بخش ۶ - روز سوم نبرد، محاصرهٔ دهستان، کشته شدن شاپور و بارمان و عقبنشینی قارن به پارس
ازان پس بیاسود لشکر دو روز
سه دیگر چو بفروخت گیتی فروز
نبد شاه را روزگار نبرد
به بیچارگی جنگ بایست کرد
ابا لشکر نوذر افراسیاب
چو دریای جوشان بد و رود آب
خروشیدن آمد ز پردهسرای
ابا نالهٔ کوس و هندی درای
تبیره برآمد ز درگاه شاه
نهادند بر سر ز آهن کلاه
به پردهسرای رد افراسیاب
کسی را سر اندر نیامد به خواب
همه شب همی لشکر آراستند
همی تیغ و ژوپین بپیراستند
زمین کوه تا کوه جوشنوران
برفتند با گرزهای گران
نبد کوه پیدا ز ریگ و ز شخ
ز دریا به دریا کشیدند نخ
بیاراست قارن به قلب اندرون
که با شاه باشد سپه را ستون
چپ شاه گرد تلیمان بخاست
چو شاپور نستوه بر دست راست
ز شبگیر تا خور ز گردون بگشت
نبد کوه پیدا نه دریا نه دشت
دل تیغ گفتی ببالد همی
زمین زیر اسپان بنالد همی
چو شد نیزهها بر زمین سایهدار
شکست اندر آمد سوی مایهدار
چو آمد به بخت اندرون تیرگی
گرفتند ترکان برو چیرگی
بران سو که شاپور نستوه بود
پراگنده شد هرک انبوه بود
همی بود شاپور تا کشته شد
سر بخت ایرانیان گشته شد
از انبوه ترکان پرخاشجوی
به سوی دهستان نهادند روی
شب و روز بد بر گذرهاش جنگ
برآمد برین نیز چندی درنگ
چو نوذر فرو هشت پی در حصار
برو بسته شد راه جنگ سوار
سواران بیاراست افراسیاب
گرفتش ز جنگ درنگی شتاب
یکی نامور ترک را کرد یاد
سپهبد کروخان ویسه نژاد
سوی پارس فرمود تا برکشید
به راه بیابان سر اندر کشید
کزان سو بد ایرانیان را بنه
بجوید بنه مردم بدتنه
چو قارن شنود آنکه افراسیاب
گسی کرد لشکر به هنگام خواب
شد از رشک جوشان و دل کرد تنگ
بر نوذر آمد بسان پلنگ
که توران شه آن ناجوانمرد مرد
نگه کن که با شاه ایران چه کرد
سوی روی پوشیدگان سپاه
سپاهی فرستاد بی مر به راه
شبستان ماگر به دست آورد
برین نامداران شکست آورد
به ننگ اندرون سر شود ناپدید
به دنب کروخان بباید کشید
ترا خوردنی هست و آب روان
سپاهی به مهر تو دارد روان
همی باش و دل را مکن هیچ بد
که از شهریاران دلیری سزد
کنون من شوم بر پی این سپاه
بگیرم بریشان ز هر گونه راه
بدو گفت نوذر که این رای نیست
سپه را چو تو لشکرآرای نیست
ز بهر بنه رفت گستهم و طوس
بدانگه که برخاست آوای کوس
بدین زودی اندر شبستان رسد
کند ساز ایشان چنان چون سزد
نشستند بر خوان و می خواستند
زمانی دل از غم بپیراستند
پس آنگه سوی خان قارن شدند
همه دیده چون ابر بهمن شدند
سخن را فگندند هر گونه بن
بران برنهادند یکسر سخن
که ما را سوی پارس باید کشید
نباید برین جایگاه آرمید
چو پوشیده رویان ایران سپاه
اسیران شوند از بد کینهخواه
که گیرد بدین دشت نیزه به دست
کرا باشد آرام و جای نشست
چو شیدوش و کشواد و قارن بهم
زدند اندرین رای بر بیش و کم
چو نیمی گذشت از شب دیریاز
دلیران به رفتن گرفتند ساز
بدین روی دژدار بد گژدهم
دلیران بیدار با او بهم
وزان روی دژ بارمان و سپاه
ابا کوس و پیلان نشسته به راه
کزو قارن رزمزن خسته بود
به خون برادر کمربسته بود
برآویخت چون شیر با بارمان
