معنبر شبی محفلی ساختم
بنا بر طرب طرحی انداختم
مزیّن بساطی به ساز و کتاب
منوّر ریاضی به شمع و شراب
در آن دایره رقص میکرد دف
چو دیوانهای بر لب آورده کف
به او گفتم ای پیر خَم گشته قد
بسی دیده در جهان نیک و بد
پر از دوستیها ترا پوستیست
که در زیر هر پوستی دوستیست
تو آن برگی از گلشن وجد و حال
که از صرصر غم نداری زوال
ز دیوان حکمت تویی آن ورق
که میخواند از تو محقق سبق
مجال است طُرفه ادایی کنی
چو آیینه گیتینمایی کنی
به ما راز عالم به گفتار نغز
بیان کن برون آر از پوست مغز
ز بزم فریدون و اسفندیار
درین دور، حالا تویی یادگار
تهی کن ز راز، درون سینه را
بگو حال شاهان دیرینه را
که چون شد فریدون؟ چه شد حالِ کی؟
چرا رفت جم را ز کف جام می؟
سواران میدان در آن جای تنگ
کنون صلح دارند یا باز جنگ؟
میان چنان فرقهٔ با نزاع
هنوز افتراق است یا اجتماع؟
بگفتا که در بارگاه کمال
به تغییر اشخاص و تبدیل حال
همه ساکن مهد آسایشند
منزه ز آلام آلایشند
نه بهر ممالک جفا میکشند
نه تشویش فوت و فنا میکشند
بریده دل از هر هوا و هوس
همین انتظار تو دارند و بس
که بگذاری این کاخ فرسوده را
بنای خیالات بیهوده را
زنی از لحد رخنه در این حصار
برون آری آن جمع را ز انتظار
سوی تو رهم بهرِ آن دادهاند
برای همینم فرستادهاند
که از من فریبی خوری هر زمان
مقید نمانی به ملک جهان
زدند ارّه بر شاخ بار آوری
بریدند از بهر من چنبری
به آتش دل سنگ بگداختند
جلاجل پی زیورم ساختند
سر بیزبانی جدا شد ز تن
که شد پوستی حاصل از بهر من
سه نوع شریف و سه جنس رشید
غم تیشه و اره و تیغ دید
که ترکیب من حسن اتمام یافت
دم از فیض هستی زد و نام یافت
کنون من هم از دست هر بیادب
تپانچه به رو میخورم روز و شب
که شاید سوی من تو مایل شوی
دمی از غم دهر غافل شوی
چه ذاتی تو ای گوهر گنج ما؟
که هست از پی راحتت رنج ما؟
دل از دهر بَر کَن مده ز انقلاب
ازین بیش ما را و خود را عذاب
مغنی زمانی به تقریر دف
بیان ساز کیفیت ما سلف
که دست فلک چون دف از صید چند
به ضرب تپانچه چهسان پوست کند!
فضولی که دارد به گیتی مآل
خبر کن که دل برکنَد از محال
خوش آن رند کز مستی جام می
ندانسته شب کی شده روز کی
شب و روز در عالم افتاده مست
ندانسته عالم چه سان عالم است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در مجلسی شبانه با ساز و شراب از دف که پیری خمیده و یادگار بزم شاهان کهن میداند، دربارهٔ سرنوشت فریدون و کیانیان و جمشید میپرسد. دف پاسخ میدهد که آنان در گور آسودهاند و تنها چشمانتظار پیوستن شاعرند. او خود را فرستادهای میداند که از رنج درخت و فلز و جانور ساخته شده و سیلی میخورد تا شاعر غم دنیا را فراموش کند و دل از آن برکند. در پایان فضولی از خواننده میخواهد حال گذشتگان را از زبان دف بازگوید و رند مستی را میستاید که از شب و روز و کار جهان بیخبر است.
هوش مصنوعی: در شبی خوشبو مجلسی آراستم و برای شادی و طرب بساطی فراهم کردم.
هوش مصنوعی: بساطی که با ساز و کتاب آراسته بود و باغمانند مجلسی که با شمع و شراب روشن شده بود.
هوش مصنوعی: در آن حلقهٔ مجلس، دف مانند دیوانهای که کف بر لب آورده میرقصید. «دایره» هم به معنای حلقهٔ مجلس است و هم نام دف، و «کف» هم کف دهان است و هم کف دست نوازنده.
