ماییم درد پرور دنیای بی وفا
با درد کرده خوشده مستغنی از دوا
هرگز نکرده درد دل اظهار ما طلب
هر جا که دیده خط زده بر نسخه شفا
مطلق وفا ندیده ز ابنای روزگار
بر خود در آرزوی وفا کرده صد جفا
وحشت گزیده از همه عالم چه جای غیر
با خویش هم نگشته درین وحشت آشنا
ماییم فرقه که همیشه مدار چرخ
انداخته است تفرقه در میان ما
سیل دمادم از مژه هر سو گشوده لیک
بسته زبان چو شمع در افشای ماجرا
ماییم آن گروه پریشان که چون حباب
صورت نبسته جمعیت ما بهیج جا
از گردباد حادثه بر باد داده باز
هر جا که کرده بهر امل خانه بنا
جسته طریق مهر ز دور فلک ولی
زان آینه ندیده بجز عکس مدعا
پرکار سان دویده درین دایره بسی
بهر علو منزلت از سر نموده پا
لیکن در انتهای تردد نیافته
غیر از همان مقام که بوده در ابتدا
ماییم همچو قطره باران ز جرم خاک
عمری بریده میل شده پیرو هوا
اول بسیر عالم علوی نهاده روی
آخر بطبع سفلی خود کرده اقتدا
ماییم همچو عکس بر آیینه وجود
غافل ز خود بصورت انسان غلط نما
نه آگه از فساد نه واقف ز حال کون
نه در غم فنا نه در اندیشه بقا
کیفیت بقاست ولیکن کمال ذات
کی ذات ما کند بچنین رتبه اقتضا
در ممکنات شرط فنا جز وجود نیست
ما را وجود کو که بود قابل فنا
من آن نیم که می رسد از من بگوش خلق
در هر نفس هزار صدای فرح فزا
اما چنان نیم که شناسم مذاق درد
باشد مرا هم آرزوی ذوق آن صدا
از روی کفر صورت بی معنیم شده است
چون بت همیشه زیور بتخانه ریا
خلقی بطعنه من و من بی خبر ز حال
حیرت گرفته راه دلم راه ره ادا
تدبیر طعن خلق سرانجام کار خود
با آن گذاشته که چنین ساخته مرا
بر رخت اعتبار خود آتش زدم هنوز
از دست قید چرخ نشد دامنم رها
چون رشته . . . فتادست صد گره
بر کارم از سپهر و ندارم گره گشا
لیکن امید هست که همچون فروغ صبح
بگشاید این گره اثر مهر مرتضا
شاهی که تا ازو نزند دم نمی شود
آسان گشودن گره غنچه بر صبا
شاهی که بی ارادت او مشکل او کشد
از چهره صباح فلک پرده سنا
شاهی که گلبن کرم او به اهل فقر
در هر نفس رسانده ز هر برگ صد نوا
بخشیده سنگ را نظرش قیمت گهر
پوشیده فقر را کرمش کسوت غنا
شاهنشه سریر ولایت ولی حق
سلطان دین امام مبین شاه اولیا
اصل تمیز شرع نبی از طریق کفر
وجه تفوق نبی ما بر انبیا
از ذات پاک او صدف کعبه پر گهر
وز فیض خاک او شرف ارض بر سما
از نسخه کرامت عامش سیاهه ایست
شرح شب مبارک معراج مصطفا
وز لاله زار حرمت آتش حدیقه
خاک بخون سرشته صحرای کربلا
ریک نجف ز پرتو میل مزار او
در چشم مردمست مکرم چو توتیا
بر اهل دولتی اگر ز آسمان فیض
خورشید مهر او فکند ذره ضیا
حایل بران نشانه بی دولتی بود
آن حایل ار بود بمثل سایه هما
حاجت گهیست کعبه درگاه او که نیست
آنجا برای حاجت او حاجت دعا
ای درگه تو کعبه حاجت روای خلق
وی گشته حاجت همه از درگهت روا
هر حکمتی که بوده نهان در حجاب غیب
رایت کشیده از رخ آن پرده خفا
زایی اگر برای وقوع قضیه ای
بسته هزار سال گره در دل قضا
ممکن نبود این که تواند وقوع یافت
تا رای انور تو ندارد بدان رضا
آدم کز آفرینش او مدعا نبود
جز اتباع امر حق و طاعت خدا
در ابتدا حال امامی چو تو نداشت
خالی نبود طاعتش از شبهه خطا
حالا باقتدای تو عمریست در نجف
طاعات فوت کرده خود می کند قضا
تیغ تو صیقلیست که داده هر آینه
از زنگ شرک آینه شرع را جلا
