بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن
چو از سروبن دور گشت آفتاب
سر شهریار اندرآمد به خواب
چه خوابی که چندین زمان برگذشت
نه جنبید و بیدار هرگز نگشت
چو از شاه شد گاه و میدان تهی
نه خورشید با او نه سرو سهی
چپ و راست هر سو بتابم همی
سر و پای گیتی نیابم همی
یکی بد کند نیک پیش آیدش
جهان بنده و بخت خویش آیدش
یکی جز به نیکی جهان نسپرد
همی از نژندی فرو پژمرد
مدار ایچ تیمار با او به هم
به گیتی مکن جان و دل را دژم
ز خان سیاوش برآمد خروش
جهانی ز گرسیوز آمد به جوش
ز سر ماهرویان گسسته کمند
خراشیده روی و بمانده نژند
همه بندگان موی کردند باز
فرنگیس مشکین کمند دراز
برید و میان را به گیسو ببست
به فندق گل ارغوانرا بخست
به آواز بر جان افراسیاب
همی کرد نفرین و میریخت آب
خروشش به گوش سپهبد رسید
چو آن ناله و زار نفرین شنید
به گرسیوز بدنشان شاه گفت
که او را به کوی آورید از نهفت
ز پرده به درگه بریدش کشان
بر روزبانان مردم کشان
بدان تا بگیرند موی سرش
بدرند بر بر همه چادرش
زنندش همی چوب تا تخم کین
بریزد برین بوم توران زمین
نخواهم ز بیخ سیاوش درخت
نه شاخ و نه برگ و نه تاج و نه تخت
همه نامداران آن انجمن
گرفتند نفرین برو تن به تن
که از شاه و دستور وز لشکری
ازینگونه نشیند کس داوری
بیامد پر از خون دو رخ پیلسم
روان پر ز داغ و رخان پر ز نم
به نزدیک لهاک و فرشیدورد
سراسر سخنها همه یاد کرد
که دوزخ به از بوم افراسیاب
نباید بدین کشور آرام و خواب
بتازیم و نزدیک پیران شویم
به تیمار و درد اسیران شویم
سه اسپ گرانمایه کردند زین
همی برنوشتند گفتی زمین
به پیران رسیدند هر سه سوار
رخان پر ز خون همچو ابر بهار
برو بر شمردند یکسر سخن
که بخت از بدیها چه افگند بن
یکی زاریی خاست کاندر جهان
نبیند کسی از کهان و مهان
سیاووش را دست بسته چو سنگ
فگندند در گردنش پالهنگ
به دشتش کشیدند پر آب روی
پیاده دوان در به پیش گروی
تن پیل وارش بران گرم خاک
فگندند و از کس نکردند باک
یکی تشت بنهاد پیشش گروی
بپیچید چون گوسفندانش روی
برید آن سر شاهوارش ز تن
فگندش چو سرو سهی بر چمن
همه شهر پر زاری و ناله گشت
به چشم اندرون آب چون ژاله گشت
چو پیران به گفتار بنهاد گوش
ز تخت اندرافتاد و زو رفت هوش
همی جامه را بر برش کرد چاک
همی کند موی و همی ریخت خاک
بدو پیلسم گفت بشتاب زود
که دردی بدین درد و سختی فزود
فرنگیس رانیز خواهند کشت
مکن هیچگونه برین کار پشت
به درگاه بردند مویش کشان
بر روزبانان مردم کشان
جهانی بدو کرده دیده پرآب
ز کردار بدگوهر افراسیاب
که این هول کاریست بادرد و بیم
که اکنون فرنگیس را بر دو نیم
زنند و شود پادشاهی تباه
مر او را نخواند کسی نیز شاه
ز آخور بیاورد پس پهلوان
ده اسپ سوار آزموده جوان
خود و گرد رویین و فرشیدورد
برآورد زان راه ناگاه گرد
بدو روز و دو شب بدرگه رسید
درنامور پرجفا پیشه دید
فرنگیس را دید چون بیهشان
گرفته ورا روزبانان کشان
به چنگال هر یک یکی تیغ تیز
ز درگاه برخاسته رستخیز
همانگاه پیران بیامد چو باد
کسی کش خرد بود گشتند شاد
چو چشم گرامی به پیران رسید
شد از خون دیده رخش ناپدید
بدو گفت با من چه بد ساختی
