بخش ۴۳ - نامهٔ تهدیدآمیز خسرو به خاقان چین، پاسخ سرافراز خاقان و رای بزرگان به فرستادن پیر خردمند
چنین تا خبرها به ایران رسید
بر پادشاه دلیران رسید
که بهرام را پادشاهی و گنج
ازان تو بیش است نابرده رنج
پراز درد و غم شد ز تیمار اوی
دلش گشت پیچان ز کردار اوی
همی رای زد با بزرگان بهم
بسی گفت و انداخت از بیش و کم
شب تیره فرمود تا شد دبیر
سرخامه را کرد پیکان تیر
به خاقان چینی یکی نامه کرد
تو گفتی که از خنجرش خامه کرد
نخست آفرین کرد بر کردگار
توانا و دانا و به روزگار
برازندهٔ هور و کیوان و ماه
نشاننده شاه بر پیش گاه
گزایندهٔ هرکه جوید بدی
فزایندهٔ دانش ایزدی
ز نادانی و دانش وراستی
ز کمی و کژی و از کاستی
بیابی چو گویی که یزدان یکیست
ورا یار وهمتا و انباز نیست
بیابد هر آنکس که نیکی بجست
مباد آنک او دست بد را بشست
یکی بنده بد شاه را ناسپاس
نه مهتر شناس و نه یزدان شناس
یکی خرد و بیکار و بینام بود
پدر بر کشیدش که هنگام بود
نهان نیست کردار او در جهان
میان کهان و میان مهان
کس او را نپذرفت کش مایه بود
وگر در خرد برترین پایه بود
بنزد تو آمد بپذرفتیش
چو پر مایگان دست بگرفتیش
کس این راه برگیرد از راستان ؟
نیم من بدین کار هم داستان
چو این نامه آرند نزدیک تو
پر اندیشه کن رای تاریک تو
گر آن بنده را پای کرده ببند
فرستی بر ما شوی سودمند
وگر نه فرستم ز ایران سپاه
به توران کنم روز روشن سیاه
چوآن نامه نزدیک خاقان رسید
بران گونه گفتار خسرو شنید
فرستاده را گفت فردا پگاه
چو آیی بدر پاسخ نامه خواه
فرستاده آمد دلی پر شتاب
نبد زان سپس جای آرام و خواب
همیبود تا شمع رخشان بدید
به درگاه خاقان چینی دوید
بیاورد خاقان هم آنگه دبیر
ابا خامه و مشک و چینی حریر
به پاسخ نوشت آفرین نهان
ز من بنده بر کردگار جهان
دگر گفت کان نامه برخواندم
فرستاده را پیش بنشاندم
توبا بندگان گوی زین سان سخن
نزیبد از آن خاندان کهن
که مه را ندارند یکسر به مه
نه که را شناسند بر جای که
همه چین و توران سراسر مراست
به هیتال بر نیز فرمان رواست
نیم تا بدم مرد پیمان شکن
تو با من چنین داستانها مزن
چو من دست بهرام گیرم بدست
وزان پس به مهر اندرم آرم شکست
نخواند مرا داور از آب پاک
جز از پاک ایزد مرا نیست باک
تو را گر بزرگی بیفزایدی
خرد بیشتر زین بدی شایدی
بران نامه بر مهر بنهاد و گفت
که با باد باید که باشید جفت
فرستاده آمد به نزدیک شاه
به یک ماه کمتر بپیمود راه
چو برخواند آن نامه را شهریار
بپیچید و ترسان شد از روزگار
فرستاد و ایرانیان را بخواند
سخن های خاقان سراسر براند
همان نامه بنمود و برخواندند
بزرگان به اندیشه درماندند
چنین یافت پاسخ ز ایرانیان
که ای فر و اورند و تاج کیان
چنین کارها بر دل آسان مگیر
یکی رای زن با خردمند پیر
به نامه چنین کار آسان مکن
مکن تیره این فر و شمع کهن
گزین کن از ایران یکی مرد پیر
خردمند و زیبا و گرد و دبیر
کز ایدر به نزدیک خاقان شود
سخن گوید و رای او بشنود
بگوید که بهرام روز نخست
که بود و پس از پهلوانی چه جست
همی بود تا کار او گشت راست
خداوند را زان سپس بنده خواست
چو نیکو نگردد به یک ماهکار
تمامی بسالی برد روزگار
چو بهرام داماد خاقان بود
ازو بد سرودن نه آسان بود
به خوبی سخن گفت باید بسی
نهانی نباید که داند کسی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
بهرام چوبینه خاقان خسرو پرویز
هوش مصنوعی: خسرو پرویز از رفتار بهرام، پادشاه گنجینهها و رنجنکشیدهها، دچار غم و آشفتگی میشود و برای او نامهای تهدیدآمیز به خاقان چین میفرستد. در این نامه، خسرو ضمن ستایش خداوند و بیان نیکیها و بدیها، به خاقان هشدار میدهد که اگر بهرام را در آغوش بگیرد، عواقب بدی خواهد داشت. خاقان نیز پاسخی میفرستد که در آن بر نادانی و خیانتپیشگی بهرام تأکید میکند و به خسرو توصیه میکند که از جنگ بپرهیزد. بزرگان ایرانی به این نامه پاسخ میدهند و پیشنهاد میکنند که یک پیر خردمند را مأمور کنند تا میان دو طرف صلح برقرار کند. این تصمیم به امید حل مشکل از طریق گفتوگو به جای جنگ است.