از دین عبارتیست بحکم تو اتباع
وز کفر شبهه ایست ز فرمان تو ابا
هر کس که بر مطالب دینی و عقبیش
باشد ارادتی بحقیقت بود گدا
از بی نیازی که ترا هست در دو کون
تحقیق شد که نیست بغیر از تو پادشا
در لشکری که چون تو چراغیست پیش رو
نصرت چو سایه می رسد البته از قفا
در زیر هر لوا که بود چون تو نور پاک
بر مهر و ماه می فکند سایه لوا
خوف از چه دارد آنکه بدست دلش دهد
حبل المتین مهر تو سر رشته ز جا
یا مرتضا ورای تو ما را ملاذ نیست
درهر کجا که هست تویی ملجا ورا
مطلق نمی کنیم بغیر تو اعتماد
هرگز نمی بریم بغیر از تو التجا
ورزیده ام مهر تو . . . ماست
روزی که حق بحسن عمل می دهد جزا
داریم تکیه بر عمل خود بصد امید
چون سنگ آستان تو ماراست متکا
رخسار ما بسده زرین درگهت
کاهیست متصل متعلق بکهربا
بر خاک درگه تو نهادیم روی زرد
آن خاک را ز قدر گرفتیم در طلا
کردیم گرچه صرف جوانی بخدمتت
خوش نیست گر کنیم بدین خدمت اکتفا
پیرانه سر بدرگهت آن به که افکنیم
قد خم استخوان شکسته چو بوریا
با نیت دوام اقامت بر آوریم
طاق دگر بدرگهت از قامت دو تا
یا مرتضا فضولی بیچاره بی کس است
قطع نظر نموده ز اقران و اقربا
آن راست رو میانه جمعیست مختلف
مایل بهیج فرد نه چون خط استوا
وقتست لطف شامل احوال او کنی
وان دردمند را برهانی ازین بلا
او طوطیست در صفت تو شکر شکن
او از کجا و صحبت زاغ و زغن کجا
او بلبلست از چمن قدس باغ انس
او از کجا و قید چنین تیره ترک را
فرعون چند رشته مکر از کمال سحر
تا کی بچشم او بنمایند اژدها
وقتست ز آستین ید بیضا برون کنی
باز افکنی بمعرکه ساحران عصا
میل نمی کنند باعجاز موسوی
گوساله می پرستند این قوم بی حیا
وقتست دل بتفرقه کافران نهی
تیغ دو سر کشیده کنی نیت قضا
بر عادتی که هست ترا بر طریق دین
حق را بحسن سعی ز باطل کنی جدا
تا در ریاض حسن فصاحت بکام دل
باشد زبان طوطی طبعم سخن سرا
روزی مباد این که برای توقعی
از من بغیر آل علی سر زند ثنا
در عمر خویش غیر ثنای علی و آل
از هر چه کرده ایم بیان توبه ربنا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به مشکلات و درده های خود در دنیایی بیوفا میپردازد و از آرزوهای ناکام خود سخن میگوید. او از بیوفایی انسانها سخن به میان میآورد و حسرت وفا و ارتباط واقعی را در دل خود احساس میکند. در ادامه، شاعر به واقعیتهای زندگی، از جمله ناپایداری آن و فرار از مرگ و فنا، اشاره میکند و در عین حال به امید فضائل و کرامت امام علی (ع) و سرنوشت نیک او استناد میکند. او به ستایش امام و جایگاه او در دین و دنیای انسانها پرداخته و به قداست و مقام او در هدایت بشریت اشاره میکند. در پایان، شاعر خواهان کمک و شفای مشکلات خود از درگاه امام است و به تکیه بر محبت و لطف او تأکید میکند.
هوش مصنوعی: ما کسانی هستیم که درد این دنیای بیوفا را در خود پروردهایم؛ با درد خو گرفته و خشنود شدهایم و از دارو بینیاز گشتهایم.
هوش مصنوعی: هرگز درد دل خود را آشکار نکرده و درمان نخواستهایم و هر جا نسخهٔ شفا دیدهایم، بر آن خط بطلان کشیدهایم.
هوش مصنوعی: هرگز از مردم روزگار وفا ندیدهایم و در آرزوی وفا، صد ستم بر خود روا داشتهایم.
هوش مصنوعی: از همهٔ جهان گریزان و دلرمیدهایم؛ دیگران که جای خود دارند، در این رمیدگی با خودمان هم آشنا نشدهایم.