هوش مصنوعی: به دف گفتم: ای پیری که قدت خمیده است و در جهان خوب و بد بسیار دیدهای.
هوش مصنوعی: پوست تو پر از دوستی است، چنانکه زیر هر پوستی دوستی نهفته است. شاعر میان «پوست» و «دوست» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: تو برگی از باغ وجد و حال هستی که تندباد غم نابودت نمیکند.
هوش مصنوعی: تو برگی از دیوان حکمت هستی که اهل تحقیق از آن درس میآموزند.
هوش مصنوعی: اکنون فرصت آن است که هنری شگفت نشان دهی و مانند آینه جهان را به ما بنمایانی.
هوش مصنوعی: راز جهان را با سخنی نغز برای ما بگو و مغز حقیقت را از پوست بیرون بیاور.
هوش مصنوعی: در این روزگار تو یادگار بزم فریدون و اسفندیار هستی.
هوش مصنوعی: سینهات را از رازها خالی کن و از حال پادشاهان گذشته برای ما بگو.
هوش مصنوعی: بگو فریدون چه شد و کار کیانیان به کجا رسید و چرا جام می از دست جمشید رفت.
هوش مصنوعی: آن سواران میدان نبرد که اکنون در جای تنگ گور خفتهاند، با هم در صلحاند یا هنوز میجنگند؟
هوش مصنوعی: میان آن گروه ستیزهجو هنوز جدایی است یا با هم یکی شدهاند؟
هوش مصنوعی: دف پاسخ داد: در بارگاه کمال، با آنکه آدمها دیگر شدهاند و حالشان دگرگون شده است...
هوش مصنوعی: ...همه در گهوارهٔ آسایش آرام گرفتهاند و از رنجها و آلودگیها پاکاند.
هوش مصنوعی: نه برای کشورگشایی ستم میکشند و نه نگران از دست رفتن و نابودیاند.
هوش مصنوعی: دل از هر هوا و هوسی بریدهاند و تنها چشمانتظار تو هستند.
هوش مصنوعی: منتظرند که این کاخ فرسودهٔ دنیا را که بنایش بر خیالهای بیهوده است ترک کنی.
هوش مصنوعی: منتظرند که از راه گور در این حصار دنیا رخنه کنی و با پیوستن به آنان، آن جمع را از انتظار برهانی.
از این رو مرا بهسوی تو راه دادهاند و برای تو فرستادهاند
هوش مصنوعی: تا هر لحظه فریفتهٔ من شوی و به ملک و مال دنیا پایبند نمانی.
هوش مصنوعی: بر شاخهٔ درختی بارور اره زدند و از آن برای من چنبری بریدند.
هوش مصنوعی: دل سنگ را در آتش گداختند و از فلزش زنگولههایی برای آراستن من ساختند.
هوش مصنوعی: سر جانوری بیزبان از تنش جدا شد تا برای من پوستی فراهم شود.
هوش مصنوعی: سه گونهٔ ارجمند، یعنی گیاه و کانی و جانور، رنج تیشه و اره و تیغ را دیدند.
هوش مصنوعی: تا ساختمان من کامل شد و از نعمت هستی بهره برد و نامی یافت.
هوش مصنوعی: اکنون من نیز شب و روز از دست هر بیادبی سیلی بر صورت میخورم.
هوش مصنوعی: این سیلیها را تحمل میکنم تا شاید تو به من دل ببندی و لحظهای غم روزگار را فراموش کنی.
هوش مصنوعی: ای گوهر گنج ما، تو چه گوهری هستی که رنج ما همه برای آسایش توست؟
هوش مصنوعی: دل از روزگار برکن و بیش از این با بیقراری خودت و ما را عذاب نده.
هوش مصنوعی: ای خواننده، مدتی از زبان دف حال گذشتگان را بازگو کن.
هوش مصنوعی: بازگو کن که دست فلک، مانند دستی که بر دف میزند، با ضربهٔ سیلی پوست بسیاری از شکارها را کند.
هوش مصنوعی: به فضولی که هنوز دل به عاقبت و بازگشت در دنیا بسته است خبر بده که از امر محال دل برکند.
هوش مصنوعی: خوشا رندی که از مستی جام شراب نمیداند کی شب شد و کی روز.
هوش مصنوعی: رندی که شب و روز مست در گوشهای از جهان افتاده است و نمیداند جهان چگونه است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.