چرا خیره بر آتش انداختی
ز اسپ اندر افتاد پیران به خاک
همه جامهٔ پهلوی کرده چاک
بفرمود تا روزبانان در
زمانی ز فرمان بتابند سر
بیامد دمان پیش افراسیاب
دل از درد خسته دو دیده پر آب
بدو گفت شاها انوشه بدی
روان را به دیدار توشه بدی
چه آمد ز بد بر تو ای نیکخوی
که آوردت این روز بد آرزوی
چرا بر دلت چیره شد رای دیو
ببرد از رخت شرم گیهان خدیو
بکشتی سیاووش را بیگناه
به خاک اندر انداختی نام و جاه
به ایران رسد زین بدی آگهی
که شد خشک پالیز سرو سهی
بسا تاجداران ایران زمین
که با لشکر آیند پردرد و کین
جهان آرمیده ز دست بدی
شده آشکارا ره ایزدی
فریبنده دیوی ز دوزخ بجست
بیامد دل شاه ترکان بخست
بران اهرمن نیز نفرین سزد
که پیچد روانت سوی راه بد
پشیمان شوی زین به روز دراز
بپیچی زمانی به گرم و گداز
ندانم که این گفتن بد ز کیست
و زین آفریننده را رای چیست
چو دیوانه از جای برخاستی
چنین خیره بد را بیاراستی
کنون زو گذشتی به فرزند خویش
رسیدی به پیچاره پیوند خویش
نجوید همانا فرنگیس بخت
نه اورنگ شاهی نه تاج و نه تخت
به فرزند با کودکی در نهان
درفشی مکن خویشتن در جهان
که تا زندهای بر تو نفرین بود
پس از زندگی دوزخ آیین بود
اگر شاه روشن کند جان من
فرستد ورا سوی ایوان من
گر ایدونک اندیشه زین کودک است
همانا که این درد و رنج اندک است
بمان تا جدا گردد از کالبد
بپیش تو آرم بدو ساز بد
بدو گفت زینسان که گفتی بساز
مرا کردی از خون او بینیاز
سپهدار پیران بدان شاد شد
از اندیشه و درد آزاد شد
بیامد به درگاه و او را ببرد
بسی نیز بر روزبانان شمرد
بیآزار بردش به سوی ختن
خروشان همه درگه و انجمن
چو آمد به ایوان به گلشهر گفت
که این خوب رخ را بباید نهفت
تو بر پیش این نامور زینهار
بباش و بدارش پرستاروار
برین نیز بگذشت یک چند روز
گران شد فرنگیس گیتی فروز



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
سیاووش گرسیوز افراسیاب لهاک فرشیدورد پیران فرنگیس پیلسم گروی رویین گلشهر
هوش مصنوعی: سیاوش در خواب سنگینی فرو رفته و هیچ حرکتی نمیکند. به دستور افراسیاب، او را به قتلگاه میبرند و سرش را میبرند. فرنگیس، مادر سیاوش، در حال حاضر با خطر مرگ مواجه است و عدهای از بزرگان برای نجات او به تلاطم افتادهاند. سرانجام، پیران به سیاوش رحم میکند و فرنگیس را به ختن میبرد تا او را از قتلگاه نجات دهد و جانش را حفظ کند. در این حال، فرنگیس درد و غم از دست دادن فرزندش را تحمل میکند و به یاد او میسوزد.
هوش مصنوعی: وقتی خورشید از بالای کوه سروبن دور شد، خواب شهریار (سیاوش) آغاز شد.
هوش مصنوعی: شاه در خواب عمیقی فرو رفته و مدت زیادی است که از آن بیرون نیامده و بیدار نشده است.
هوش مصنوعی: زمانی که شاه (که احتمالاً سیاوش است) غایب شد و میدان جنگ خالی گردید، نه خورشید چون او در آسمان جلوهگر شد و نه سرو سهی (درختی زیبا) در این سرزمین وجود داشت.
هوش مصنوعی: در تمام جهات که بنگرم، نمیتوانم سر و پای (مرز) این جهان را بیابم.
هوش مصنوعی: اگر کسی کار بدی انجام دهد، در آینده دنیا و خوشبختیاش به او وفا نخواهد کرد و به دست خود به بدبختی خواهد افتاد.