هوش مصنوعی: ما گروهی هستیم که گردش آسمان همیشه میان ما جدایی و پراکندگی انداخته است.
هوش مصنوعی: پیوسته از مژگان به هر سو سیل اشک روان کردهایم، اما مانند شمع که میگرید و خاموش است، زبان از بازگفتن ماجرای خود بستهایم.
هوش مصنوعی: ما همان گروه پریشانیم که مانند حباب، هیچجا جمع و آرام نگرفتهایم و جمعیت خاطر نیافتهایم.
هوش مصنوعی: هر جا برای آرزوهای خود خانهای ساختهایم، گردباد حوادث آن را بر باد داده است.
هوش مصنوعی: از گردش آسمان راه مهر و محبت جستهایم، اما در آن آینه چیزی جز بازتاب خواستهٔ خود ندیدهایم و به مهر واقعی نرسیدهایم.
هوش مصنوعی: مانند پرگار در این دایرهٔ جهان بسیار گشتهایم و برای رسیدن به جایگاه بلند، سر را پا کرده و با تمام توان دویدهایم.
هوش مصنوعی: اما در پایان این همه رفتوآمد، جز همان جایی که در آغاز بودیم، به جایی نرسیدهایم؛ چنانکه پرگار به نقطهٔ آغاز بازمیگردد.
هوش مصنوعی: ما مانند قطرهٔ باران، عمری از زمین دل بریده و در پی هوا رفتهایم؛ هوا در اینجا به معنای هوس نیز هست.
هوش مصنوعی: در آغاز رو به سیر در عالم بالا نهادیم، اما سرانجام مانند باران که به زمین فرود میآید، از طبع پست خود پیروی کردیم.
هوش مصنوعی: ما مانند تصویری در آینهٔ هستی هستیم؛ از خود بیخبریم و فقط به ظاهر، به شکلی فریبنده، انسان مینماییم.
هوش مصنوعی: نه از تباهی آگاهیم و نه از حال پیدایش؛ نه غم نابودی داریم و نه در اندیشهٔ ماندگاری هستیم.
هوش مصنوعی: ماندگاری و بقا کمال ذات است، اما ذات ناچیز ما کی سزاوار چنین مرتبهای است؟
هوش مصنوعی: در موجودات ممکن، شرط نابودی داشتن هستی است؛ ما هستی واقعی کجا داریم که قابل فنا باشیم؟
هوش مصنوعی: من آن کسی نیستم که مردم در هر دم هزار نوای شادیافزا از او میشنوند.
هوش مصنوعی: اما چنان هم نیستم که طعم درد را بشناسم؛ من نیز آرزوی لذت بردن از آن نوا را دارم.
هوش مصنوعی: به سبب کفر، صورتی بیمعنا شدهام و مانند بت، همیشه زینت بتخانهٔ ریا هستم.
هوش مصنوعی: گروهی از مردم مرا طعنه میزنند و من از حال خود بیخبرم؛ حیرت راه دلم را بر بیان و سخن بسته است.
هوش مصنوعی: چارهجویی دربارهٔ طعنهٔ مردم و فرجام کار خود را به آن کسی واگذاشتهام که مرا چنین آفریده است، یعنی خداوند.
هوش مصنوعی: بر اسباب آبرو و اعتبار خود آتش زدم و از همه دست کشیدم، اما هنوز دامنم از بند آسمان رها نشده است.
هوش مصنوعی: مانند رشتهای که صد گره در آن افتاده باشد، از سوی آسمان گرههای بسیار در کارم افتاده و گرهگشایی ندارم.
هوش مصنوعی: اما امید دارم که اثر محبت علی مرتضی، مانند روشنایی صبح، این گره را بگشاید.
هوش مصنوعی: او شاهی است که تا نسیم صبا از او دم و نفَس نگیرد، باز کردن گره غنچه برایش آسان نمیشود. یعنی شکفتن گلها هم به یاری او بسته است.
هوش مصنوعی: او شاهی است که بی خواست او، آسمان بهدشواری میتواند پردهٔ روشنایی را از چهرهٔ صبح کنار بزند. یعنی دمیدن صبح نیز به ارادهٔ او وابسته است.
هوش مصنوعی: او شاهی است که بوتهٔ گل بخشش او در هر لحظه از هر برگ خود صد گونه روزی و توشه به نیازمندان میرساند. «نوا» هم به معنای روزی و توشه است و هم به معنای نغمه.
هوش مصنوعی: نگاه او به سنگ ارزش گوهر داده و بخشش او بر تن فقر جامهٔ توانگری پوشانده است.