هوش مصنوعی: خبر رسیدن این وقایع به ایران، به پادشاه دلاور ایران اطلاع پیدا کرد.
هوش مصنوعی: خداوندگاران و ثروتهای بزرگتری از بهرام، بدون تحمل زحمت و تلاش، از آن توست.
هوش مصنوعی: دل او از حزن و اندوه به خاطر درماندگی و رنجهایی که از رفتار او (خسرو پرویز) به دست آورده، پر از درد و غم شده و در نتیجه، دلش به شدت نگران و آشفته است.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز با بزرگانش مشورت کرد و دربارهٔ مسائل مختلف صحبت کرد و از جزئیات و کلیات هر موضوع بحث کرد.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز دستور داد تا در شب تاریک، دبیر (دبیر، نویسنده یا نامهنویس) نوشتن نامه را با سر قلم (خامه) که به شکل پیکان تیر بود، آغاز کند. این توصیف به نوعی نشاندهندهٔ جدیت و تندی در نوشتن نامه تهدیدآمیز به خاقان چین است.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز نامهای به خاقان چین فرستاد و گفتی که این نامه را مانند خنجر تند و برنده نوشته است.
هوش مصنوعی: او (خسرو پرویز) در ابتدا خداوند توانا و دانا را ستایش و شکرگزاری میکند و سپس به دوران حاکمیت خود اشاره میکند.
هوش مصنوعی: خداوندگار شاه، شایستهٔ ستایش و درخشان مانند خورشید و ماه است و به عنوان پادشاه بر تخت نشسته است.
هوش مصنوعی: هر کس که به دنبال شر و بدی باشد، بر علم و دانش الهی افزوده میشود.
هوش مصنوعی: انسانی که نادان است، به دلیل عدم آگاهی خود، از دانش و حقیقت دور میافتد و از نقصها و انحرافات رنج میبرد.
هوش مصنوعی: اگر کسی بتواند بگوید که خداوند یکی است، چنین فردی هیچ یار و همتایی ندارد و در این ادعا تنهاست.
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال نیکی و خوبی باشد، باید بداند که کسی که کارهای بد انجام میدهد، نباید از او بیشتر از آنچه که سزاوارش است انتظار خوبی داشته باشد.
هوش مصنوعی: این بیت دربارهٔ بندهای از شاه است که ناشکری میکند و نه بزرگی را میشناسد و نه خدایی را پرستش میکند. این شخص به جای قدردانی از شاه و خداوند، به بدی و ناسپاسی روی آورده است.
هوش مصنوعی: یک نفر بیخود و بیکار و بینام وجود داشت، پدرش او را به خود آورد و در زمان مناسب او را به جلوهگری و شخصیتدهی مناسب رساند.
هوش مصنوعی: کردار او در میان مردم بزرگ و کهن در جهان، پنهان نیست و همه از آن آگاهند.
هوش مصنوعی: هیچکس او را نپذیرفت، چراکه او ثروت و دارایی داشت و اگرچه در دانش و خرد هم فردی برتر بود، این موضوع به او کمکی نکرد.
هوش مصنوعی: او (خسرو پرویز) به نزد تو (خاقان چین) آمد و تو او را پذیرفتی، همانطور که درختان و میوهها را در زمان مایگان میچینند و دست او را گرفتید.
هوش مصنوعی: هیچکس این راه را از راستگویان نمیگیرد. من نیز در این کار همباز (همداستان) نیستم.
هوش مصنوعی: هنگامی که این نامه را به تو میآورند، به دقت فکر کن و در مورد اندیشههای نگرانکنندهات تأمل کن.
هوش مصنوعی: اگر آن فرد (بنده) را که پای به زنجیر کردهای، به سوی ما بفرستی، برای تو در این کار منفعت و فایدهای خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر چنین نشود، از ایران سپاه روانه میکنم و روزی روشن را بر سر توران تاریک میکنم.
هوش مصنوعی: وقتی نامهٔ خسرو به خاقان چین رسید، او با همان مضمون و زبان که در نامه بود، پاسخ را شنید.
هوش مصنوعی: فردا صبح به فرستاده بگو که وقتی آمدی، جواب نامه را بده.
