بخش ۴۲ - نزدیکی مرگ اسکندر، اندرز ارسطو و پیمان ملوک طوایف و فال کودک شیرسر در بابل
بدانست کش مرگ نزدیک شد
بروبر همی روز تاریک شد
بران بودش اندیشه کاندر جهان
نماند کسی از نژاد مهان
که لشکر کشد جنگ را سوی روم
نهد پی بران خاک آباد بوم
چو مغز اندرین کار خودکامه کرد
همانگه سطالیس را نامه کرد
هرانکس کجا بد ز تخم کیان
بفرمودشان تا ببندد میان
همه روی را سوی درگه کنند
ز بدها گمانیش کوته کنند
چو این نامه بردند نزد حکیم
دل ارسطالیس شد به دو نیم
هماندر زمان پاسخ نامه کرد
ز مژگان تو گفتی سر خامه کرد
که آن نامهٔ شاه گیهان رسید
ز بدکام دستش بباید کشید
ازان بد که کردی میندیش نیز
از اندیشه درویش را بخش چیز
بپرهیز و جان را به یزدان سپار
به گیتی جز از تخم نیکی مکار
همه مرگ راییم تا زندهایم
به بیچارگی در سرافگندهایم
نه هرکس که شد پادشاهی ببرد
برفت و بزرگی کسی را سپرد
بپرهیز و خون بزرگان مریز
که نفرین بود بر تو تا رستخیز
و دیگر که چون اندر ایران سپاه
نباشد همان شاه در پیشگاه
ز ترک و ز هند و ز سقلاب و چین
سپاه آید از هر سوی همچنین
به روم آید آنکس که ایران گرفت
اگر کین بسیچد نباشد شگفت
هرآنکس که هست از نژاد کیان
نباید که از باد یابد زیان
بزرگان و آزادگان را بخوان
به بخش و به سور و به رای و به خوان
سزاوار هر مهتری کشوری
بیارای و آغاز کن دفتری
به نام بزرگان و آزادگان
کزیشان جهان یافتی رایگان
یکی را مده بر دگر دستگاه
کسی را مخوان بر جهان نیز شاه
سپر کن کیان را همه پیش بوم
چو خواهی که لشکر نیاید به روم
سکندر چو پاسخ بران گونه یافت
به اندیشه و رای دیگر شتافت
بزرگان و آزادگان را ز دهر
کسی را کش از مردمی بود بهر
بفرمود تا پیش او خواندند
به جای سزاوار بنشاندند
یکی عهد بنوشت تا هر یکی
فزونی نجوید ز دهر اندکی
بران نامداران جوینده کام
ملوک طوایف نهادند نام
همان شب سکندر به بابل رسید
مهان را به دیدار خود شاد دید
یکی کودک آمد زنی را به شب
بدو ماند هرکس که دیدش عجب
سرش چون سر شیر و بر پای سم
چو مردم بر و کتف و چون گاو دم
بمرد از شگفتی همآنگه که زاد
سزد گر نباشد ازان زن نژاد
ببردند هم در زمان نزد شاه
بدو کرد شاه از شگفتی نگاه
به فالش بد آمد همانگاه گفت
که این بچه در خاک باید نهفت
ز اخترشناسان بسی پیش خواند
وزان کودک مرده چندی براند
ستارهشمر زان غمی گشت سخت
بپوشید بر خسرو نیکبخت
ز اخترشناسان بپرسید و گفت
که گر هیچ ماند سخن در نهفت
هماکنون ببرم سرانتان ز تن
نیابید جز کام شیران کفن
ستارهشمر چون برآشفت شاه
بدو گفت کای نامور پیشگاه
تو بر اختر شیر زادی نخست
بر موبدان و ردان شد درست
سر کودک مرده بینی چو شیر
بگردد سر پادشاهیت زیر
پرآشوب گردد زمین چندگاه
چنین تا نشیند یکی پیشگاه
ستارهشمر بیش ازین هرک بود
همی گفت و آن را نشانه نمود
سکندر چو بشنید زان شد غمی
به رای و به مغزش درآمد کمی
چنین گفت کز مرگ خود چاره نیست
مرا دل پر اندیشه زین باره نیست
مرا بیش ازین زندگانی نبود
زمانه نکاهد نخواهد فزود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
ارسطالیس اسکندر
هوش مصنوعی: اسکندر احساس میکند که مرگ به او نزدیک شده و به فکر افتاده که از نژاد خود به خوبی یاد کند و پیمانی برای وحدت میان ملوک طوایف ترتیب دهد. او نامهای به ارسطو نوشت و از او خواست تا در شرایط سخت اندیشهای نیکو به کار ببندد و از درگیریها پرهیز کند. ارسطو با اندیشههایش اسکندر را به دوری از خطا و تمرکز بر نیکی توصیه میکند. در ادامه، در بابل کودک عجیبی به دنیا میآید که ویژگیهایی شگفتانگیز دارد و پیشگوئیهایی درباره آینده اسکندر بیان میکند. ستارهشمردن این کودک نشان میدهد که آیندهای پرفراز و نشیب در انتظار است و اسکندر با غمی در دل به فکر آینده خود میافتد و احساس میکند که دوران زندگیاش به پایان رسیده است.
