میرد یکی پیدا شود
رشته اش کو بر فلک دارد سری
پارهای زندگی را همگری
تازه انداز نظر پیدا کند
گلستان در دشت و در پیدا کند
از تف او ملتی مثل سپند
بر جهد شور افکن و هنگامه بند
یک شرر می افکند اندر دلش
شعله ی در گیر می گردد گلش
نقش پایش خاک را بینا کند
ذره را چشمک زن سینا کند
عقل عریان را دهد پیرایه ئی
بخشد این بی مایه را سرمایه ئی
دامن خود میزند بر اخگرش
هر چه غش باشد رباید از زرش
بندها از پا گشاید بنده را
از خداوندان رباید بنده را
گویدش تو بنده ی دیگر نه ئی
زین بتان بی زبان کمتر نه ئی
تا سوی یک مدعایش می کشد
حلقه ی آئین بپایش می کشد
نکته ی توحید باز آموزدش
رسم و آئین نیاز آموزدش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: اقبال در این بخش توضیح میدهد که فرد با آنکه به تنهایی گرایش دارد، برای بقا ناچار به جمع میپیوندد و از همزیستی افراد ملت پدید میآید، چنانکه ستارگان با کشش متقابل برپا میمانند. سپس جامعهٔ آغازین را خام و ترسان و اسیر خرافه و بیبهره از جستوجو و آرزو وصف میکند. نقطهٔ چرخش برآمدن پیامبر است که به این جمعِ پراکنده جان و شور میدمد، دوگانگی را به یگانگی بدل میکند، انسان را از بندگی اربابان و بتها میرهاند و با آموختن توحید و آیین، تربیت ملت را کامل میکند.
هوش مصنوعی: این پرسش که چرا و از چه راه مردم به هم پیوند میخورند، رشتهای پیچیده و سردرگم است.
هوش مصنوعی: ما فرد را همیشه در میان جماعت میبینیم و او را مانند گلی از چمنِ جمع جدا میکنیم. یعنی فرد بیرون از جامعه شناخته نمیشود.
هوش مصنوعی: سرشت فرد شیفتهٔ تنهایی و یکتایی است، اما بقا و نگهداری او در گرو زندگی در جمع و انجمن است.
هوش مصنوعی: در راه زندگی، آتشِ میدانِ نبرد زندگی او را میسوزاند و ناچارش میکند که به دیگران روی آورد.
هوش مصنوعی: در نتیجه مردم به یکدیگر خو میگیرند و مانند مرواریدهایی میشوند که در یک رشته سفته شدهاند.
هوش مصنوعی: در پیکار زندگی یار و یاور یکدیگرند و مانند همکاران در یک گرفتاری با هم شریکاند.
هوش مصنوعی: انجمنِ ستارگان از کشش آنها به یکدیگر برپاست و هستی هر ستاره به ستارهٔ دیگر استوار است. جامعهٔ انسانی نیز چنین است.
هوش مصنوعی: خیمهگاه این کاروانِ نخستین انسانی کوه و دره، چمنزار، دامنهٔ صحرا و تپه است. یعنی جامعهٔ آغازین بیابانگرد و پراکنده است.
هوش مصنوعی: تار و پود کار این جامعه سست و بیجان است و غنچهٔ اندیشهاش هنوز نشکفته است.
هوش مصنوعی: سازِ پرشور و برقآسای او هنوز نواخته نشده و نغمهاش هنوز در پرده مانده و ساخته نشده است.
هوش مصنوعی: هنوز گوشمالِ جستوجو او را کوک نکرده و زخمهٔ آرزو بر سازش نخورده است.
هوش مصنوعی: محفل نوپای او آشفته و بیسامان است و بادهٔ آن چنان کممایه و خام است که میتوان با پنبه برش داشت.
هوش مصنوعی: سبزهٔ خاک او تازه سر زده و خون در رگِ تاکش هنوز سرد است. یعنی هنوز به پختگی و شور نرسیده است.
هوش مصنوعی: اندیشهاش جایگاه خیالِ دیو و پری است و کارش این است که از پندارهای خودش بترسد و بگریزد.
هوش مصنوعی: میدان هستیاش تنگ و خاموش است و اندیشهاش هنوز از لبهٔ بام خانهٔ خودش فراتر نرفته است.
هوش مصنوعی: همهٔ سرمایهٔ وجودِ خاکی او ترس از جان است و حتی از وزش باد تند دلش میلرزد.
هوش مصنوعی: جانش از کوشش سخت گریزان است و کمتر دست در دامن طبیعت میزند تا بر آن چیره شود.
هوش مصنوعی: هرچه از درون خودش برمیخیزد او را با خود میبرد و هرچه از بالا بر او فرود آید او را از جا میکند. یعنی اسیر پیشامدهاست و اختیاری ندارد.
هوش مصنوعی: این وضع ادامه دارد تا خداوند صاحبدلی (پیامبری) را پدید آورد که از یک حرف دفتری کامل بسازد.
هوش مصنوعی: نوازندهای که با یک بانگ به خاک زندگی تازه میبخشد.
هوش مصنوعی: ذرهٔ بیارزش از او روشنی میگیرد و هر کالایی از او ارزشی تازه پیدا میکند.
هوش مصنوعی: با یک دم صدها پیکر را زنده میکند و با یک جام، محفلی پرشور و رنگین برپا میسازد.
هوش مصنوعی: نگاهش میمیراند و لبش جان میدمد، تا دوگانگی بمیرد و یگانگی پدید آید.
هوش مصنوعی: رشتهٔ او که سرش به آسمان پیوسته است، پارههای پراکندهٔ زندگی را به هم پیوند میدهد.
هوش مصنوعی: شیوهٔ تازهای از نگریستن پدید میآورد و در دشت و کوه گلستان میرویاند.
هوش مصنوعی: از گرمای او ملتی مانند اسپند بر آتش برمیجهد، پرشور و هنگامهساز.
هوش مصنوعی: شرارهای در دل آن ملت میافکند و گِلِ وجودش شعلهای فراگیر میشود.
هوش مصنوعی: جای پایش خاک را بینا میکند و ذره را مانند کوه سینا درخشان و پرتوافشان میسازد.
هوش مصنوعی: به عقلِ برهنه زیور میبخشد و به این بیمایه سرمایه میدهد.
هوش مصنوعی: با دامن خود آتش او را باد میزند و هر ناخالصی را از زرِ وجودش میزداید.
هوش مصنوعی: بندها را از پای بنده میگشاید و او را از چنگ خداوندگاران و اربابان دروغین رها میکند.
هوش مصنوعی: به او میگوید: تو بندهٔ کسی جز خدا نیستی و از این بتهای بیزبان کمتر نیستی که در برابرشان سر فرود آوری.
هوش مصنوعی: او را به سوی یک هدف واحد میکشاند و حلقهٔ قانون و آیین را بر پایش مینهد.
هوش مصنوعی: نکتهٔ توحید را دوباره به او میآموزد و رسم و آیین بندگی و نیایش را یادش میدهد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.