ز ابرو باد آزاری بشد آراسته بستان
کنون داد از می و جانان ببستان اندرون بستان
پدید آمد نهفته گل بخور می برشکفته گل
بمرجان در گرفته گل همه باغ و همه بستان
چو گشتی ابر تندر بر پر از لؤلؤ بچرخ اندر
هوا پر ناله تندر چمن پر غلغل مستان
فراز سوسن و سنبل فکنده سایه شاخ گل
فراز شاخ گل بلبل زنان چون مطربان دستان
بنفشه زیر گل رسته از آب نیل رخ شسته
چو مهجوران دلخسته خمیده پشت چون چوگان
بکوه آهو گرازنده سر از کشی فرازنده
گهی بر لاله تازنده گهی بر نسترن غلطان
سمن لؤلؤ نماینده سرشگ از گل گراینده
بباغ اندر سراینده هزار آوا هزار افسان
که و صحرا پر از لاله ز مرغان باغ پر ناله
میان لاله در ژاله چو دندان و لب جانان
کنون هستی یکی روزه به از سی روز هر روزه؟
ز می همرنگ پیروزه بر او گل رسته چون مرجان
چمن چون دیبه چینی شکوفه گشته پروینی
زمین و آسمان بینی نه بینی باز اینرازان
شکفته شنبلید اندر چو زرین ساغر از گوهر
دمیده گرد او عبهر چو پروین زهره تابان
بتابد برق ز ابر آنجا چو تیغ اندر صف هیجا
ز دست میر ابوالهیجا منوچهربن وهسودان
خداوندی شهی میری گهربخشی جهانگیری
اگر خواهد بهر تیری بدوزد سینه کیوان
ز نور آمد تنش نزگل وز او هر مشکلی حاصل
ز رادی هست یکسر دل ز مردی هست یکسر جان
گه جنگ و گه رادی دلش ناری کفش بادی
از این خواهنده را شادی وزان بدخواه را احزان
چنو میری بگیتی در نه صفدار است نه صفدر
گشاده دل گشاده در نهاده خو نهاده خوان
تنش همچو روان روشن روانشرا خرد گلشن
کند گر روی در گلخن بکانون در کند نیسان
نهاده گردنش گردون فلک با همت او دون
زمین از دیدنش میمون هوا از بوش مشگ افشان
بدان گفتار در آگین کند شادان دل غمگین
سنانش هست کان کین بنانش هست کین کان
جهان از کین او عاجز چنو نارد فلک هرگز
همه گفتار او معجز همه کردار او برهان
کسی کو مهر او جوید گل بخت بقا بوید
کسی کو مدح وی گوید شود ز احسانش چون حسان
ز دستش جود شد قائم ز بختش جور شد نائم
جهان گوید همی دائم ز من طاعت از او فرمان
سخاوت دارد او پیشه شجاعت دارد اندیشه
ز هولش شیر در بیشه بود بر خویشتن پیچان
چو دولت طلعتش فرخ سپرده عالم او را رخ
نهد هزمان بطاعت رخ بزیر پای او خاقان
اگر گیتی ستر گیرا بیارد پیش گر گیرا
بدو بخشد بزرگی را فزایش برکشد از اقران
گر او بودی بملک اندر نبودی کس بسلک اندر
گرفته زیر کلک اندر بدانائی جهان یکسان
شدی میر اجل زنده عدو بودی سرافکنده
ندیدی او پراکنده یکی پرورده ایشان
ولیکن عالم و کانا بدل دارد چنین مانا
کز او غمگین بود دانا وز او نادان بود شادان
نگیرد همچنان روزی شود غم زو نهان روزی
خورندانده شهان روزی بکام و نام جاویدان؟
که هر کو را خرد گوید که باید میری او جوید
کز او میری همی بوید چو مشگ از عنبر آگین بان
ایا پیرایه میری تو داری پایه میری
بدانش مایه میری همی پیوسته با میران
بدست و تیغ در داری وفا و مرگ پنداری
شرف بی مهر تو خواری سخن بی مدح تو بهتان
بر تو زر زندانی نباشد یکزمان خانی
بداندیشت ز نادانی همیشه باد در زندان
بود بی آب چون بیدا به پیش دست تو دریا
بود بی تاب چون دیبا بپیش خشت تو سندان
معادیرا به بیدادی پدید آری غم از شادی
موالیرا گه رادی کنی دشوارها آسان
الا تا خوردن زوبین کند جان و روان غمگین
الا تا دیدن نسرین کند جان و روان شادان
ترا آماده پیوسته ز نسرین و ز گل دسته
مخالف را جگر خسته گه از زوبین گه از پیکان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصف بهار آغاز میشود: باران و باد آذار، شکفتن گلها، نغمهٔ بلبل و دعوت به شراب. سپس با تشبیه برق ابر به شمشیر ممدوح، به ستایش امیر ابوالهیجا منوچهر پسر وهسودان گریز میزند و بخشندگی، دلاوری، خرد و برتری او را بر شاهان میستاید. در میانهٔ شعر به گلایه از روزگار اشاره میکند که دانا را غمگین و نادان را شاد میدارد و به بهبود اوضاع امید میبندد. قصیده با دعای همیشگی بودن شادی ممدوح و زخمی شدن دشمنانش پایان مییابد.