هوش مصنوعی: هر کسی فقط با کارهای نیکو میتواند جهان را به خود سپارد، و غیر از این، او از بدبختی و غم فرسوده و پژمرده خواهد شد.
هوش مصنوعی: با او هیچ نوع نگرانی و درد را در زندگی درمیان نیاور، و دل و جان خود را از غم و اندوه خالی کن.
هوش مصنوعی: از خانهٔ سیاوش صدای بلندی بلند شد و همه جا را پر کرد، به طوری که گرسیوز (دشمن سیاوش) به شدت برآشفت و به هیجان آمد.
هوش مصنوعی: از موهای ماهرویان (زیبایان) کمند (توری که برای گرفتاری آنها درست کرده بودند) جدا شده و صورت آنها خراشیده (زخمی) شده است و در عوض، آنها در حال غم و اندوه باقی ماندهاند.
هوش مصنوعی: همهٔ نوکران و درباریان، موهای خود را به نشانهٔ سوگواری و دلتنگی بافتهاند و فرنگیس، همسر سیاوش که مویی بلند و مشکی دارد، همچنان در زیر کمند بلندی قرار دارد.
هوش مصنوعی: سیاوش موهای خود را برید و با آن، دست و پای خود را بست. سپس به درخت فندق، که گلهای ارغوانی دارد، تکیه کرد.
هوش مصنوعی: سیاوش با صدای بلند بر جان افراسیاب نفرین میکرد و آب میریخت، به نشانهای از ناامیدی و طلب انتقام.
هوش مصنوعی: صدای ناله و نفرین سیاوش به گوش سپهبد (افراسیاب) رسید و او متوجه شد که سیاوش در حال زاری و شکایت است.
هوش مصنوعی: شاه به گرسیوز (یکی از دلاوران) گفت که جسد سیاوش را به خیابان بیاورید و آن را از پنهان کردن درآورید.
هوش مصنوعی: از پرده بیرون آوردند سیاوش را و او را به سوی درگاه کشیدند، در حالی که مردم را به تماشا میکشاندند.
هوش مصنوعی: سیاوش را میبرند تا موهای سرش را بگیرند و چادرش را پاره کنند.
هوش مصنوعی: به او چوب میزنند تا انتقام و کینهای که در دل دارند، بر سر این سرزمین توران بریزد.
هوش مصنوعی: نمیخواهم از ریشهٔ سیاوش درختی داشته باشم، نه شاخ و نه برگ و نه تاج و نه تخت.
هوش مصنوعی: همهٔ شخصیتهای بزرگ و مشهور آن جمع در برابر سیاوش، او را نفرین کردند و به او بد و بیخبری نسبت دادند.
هوش مصنوعی: اگر از طرف شاه و فرمانده و ارتش کسی به این شکل نشسته باشد، دیگر داور و حاکمی برای قضاوت وجود ندارد.
هوش مصنوعی: سیاوش با چهرهای خونآلود و بدنی پر از غم و اندوه بهسوی آنجا آمد، چهرهاش مانند یک فیل زخمی و غرق در درد بود.
هوش مصنوعی: در نزدیکی لهاک (درباره لشکر افراسیاب) و فرشیدورد (سربازان و جنگجویان)، تمام سخنها و داستانها را به یاد آوردهاند.
هوش مصنوعی: دوزخ از سرزمین افراسیاب (دشمن) بهتر است؛ بنابراین در این کشور نباید آسایش و آرامشی وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: به نزد پیران برویم و به ماجرا نگاه کنیم و به حال اسیران غمگین و در حال رنج برسیم.
هوش مصنوعی: سه اسب با ارزش و نیکو را زین کردند و به راه افتادند، گویی که زمین در حال نوشتن است.
هوش مصنوعی: سه سواره به پیران رسیدند، که چهرههایشان پر از خون بود و مانند ابرهای بهاری به نظر میرسیدند.
هوش مصنوعی: آنها تصمیم گرفتند که همهی حرفها را یکجا بشمارند و بیان کنند که بخت چگونه از بدیها کارهایی بر میآورد.
هوش مصنوعی: یکی از میان پریشانحالیها و ناامیدیها فریادی بلند برخواست که در این دنیا هیچکس را نمیبینم که از بزرگان و شخصیتهای بزرگ کشور خبر و آگاهی داشته باشد.