سوی چاره جستن ندادش زمان
یکی نیزه زد بر کمربند اوی
که بگسست بنیاد و پیوند اوی
سپه سر به سر دل شکسته شدند
همه یک ز دیگر گسسته شدند
سپهبد سوی پارس بنهاد روی
ابا نامور لشکر جنگجوی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
کروخان گژدهم نوذر افراسیاب قارن کاوگان گرد تلیمان نژاد شاپور گستهم طوس شیدوش کشواد بارمان
پس از دو روز استراحت، در روز سوم دوباره سپاه ایران و توران آماده جنگ شدند. نوذر که دیگر توان مقابله با سپاه افراسیاب را نداشت، ناچار به ادامه نبرد شد. دو سپاه تمام شب را به آمادهسازی سلاحها و صفآرایی گذراندند.صبح، جنگ بزرگی آغاز شد. قارن در قلب سپاه ایران قرار گرفت، تلیمان در سمت چپ و شاپور نستوه در سمت راست سپاه مستقر شدند. نبرد از صبح تا هنگام غروب ادامه یافت و در نهایت با تاریک شدن هوا، تورانیان بر ایرانیان غلبه کردند. در جناحی که شاپور نستوه فرماندهی میکرد، سپاه ایران پراکنده شد و خود شاپور نیز کشته شد. با این شکست، ایرانیان به سوی دهستان عقبنشینی کردند و سرانجام نوذر در دژی پناه گرفت و امکان ادامه نبرد با سوارهنظام از او گرفته شد.افراسیاب پس از این پیروزی، یکی از فرماندهان خود به نام کروخان، از خاندان ویسه را مأمور کرد تا با سپاهی به سمت پارس حرکت کند و محل استقرار و اموال ایرانیان را تصرف کند.قارن با شنیدن این خبر بسیار خشمگین شد؛ زیرا نگران بود که تورانیان به محل استقرار زنان و خانوادههای ایرانی حمله کنند و آنها را اسیر سازند. او از نوذر اجازه خواست تا به تعقیب سپاه کروخان برود، اما نوذر مخالفت کرد و یادآور شد که طوس و گستهم قبلاً برای انتقال خاندان شاهی به پارس فرستاده شدهاند.پس از آن، قارن همراه چند تن از پهلوانان ایرانی درباره ترک دهستان و رفتن به پارس مشورت کرد. آنها تصمیم گرفتند شبانه حرکت کنند تا گرفتار سپاه دشمن نشوند.اما در مسیر حرکت، با سپاهی به فرماندهی بارمان روبهرو شدند. قارن که هنوز کینه کشته شدن برادرش قباد را در دل داشت، مانند شیر به بارمان حمله کرد و فرصت هیچگونه چارهاندیشی به او نداد. قارن با نیزه ضربهای به کمربند بارمان زد و او را از پا درآورد.با کشته شدن بارمان، سپاه توران روحیه خود را از دست داد و پراکنده شد. در پایان، نوذر همراه سپاه جنگجوی خود به سوی پارس حرکت کرد. /// سروش ///
هوش مصنوعی: پس از آن، لشکر دو روز آرام گرفت و سه روز دیگر را با نشاط و شوق به جنگ ادامه دادند.
هوش مصنوعی: زمان نبرد به نفع شاه نبود و او در وضعیت بیچارهای قرار داشت که نباید جنگ را ادامه میداد.
هوش مصنوعی: لشکر نوذر، افراسیاب را مانند دریا و خروشانی پرقدرت و متلاطم میسازد که به شدت در حال طغیانی است.
هوش مصنوعی: صدا و آوازی از پردهسرا یا محل برگزاری جنگ بلند شد و مردم ناله میکردند و با نواختن کوس، به نشانهٔ آمادهباش و جنگ، اعلام کردند.
هوش مصنوعی: تابوتی از درگاه شاه بیرون آورده شد و بر سر آن کلاهی از آهن گذاشتند.
هوش مصنوعی: در قصر افراسیاب، هیچکس خوابش نبرد و به خواب نرفت.