هوش مصنوعی: با ابر و باد ماه آذار (بهار) بوستان آراسته شد؛ اکنون در میان بوستان، کام و بهرهٔ خود را از شراب و معشوق بگیر.
هوش مصنوعی: گلِ پنهان آشکار شد و شکفت؛ در این هنگام شراب بنوش. گل سرخ، همچون مرجان، سراسر باغ و بوستان را فراگرفته است.
هوش مصنوعی: هنگامی که ابرِ همراه تندر در آسمان پر از مروارید (قطرههای باران) شد، هوا از غرّش تندر و چمن از هیاهوی مستان پر گشت.
هوش مصنوعی: شاخهٔ گل بر سوسن و سنبل سایه انداخته است و بر فراز شاخهٔ گل، بلبل مانند نوازندگان آهنگ مینوازد.
هوش مصنوعی: بنفشه زیر گل روییده و رویش را با آب نیل (رنگ کبود) شسته است؛ مانند عاشقانِ دورافتاده و دلشکسته، پشتش چون چوگان خمیده است.
هوش مصنوعی: در کوه، آهو با ناز میخرامد و از غرور سر برافراشته است؛ گاهی بر لالهها میدود و گاهی بر نسترن میغلتد.
هوش مصنوعی: گل یاسمن مروارید را میماند و از گل قطرههای اشکمانند میچکد؛ در باغ، بلبلِ هزارآوا هزار داستان میسراید.
هوش مصنوعی: کوه و دشت پر از لاله است و باغ از نغمهٔ پرندگان پر شده؛ ژاله در میان لاله مانند دندانِ سپید در میان لبِ سرخ معشوق است.
هوش مصنوعی: اکنون هر یک روز از سی روزِ دیگر بهتر است؛ شراب به رنگ فیروزه است و گل مانند مرجان بر آن روییده است.
هوش مصنوعی: چمن مانند پارچهٔ ابریشمی چینی شده و شکوفهها مانند ستارگان پرویناند؛ زمین و آسمان را میبینی و نمیتوانی این را از آن بازشناسی.
هوش مصنوعی: گل شنبلید شکفته و مانند جام زرینِ گوهرنشان است؛ گرداگردش نرگس روییده و مانند پروین و ستارهٔ زهره میدرخشد.
هوش مصنوعی: آنجا برق از ابر میدرخشد، چنانکه شمشیر در صف نبرد از دست امیر ابوالهیجا منوچهر پسر وهسودان میدرخشد.
هوش مصنوعی: او خداوندگار، شاه، امیر، بخشندهٔ گوهر و جهانگیر است؛ اگر بخواهد، با هر تیر سینهٔ ستارهٔ کیوان را میدوزد.
هوش مصنوعی: تن او از نور آفریده شده است، نه از گل، و هر دشواری به دست او حل میشود؛ از بخشندگی سراسر دل و از دلاوری سراسر جان است.
هوش مصنوعی: در هنگام جنگ دلش چون آتش است و در هنگام بخشش دستش چون باد؛ از بخشش او درخواستکننده شاد میشود و از جنگش دشمن اندوهگین.
هوش مصنوعی: در جهان امیری مانند او نیست، نه از فرماندهان سپاه و نه از صفشکنان؛ دلش گشاده و درِ خانهاش باز است، خویش نیکو و سفرهاش گسترده است.
هوش مصنوعی: تنش مانند روان روشن است و خرد گلستانِ روان اوست؛ اگر به گلخن روی کند، در آتشدان آن بهار پدید میآورد.
هوش مصنوعی: گردون در برابر او گردن نهاده و آسمان در برابر همت او فرومایه است؛ زمین از دیدارش فرخنده میشود و هوا از بوی او مشک میافشاند.
هوش مصنوعی: با سخنان مرواریدگونهاش دل غمگین را شاد میکند؛ سرنیزهاش کانِ کینه است و سرانگشتانش کینهکشِ کانها، یعنی با بخشش گنج کانها را تهی میکند.