هوش مصنوعی: سیاوش را با دستانی بسته مانند سنگ به روی زمین انداختند و در گردنش گوهری (پالهنگ) گذاشتند.
هوش مصنوعی: سیاوش را به دشت پرآبی کشیدند و او بر پای خود میدوید و به جلو میرفت، در حالی که شخصی از او پیروی میکرد.
هوش مصنوعی: بدن سیاوش را مانند بدن یک فیل به گرماب زمین انداختند و از هیچ کسی نترسیدند.
هوش مصنوعی: تشت (ظرفی دایرهای شکل) را پیش سیاوش گذاشته و سر او را در آن قرار دادند و او (سر) مانند گوسفندانی که در گله دور میچرخند، چرخانیده شد.
هوش مصنوعی: سری را که از تن سیاوش جدا کردند، مانند درخت بلند و زیبا (سرو سهی) بر زمین انداختند.
هوش مصنوعی: تمام شهر پر از گریه و زاری شد و مردم آنچنان غمگین شدند که چشمهایشان مانند باران اشک میبارید.
هوش مصنوعی: وقتی پیران به سخن گفتن شروع کرد، از آنچه میگفت، بهقدری تحت تأثیر قرار گرفت که از تخت خود افتاد و هوش از دستش رفت.
هوش مصنوعی: او (پیران) جامهٔ سیاوش را پاره میکند و موهایش را به دست میکشد، همچنین خاک را بر سرش میریزد.
هوش مصنوعی: پروانه، یعنی سیاوش، به پیلسم (رئیس لشکر) گفت که سریعاً حرکت کند، زیرا درد و سختی او زیادتر شده است.
هوش مصنوعی: فرنگیس (مادر سیاوش) را نیز خواهند کشت، بنابراین در این کار هیچگونه پشتکار و مقاومت نکن.
هوش مصنوعی: سیاوش را به درگاه بردند و موهایش را کشانکشان و با شدت و زوری به سمت او بردند تا خشونت و بدرفتاری آنها متوجه او شود.
هوش مصنوعی: جهان به خاطر کردارهای بد و ناپسند افراسیاب، به او نگاهی پر از اندوه و گریه دارد.
هوش مصنوعی: این کار بسیار وحشتناک و دردناک است، چرا که اکنون فرنگیس (مادر سیاوش) را به دو نیم میکنند و او در خطر جدی قرار دارد.
هوش مصنوعی: اگر سیاوش کشته شود، دیگر هیچکس او را به عنوان پادشاه نمیشناسد و این باعث نابودی سلطنت خواهد شد.
پس پهلوان ده اسب جوان و آزموده را از آخور آورد
هوش مصنوعی: سیاوش و گردنکلفت، فرشیدورد، ناگهان از آن راه ظاهر شدند و به یکدیگر توجه کردند.
هوش مصنوعی: بعد از دو روز و دو شب سفر، به یک مکان مشهور و نامدار رسیدند که در آنجا شخصی را دیدند که بسیار بدسگال و جفاکار بود.
هوش مصنوعی: فرنگیس را دید که همچون بیهشان (یعنی بیخبر و بیاختیار) گرفته شده و روزبانان (نگهبانان روز) او را میکشند.
درچنگال هر کدام یک تیغ تیز و مانند این بود که در درگاه پادشاه رستاخیز برپا شده است.
هوش مصنوعی: در همان زمان، پیران مانند باد آمد و چون از خوشحالی در کنار کسی که خردمند بود قرار گرفتند، شاد شدند.
هوش مصنوعی: هنگامی که چشم فرنگیس به پیران افتاد، به قدری از شدت گریه و اندوه اشک ریخت که رنگ رخسارش تغییر کرده و ناپدید شد.
هوش مصنوعی: به پیران گفت: با من چه بد کردی و چرا مرا در برابر آتش گذاشتی؟
هوش مصنوعی: پیران از روی اسب به زمین افتاد و تمام لباسهایش که مربوط به جنگ است پاره شد.
هوش مصنوعی: افراسیاب دستور داد تا نگهبانان روز (روزبانان) به هنگام مقرر، از فرمان او سرپیچی کنند.
هوش مصنوعی: در آن زمان، فردی نزد افراسیاب آمد، او با دل پر از درد و چشمان اشکآلود به ملاقاتش رفت.