هوش مصنوعی: در طول شب، تمامی لشکریان خود را آماده کردند و شمشیرها و زرهها را به خوبی مهیا نمودند.
هوش مصنوعی: لشکریان از زمین کوه تا کوه جوشنوران، با گرزهای سنگین و قوی پیش رفتند.
هوش مصنوعی: کوهها بهطور کامل از رمل و شن پنهان شده بودند و از دریا تا دریا، مانند پارچهای بزرگ، به هم پیوسته بودند.
هوش مصنوعی: قارن به قلب میدان جنگ آماده شد تا در کنار شاه، پشتیبان نیروهای سپاه باشد و از آنها حمایت کند.
هوش مصنوعی: شهباز (بنا به متن) در سمت چپ شاه تلیمان را آماده کرد، و در سمت راست، شاپور (نستوه به معنای استوار و قوی) قرار گرفت.
هوش مصنوعی: از صبح تا زمانی که خورشید از افق طلوع کرد، هیچ چیز قابل دیدن نبود و نه کوهی پیدا بود و نه دریا و نه دشت.
هوش مصنوعی: دل مانند تیغ میماند که به شجاعت و قدرت رشد میکند، در حالی که زمین تحت پای اسبان دچار ناله و سوگواری میشود.
هوش مصنوعی: وقتی نیزهها روی زمین سایه میافکنند، به سمت کسی که گنج و ثروت (مایه) دارد، شکست و افت پیش میآید.
هوش مصنوعی: زمانی که تیرگی بر بخت و سرنوشت حاکم شد، ترکان قدرت و چیرهدستی خود را بر او اعمال کردند.
هوش مصنوعی: در آن سمت، جایی که شاپور شجاع و مقاوم بود، هر گروهی که در آنجا جمع شده بود، پراکنده و فراری شدند.
هوش مصنوعی: شاپور تا زمان کشته شدنش در میدان جنگ همچنان پایدار و مقاوم بود، و از آن لحظه به بعد، بخت و شانس ایرانیان به قهری که حاصل از مرگ او بود، تغییر کرد.
هوش مصنوعی: ترکان جنگجو، با جمعیت زیاد، به سمت دهستان حرکت کردند.
هوش مصنوعی: در طول شب و روز، جنگ شدید و ناگواری درگرفت و در این وضعیت، هنوز مدتی تأخیر به وجود آمد.
هوش مصنوعی: نوذر به فرماندهی هشت هزار نفر در محاصره قرار گرفت و راهی برای جنگیدن باقی نماند.
هوش مصنوعی: سواران افراسیاب به خوبی آماده شده بودند و به سرعت به جنگ آمدند و او (نوذر) را از میدان جنگ به عقب راندند.
هوش مصنوعی: نمیدانم فردوسی در این بیت به کدام شخصیت ترک اشاره دارد، اما مشخص است که سپهبد کروخان، شخصیتی مشهور و قابل توجه است که از تبار ویسه (یکی از نژادها یا اقوام، که اشاره به اصالت او دارد) به شمار میآید.
هوش مصنوعی: فرمان داد که به سمت پارس بروند و به سوی بیابان حرکت کنند.
هوش مصنوعی: از آن جایی که ایرانیان باید آماده نبرد باشند، باید به دنبال راه و کسانی بروند که به آنها کمک کنند، اما افرادی که ضد آنها هستند، بسیار نامناسب و بد هستند.
هوش مصنوعی: وقتی قارن خبر میشنود که افراسیاب لشکرش را به هنگام خواب فرستاده است،
هوش مصنوعی: قارن به خاطر حسادت و غم، به نوذر نزدیک شد و مانند پلنگ که آمادهٔ حمله است، به او نگاه کرد.
هوش مصنوعی: تورانیان، که نام آنان در اینجا به عنوان دشمنان ایران مطرح شده، به رهبری یک فرمانده بیرحم به نام "ناجوانمرد" به دلیل رفتار بدش با شاه ایران، به طور خاص به عمل ناپسند او اشاره شده است. در این بیت به نارضایتی از کارکردهای غیرحرفهای و عدم جوانمردی این فرمانده پرداخته شده است.