هوش مصنوعی: جهان در برابر خشم او ناتوان است و آسمان هرگز کسی مانند او پدید نمیآورد؛ همهٔ گفتارش معجزه و همهٔ کردارش دلیل و حجت است.
هوش مصنوعی: هر که مهر او را بجوید، گلِ بختِ جاودانه را میبوید؛ و هر که او را مدح گوید، از احسان او مانند حسان (شاعر نامدار عرب) سخنور و بلندآوازه میشود.
هوش مصنوعی: بخشش به دست او برپا مانده و ستم از بخت او به خواب رفته است؛ جهان همواره میگوید: فرمانبرداری از من و فرمان از او.
هوش مصنوعی: کارش بخشندگی و اندیشهاش دلاوری است؛ از هیبت او شیر در بیشه به خود میپیچد.
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند اقبال فرخنده است و جهان رو به سوی او آورده؛ خاقان هر لحظه به نشان فرمانبرداری چهره زیر پای او مینهد.
هوش مصنوعی: اگر روزگار بزرگی نامدار را نزد او بیاورد، او به وی بزرگی میبخشد و او را از همتایانش برتر میکند.
هوش مصنوعی: اگر او فرمانروای این سرزمین میبود، کسی همسنگ او در رشتهٔ بزرگان نبود و با دانایی سراسر جهان را یکسان زیر قلم و فرمان خود میگرفت.
هوش مصنوعی: در آن صورت گویی امیرِ درگذشته زنده میشد و دشمن سرافکنده میگشت و هیچیک از پروردگانِ آنان را پراکنده و بیسامان نمیدید.
هوش مصنوعی: اما گویی جهان چنین در دل دارد که دانا از آن اندوهگین باشد و نادان از آن شادمان.
هوش مصنوعی: روزگار همیشه چنین نمیماند؛ روزی غم از او پنهان میشود و شاهان روزیِ خود را به کام و با نام جاودان میخورند.
هوش مصنوعی: هر کس که خرد به او بگوید باید امیری را بجوید، باید او را بجوید؛ زیرا بوی امیری از او برمیآید، چنانکه بوی مشک از درخت بانِ عنبرآگین.
هوش مصنوعی: ای زینت امیری، تو پایه و مرتبهٔ امیری را داری؛ در دانش سرمایهٔ امیری هستی و همواره همنشین امیران.
هوش مصنوعی: گویی در دست و شمشیر خود وفا و مرگ را نگه داشتهای؛ شرف بی مهر تو خواری است و سخن بی مدح تو دروغ و بهتان.
هوش مصنوعی: نزد تو زر حتی یک لحظه در خزانه زندانی نمیماند، زیرا آن را میبخشی؛ بداندیش تو به سبب نادانی همیشه در زندان باد.
هوش مصنوعی: دریا در برابر دست بخشندهٔ تو مانند بیابان بیآب است و سندان در برابر نیزهٔ تو مانند دیبا نرم و بیتاب است.
هوش مصنوعی: برای دشمن با سختگیری از شادی غم پدید میآوری و برای دوستان در هنگام بخشش دشواریها را آسان میکنی.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خوردن زوبین جان و روان را غمگین میکند و دیدن نسرین جان و روان را شاد میکند،
هوش مصنوعی: همواره برای تو دستههای نسرین و گل آماده باشد و جگر دشمنت گاه با زوبین و گاه با پیکان زخمی گردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سپهسالار لشکرشان یکی لشکر کاری
شکسته شد از و لشکر ولیکن لشکر ایشان
چه روز افزون و عالی دولتست این دولت سلطان
که روز افزون بدو گشته ست ملک و ملت و ایمان
بدین دولت زیادت شد به اسلام اندرون قوت
بدین دولت پدید آمد به تعطیل اندرون نقصان
بدین دولت جهان خالی شد از کفران و ازبدعت
[...]
خجسته دولت عالی همین کرد ای ملک پیمان
که فتحی نو دهد هر روز از یک گوشه کیهان
فرود آرد سپاهت را به گرد کشور عاصی
برآرد گرد از آن کشور بسوی گنبد گردان
برانگیزد ز شادروان سپاه پادشاهی را
[...]
چه گوئی؟ ای شده زین گوی گردان پشت تو چوگان
به دست سالیان شسته زمان از موی تو قطران
ز قول رفته و مانده چه بر خواندی و چه شنودی؟
چه گفتند این و آن هر دو؟ چه چیز است این، چه چیز است آن؟
گر این نزدیک را گوئی و آن مر دور را گوئی
[...]
چو رستم گشت در کوشش، چو حاتم گشت در بخشش
چو لقمان گشت در حکمت، چو سلمان گشت در عرفان
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.