هوش مصنوعی: او (سیاوش) به افراسیاب گفت که ای شاه، من برای تو هدیهای به نشانهٔ محبت و دوستی آوردهام.
هوش مصنوعی: ای نیکخلق، چه بلا و بدی بر سر تو آمده است که چنین روز شومی برایت رقم زده است؟
هوش مصنوعی: چرا فکر شیطانی بر قلبت غالب شد و شرم را از چهرهی تو که خدای گیتی است، برد؟
هوش مصنوعی: سیاوش را بیدلیل به قتل رساندی و به خاک انداختی، در حالی که او نه تنها بیگناه بود، بلکه دارای نام و مقام برجستهای نیز بود.
هوش مصنوعی: خبر این بدی به ایران میرسد که باغهای سرسبز و زیبا مانند سروهای بلند، خشک و از بین رفتهاند.
هوش مصنوعی: بسیار از شاهان و بزرگان ایران که با سپاه به میدان خواهند آمد، پر از درد و کینه هستند.
هوش مصنوعی: جهان در آرامش و سکون به سر میبرد و از چنگ بدیها آزاد شده است و این موضوع به روشنی به وضوح دیده میشود.
هوش مصنوعی: دیوی فریبنده از دوزخ بیرون آمد و دل شاه ترکان را تسخیر کرد.
هوش مصنوعی: نابکارایی و بدیها باید بر آن دیو (اهرمَن) لعنت فرستاده شود، زیرا اگر تو (آدم) از مسیر نادرست منحرف شوی، روح تو نیز به سمت آن بدیها خواهد رفت.
هوش مصنوعی: اگر تو در این روز طولانی از کارهای خود پشیمان شوی، در آینده زمانی را در تنگنا و سختی سپری خواهی کرد.
هوش مصنوعی: نمیدانم این سخن بد از سوی چه کسی است و اراده آن آفریننده (خدا) در این باره چیست.
هوش مصنوعی: وقتی که به حالت دیوانگی از جایت بلند شدی، این گونه به شیوهای شگفتآور به کارهایی احمقانه مشغول شدی.
هوش مصنوعی: اکنون از سیاوش، به فرزند خود، یعنی فرنگیس، رسیدی و به او پیوند خوردی؛ حالتی بیمارگونه و نگران را در فرزندت میبینی.
هوش مصنوعی: فرنگیس فقط به دنبال بخت خود است و نه چیزی از اقتدار شاهی یا قدرت، مانند تاج و تخت.
هوش مصنوعی: به فرزند (سیاوش) که هنوز کودکی است، در این دنیا (دوران زندگی) هیچ گونه توطئه و نیرنگی نزن.
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندهای بر تو نفرین میشود و پس از مرگ، فریب و عذاب دوزخ در انتظار توست.
هوش مصنوعی: اگر شاه مرا زنده نگه دارد و جانم را نجات دهد، او باید مرا به کاخ خود بفرستد.
هوش مصنوعی: اگر فکر کنید که این درد و رنج ناشی از این کودک، زیاد است، سخت در اشتباه هستید؛ زیرا این درد در واقع بسیار کم است.
هوش مصنوعی: بمان تا روح این کودک از بدنش جدا شود، سپس من او را به سوی تو میآورم و آمادهاش میکنم.
هوش مصنوعی: او به پیران گفت: به همین شکل که صحبت میکنی، مرا از خون سیاوش بینیاز کردی.
هوش مصنوعی: پیران، فرمانده سپاه، با فکر کردن به این ماجرا خوشحال شد و از غم و درد رهایی یافت.
هوش مصنوعی: پیران به درگاه آمد و سیاوش را برد و در کنار او، تعداد زیادی از نگهبانان روز را نیز شمارش کرد.
هوش مصنوعی: سیاوش بدون هیچ آسیبی او را به سوی ختن برد و همه جا شلوغ و پر از جمعیت بود.
هوش مصنوعی: وقتی به کاخ گلشهر رسید، گفت که این چهرهٔ زیبا را باید پنهان کرد.
هوش مصنوعی: ای سیاوش، تو باید به این نامور (شخص معروف و برجسته) توجه کنی و به او مانند یک پرستار، احترام بگذاری و مراقبش باشی.
هوش مصنوعی: چند روزی بر این حال گذشت و فرنگیس، همسر سیاوش که زیباییاش جهان را روشن میکرد، دچار غم و نگرانی شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.