هوش مصنوعی: او به سوی جنگجویان و پوشیدگان سپاه خود، گروهی را به سمت میدان نبرد فرستاد تا برای مقابله با دشمنان آماده باشند و در این راه کسی را از ایشان باز نداشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر شبستان (محل خواب و استراحت) به دست آن نامداران (افراد نامی و شجاع) بیفتد، آنها پیروزی را رقم خواهند زد.
هوش مصنوعی: از عیب و ننگی که در دل وجود دارد، باید برهاند و آن را پنهان کند، و به دنبالهٔ این فتنه باید حرکت کرد.
هوش مصنوعی: برای تو غذایی فراهم است و آبی روان، و سپاه به خاطر محبت تو آماده است.
هوش مصنوعی: بخیال باش و به دل خود هیچ بدی راه نده، چرا که برای پادشاهان و بزرگزادهها، دلیری و شجاعت شایسته است.
هوش مصنوعی: اکنون من به دنبال این سپاه میروم و از هر راهی که امکان دارد، آنها را به اسارت میگیرم.
هوش مصنوعی: نوذر به او گفت که این روش درست نیست، زیرا مثل تو کسی که سپاه را سازماندهی کند، وجود ندارد.
هوش مصنوعی: گستهم و طوس به منظور فراهم کردن تجهیزات و آمادهسازی برای جنگ رفتند، زمانی که صدای طبل جنگ به صدا درآمد.
هوش مصنوعی: به زودی در شبستان (جای سکونت) به آنها میرسد، و سازهای (نوازندگان) آنها به گونهای خواهد بود که شایسته است.
هوش مصنوعی: آنها بر سر سفره نشسته بودند و میخواستند مدتی از غمها و اندوهها رهایی یابند.
هوش مصنوعی: پس از آن، به سوی خانه قارن رفتند و همه مانند ابرهای بهمن (ابرهای سنگین و بارانزا) اشک میریختند.
هوش مصنوعی: همه به هر طریقی که ممکن بود، سخن را پراکنده کردند و به طور کامل بر روی یک موضوع توافق کردند.
هوش مصنوعی: باید به سمت پارس برویم و در این مکان متوقف نشویم.
هوش مصنوعی: وقتی که نیروهای پوشیدهرو (سربازان) ایران به مقابله با دشمن بپردازند، دشمنان بدذات و کینهخواه باعث میشوند که آنها به اسارت گرفته شوند.
هوش مصنوعی: در این دشت کیست که با نیزه در دست باشد و بتواند به آرامش و آسودگی جای نشستن بیابد؟
هوش مصنوعی: شیدوش، کشواد و قارن دربارهٔ مسائل مختلف، به بحث و گفتوگو پرداختند و راجع به کم و کیف (درگیری و شرایط جنگ) به توافق رسیدند.
هوش مصنوعی: نیمهٔ شب که گذشت، دلیران به آمادهسازی و حرکت پرداختند.
هوش مصنوعی: دژدار بد، یعنی نگهبان بد، دلیران را به هم دیگر متوجه و آماده میکند تا با او (نگهبان دژ) مقابله کنند.
هوش مصنوعی: از آن طرف دژ، بارمان و سپاهش به همراه طبلها و فیلها ایستادهاند و در راه منتظرند.
هوش مصنوعی: قارن که جنگجویی خسته بود، به خاطر خون برادرش (شاپور) عصبانی و آماده برای اقدام بود.
هوش مصنوعی: قارن مانند شیر به مبارزه با بارمان پرداخت، اما فرصت مناسبی برای یافتن راه چاره به او داده نشد.
هوش مصنوعی: کسی بر کمربند (حمایتکننده) او ضربهای با نیزه زد که باعث شد ساختار و پیوستگی بدنش از هم بپاشد.
هوش مصنوعی: سردار و جنگجویان از شدت ناراحتی و اندوه به همدیگر ارتباطی ندارند و دلهایشان شکسته و در هم ریخته است.
هوش مصنوعی: سپهبد (قارن) به سمت پارس حرکت کرد در حالی که نامور یکی از افراد جنگجو (شجاع) لشکر هم همراه او بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.