هوش مصنوعی: فرستاده با دل پر از هیجان و اضطراب آمد و نتوانست در جایی آرام و راحت استراحت کند.
هوش مصنوعی: در آن لحظه که شمعی روشن و درخشان را مشاهده کرد، به سمت درگاه خاقان چین شتابان رفت.
هوش مصنوعی: خاقان چین دبیر را آورد و او با قلم و جوهر و پارچهٔ حریر چینی آمادهٔ نوشتن شد.
هوش مصنوعی: خاقان در پاسخ نامه، به من گفت که تو به خاطر من و به خاطر قدرت خداوند عالم، این نامه را نوشتهای و از این بابت شکرگزاری میکند.
هوش مصنوعی: او (خاقان چین) گفت که من آن نامه را خواندم و پس از آن فرستاده را به حضور خود آوردم.
هوش مصنوعی: با بندگان، چنین سخن گفتن شایسته نیست، زیرا آنها از نسل و خاندان باعظمت و بزرگ هستند.
هوش مصنوعی: مه، که به معنای «ماه» است، برای آنان که در نعمت و بزرگی هستند، شناخته نمیشود؛ یعنی آنها به اهمیت و مقام واقعی خود آگاه نیستند و نمیدانند که چه کسی آنها را به این جایگاه رسانده است.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز میگوید که تمام سرزمینهای چین و توران تحت سلطه و فرمانروایی او هستند و همچنین در هیتال (منطقهای در آسیای میانه) نیز قدرت و حاکمیت دارد.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز میگوید که من به اندازهای کوتاه نمیآیم که بخواهم با تو، که مردی پیمانشکن هستی، داستان بافی کنم یا خود را درگیر چنین مسائلی بکنم.
هوش مصنوعی: اگر من به دست بهرام (نظامی یا جنگجو) دست یابم، با مهربانی او را شکست میزنم و از او تلافی میکنم.
هوش مصنوعی: اگر داوری به من در مورد آب پاک (معصومیت و درستکاری) نگوید، نگرانی ندارم زیرا فقط از خداوند پاک میترسم و به هیچ کس دیگری اهمیت نمیدهم.
هوش مصنوعی: اگر تو به مقام و عظمتت بیفزایی، خرد و دانایی بیشتری در برابر این بدی به دست خواهی آورد.
هوش مصنوعی: او نامه را مهر کرده و گفت که باید با باد هماهنگ و همراه باشید، یعنی باید به موقع و در پاسخ به نامهی او عمل کنید.
هوش مصنوعی: فرستاده به نزد شاه رسید و مدت زمان سفر او تقریباً یک ماه کمتر از حد معمول بود.
هوش مصنوعی: وقتی شاه آن نامه را خواند، مضطرب و نگران شد و از آینده و سرنوشت خود ترسید.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز نامهٔ خاقان چین را فرستاد و نمایندگان ایرانی را فراخواند تا دربارهٔ محتوای تهدیدآمیز آن صحبت کنند.
هوش مصنوعی: نامه خاقان را نشان داد و آن را خواندند؛ بزرگان ایران در تفکر و نگرانی به سر میبردند.
هوش مصنوعی: خاقان چین از طرف ایرانیان پاسخی دریافت کرد که نشان از عظمت و قدرت ایران و تاجگذاری کیان دارد.
هوش مصنوعی: این کارها را بر دل خود آسان نیاور، زیرا بهتر است با یک مرد صاحبنظر و حکیم مسن مشورت کنی.
هوش مصنوعی: در نامه کار را ساده نگیر و نگذار که این شکوه و عظمت کهنه آسیب ببیند.
هوش مصنوعی: از میان مردان ایران، یک نفر پیر و دانا و زیبا و چابک را انتخاب کن که بتواند خوب صحبت کند و نامه را به خاقان چین ببرد.
هوش مصنوعی: از اینجا نزد خاقان خواهد رفت و سخن خواهد گفت و نظر او را خواهد شنید.
هوش مصنوعی: باید بگوید که بهرام، در روز اولی که به دنیا آمد، چه ویژگیهایی داشت و بعد از آن، چگونه به عنوان یک پهلوان شناخته شد.
هوش مصنوعی: او (شخصی خاص) تا وقتی کارش درست شد، خواهان خداوند بود و بعد از آن خواستهاش بندهای شد.
هوش مصنوعی: اگر کار نیکو و درست نشود، تنها یک ماه زمان کافی است تا تمام آن سالگذشته را تحت تأثیر قرار دهد.
هوش مصنوعی: وقتی بهرام، داماد خاقان چین، حضور داشت، بدین خاطر سرودن شعر در وصف او کار آسانی نبود.
هوش مصنوعی: سخن را باید به خوبی و به طور پنهانی بیان کرد تا کسی از آن با خبر نشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.