هوش مصنوعی: او شاهنشاه تخت ولایت، ولیّ خدا، سلطان دین، امام آشکار و پادشاه همهٔ اولیاست.
هوش مصنوعی: او مایهٔ جدا شدن شریعت پیامبر از راه کفر است و یکی از دلایل برتری پیامبر ما بر دیگر پیامبران.
هوش مصنوعی: صدف کعبه از وجود پاک او پر از گوهر شد، که اشاره به زاده شدن او در کعبه است. از برکت خاک آرامگاه او نیز زمین بر آسمان برتری یافته است.
هوش مصنوعی: شرح شب مبارک معراج پیامبر تنها پیشنویسی کوتاه از دفتر کرامتهای همگانی اوست.
هوش مصنوعی: خاک خونآلود صحرای کربلا، از لالهزار حرمت و شکوه او، باغی آتشین و سرخرنگ شده است. اشاره به خون فرزندان او در کربلاست.
هوش مصنوعی: ریگ نجف از پرتو شوقی که مردم به زیارت آرامگاه او دارند، در چشم آنان مانند سرمه گرامی است.
هوش مصنوعی: اگر خورشید مهر او از آسمان فیض ذرهای روشنی بر کسی بیفکند که بخت با اوست،
هوش مصنوعی: هر چیزی که میان آن روشنی و آن شخص حائل شود نشانهٔ بدبختی است، حتی اگر آن حائل سایهٔ هما باشد که مایهٔ خوشبختی شمرده میشود.
هوش مصنوعی: درگاه او کعبهای برای برآمدن حاجتهاست که در آنجا نیازمند برای رسیدن به خواستهاش حتی به دعا هم نیازی ندارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که درگاهت کعبهای است که نیاز مردم را برمیآورد و حاجت همه از درگاه تو روا شده است.
هوش مصنوعی: هر حکمتی که در پردهٔ غیب پنهان بوده، اندیشهٔ تو پردهٔ پنهانی را از چهرهٔ آن کنار زده است.
هوش مصنوعی: اگر قضا برای روی دادن کاری هزار سال گرهی در دل خود بسته باشد،
هوش مصنوعی: ممکن نیست آن کار روی دهد تا زمانی که اندیشهٔ روشن تو به آن رضایت ندهد.
هوش مصنوعی: آدم که مقصود از آفرینش او چیزی جز پیروی از فرمان حق و فرمانبرداری از خدا نبود،
هوش مصنوعی: چون در آغاز کار امامی مانند تو نداشت، فرمانبرداریاش از شائبهٔ خطا پاک نماند. اشاره به لغزش آدم است.
هوش مصنوعی: اکنون عمری است که در نجف، به پیروی از تو، عبادتهای از دسترفتهٔ خود را قضا میکند. این بیت به روایتِ به خاک سپرده شدن آدم در کنار آرامگاه علی در نجف اشاره دارد.
هوش مصنوعی: شمشیر تو صیقلی است که همواره آینهٔ شریعت را از زنگار شرک پاک و روشن کرده است.
هوش مصنوعی: دین یعنی پیروی از فرمان تو و کفر یعنی سرپیچی از دستور تو.
هوش مصنوعی: هر کس در خواستههای دینی و آخرتی خود نیازی دارد، در حقیقت گدای درگاه توست.
هوش مصنوعی: از بینیازیای که تو در هر دو جهان داری، روشن شد که جز تو پادشاهی نیست.
هوش مصنوعی: در سپاهی که چراغی چون تو پیشاپیش آن حرکت کند، پیروزی بیگمان مانند سایه از پشت سر به دنبالش میآید.
هوش مصنوعی: زیر هر پرچمی که نور پاکی چون تو باشد، آن پرچم چنان بلندمرتبه میشود که بر خورشید و ماه سایه میافکند.
هوش مصنوعی: کسی که سرِ ریسمانِ استوارِ محبت تو را در دست دلش گرفته باشد، از چه بترسد؟ دوستی تو مایهٔ ایمنی از هر هراسی است.
هوش مصنوعی: ای علی مرتضی، جز تو پناهگاهی نداریم؛ هر کجا کسی باشد، پناهگاه او تو هستی.
هوش مصنوعی: هرگز به کسی جز تو تکیه و اعتماد نمیکنیم و جز به تو پناه نمیبریم.
هوش مصنوعی: بخشی از این مصراع افتاده است؛ معنای محتمل این است که محبت تو را پیشه کردهام و همین در روزی که خداوند پاداش کار نیک را میدهد، دستاویز و سرمایهٔ ماست.
هوش مصنوعی: با امید فراوان به عمل خود دل بستهایم، زیرا تکیهگاه ما سنگ آستان توست؛ یعنی امید ما در اصل به آستان توست نه به کار خودمان.
هوش مصنوعی: چهرهٔ زرد ما در برابر آستانهٔ زرین درگاه تو، مانند کاهی است که به کهربا چسبیده و از آن جدا نمیشود.
هوش مصنوعی: چهرهٔ زرد خود را بر خاک درگاهت نهادیم و از روی گرامیداشت، آن خاک را با زردی چهره چنان پوشاندیم که گویی در طلا گرفتهایم.
هوش مصنوعی: هرچند جوانی خود را در خدمت تو گذراندیم، شایسته نیست که به همین اندازه خدمت بسنده کنیم.
هوش مصنوعی: بهتر است در پیری قامت خمیده و استخوانهای شکستهٔ خود را مانند بوریایی بر درگاه تو بیفکنیم.
هوش مصنوعی: به نیت ماندن همیشگی در آنجا، از قامت دوتاشدهٔ خود طاقی دیگر بر درگاهت برمیآوریم.
هوش مصنوعی: ای مرتضی، فضولیِ بیچاره تنها و بییاور است و از همگنان و خویشان چشم بریده است.
هوش مصنوعی: او راسترو است و در میان جماعتی گوناگون، مانند خط استوا که از دو قطب یکسان دور است، به هیچیک از آنان گرایش ندارد.
هوش مصنوعی: اکنون هنگام آن است که لطف خود را شامل حال او کنی و آن دردمند را از این گرفتاری رها سازی.
هوش مصنوعی: او طوطیای است که در ستایش تو شکرین سخن میگوید؛ او را با همنشینی زاغ و زغن (فرومایگان) چه کار؟
هوش مصنوعی: او بلبل باغ انس و چمن قدس است؛ او را با گرفتار شدن در بند چنین مردم تیرهدل چه نسبتی است؟
هوش مصنوعی: تا کی چند فرعونصفت با جادوگری کامل، ریسمانهای مکر خود را در چشم او به صورت اژدها جلوه دهند؟
هوش مصنوعی: اکنون وقت آن است که مانند موسی دست درخشان را از آستین بیرون آوری و عصا را در میدان جادوگران بیفکنی تا فریبشان را باطل کنی.
هوش مصنوعی: این گروه بیشرم به معجزهٔ موسوی گرایش ندارند و گوسالهپرستی میکنند؛ یعنی از حق روی گرداندهاند.
هوش مصنوعی: وقت آن است که به پراکنده ساختن کافران دل بنهی و شمشیر دوسر خود را برکشی و آهنگ اجرای حکم الهی کنی.
هوش مصنوعی: بنا بر عادتی که در راه دین داری، با کوشش نیک خود حق را از باطل جدا کنی.
هوش مصنوعی: تا زمانی که زبان طبع طوطیمانند من در باغهای زیبای فصاحت به دلخواه سخن میسراید،
هوش مصنوعی: هرگز روزی مباد که از سر طمع و چشمداشت، از من ستایشی جز برای خاندان علی سر بزند.
هوش مصنوعی: پروردگارا، از هرچه در عمر خود جز ستایش علی و خاندانش گفتهایم توبه میکنیم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا داد باغ را سمن و گل بنونوا
بلبل همی سراید بر گل بنونوا
رود و سرود ساخته بر سرو فاخته
چون عاشقی که باشد معشوق او نوا
مشک و عبیر بارد بر گلستان شمال
[...]
چون نای بینوایم ازین نای بینوا
شادی ندید هیچ کس از نای بینوا
با کوه گویم آنچه ازو پر شود دلم
زیرا جواب گفته من نیست جز صدا
شد دیده تیره و نخورم غم ز بهر آنک
[...]
آمدگه وداع چو تاریک شد هوا
آن مه که هست جان و دلم را بدو هوا
گرمی گرفته از جگر گرم او زمین
سردی گرفته از نفس سرد من هوا
ماه تمام او شده چون آسمان کبود
[...]
منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا
زین هر دو مانده نام چو سیمرغ و کیمیا
شد راستی خیانت و شد زیرکی سفه
شد دوستی عداوت و شد مردمی جفا
گشتهست باژگونه همه رسمهای خلق
[...]
ای بر مراد رأی تو ایام رامضا
بسته میان بطاعت فرمان تو قضا
از جاه تو گرفته سیادت بسی شرف
وز فر تو فزوده وزارت بسی بها
خلق خدای را برعایت تویی پناه
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.