هوش مصنوعی: اسکندر فهمید که مرگش نزدیک است و روزها به تدریج تاریکتر میشود.
هوش مصنوعی: اسکندر در اندیشه است که در این جهان هیچکس از بزرگزادگان باقی نخواهد ماند و همه به مرگ خواهند رفت.
هوش مصنوعی: اسکندر جنگ را به سمت سرزمین روم میبرد و قصد دارد بر آن سرزمینهای آباد پیروز شود.
هوش مصنوعی: چون اسکندر در این کار خودسرانه عمل کرد، همانوقت نامهای برای سطالیس (از افراد مهم) نوشت.
هوش مصنوعی: هر کسی که از نسل کیانیان بدی کند و به آنها فرمان دهد، به زودی گرفتار عواقب کارش خواهد شد.
هوش مصنوعی: همه مردم رو به درگاه خداوند مینمودند و از بدیها گمانشان را کوتاه میکردند و به نیکیها امیدوار بودند.
هوش مصنوعی: وقتی نامه را نزد ارسطو (حکیم) بردند، دل او از شدت اندوه و ناراحتی به دو نیم شد.
هوش مصنوعی: در همان زمان، حکیم (ارسطو) پاسخ نامه را نوشت و با چشمانش (مژگانش) گفت که سر قلم (خامه) را به کار گرفت.
هوش مصنوعی: نامهٔ شاه جهان (اسکندر) به دست او رسید و باید از کارهای بد و ناپسندش دست بکشد.
هوش مصنوعی: به خاطر کارهای بدی که انجام دادهای، نگران نباش. همچنین از فکر کردن به چیزهایی که برای درویش (فقرای روحانی) بخشیده میشود، پرهیز کن.
هوش مصنوعی: از کارهای بد خود دوری کن و جان را به خداوند بسپار. در این دنیا فقط از ریشههای نیکو چیزی بر نیاور، و از کارهای زشت پرهیز کن.
هوش مصنوعی: همه ما در انتظار مرگ هستیم تا زمانی که زندهایم، و در این حال در وضعیتی ناامید و شرمنده به سر میبریم.
هوش مصنوعی: هر کسی که پادشاه شود، الزاما نمیتواند به قدرت و بزرگی هم ادامه دهد و او بهسادگی نمیتواند کسی را به مقام بزرگی برساند.
هوش مصنوعی: باید از ریختن خون بزرگان پرهیز کنی، زیرا اگر این کار را کنی، نفرین بر تو خواهد بود تا روز قیامت.
هوش مصنوعی: و همچنین اگر در ایران نیرویی نباشد، آن شاه (اسکندر) در جایگاه خود نخواهد ماند.
هوش مصنوعی: از سوی ترک و هند و سغد (سغد منطقهای در آسیای میانه) و چین، لشکر و سپاه از همهجا به سوی ایران میآید.
هوش مصنوعی: هر کسی که ایران را تسخیر کند، به روم نیز خواهد آمد. اگر برای انتقام یا کینهجویی (کین) به این کار دست بزند، نباید در این باره تعجب کند.
هوش مصنوعی: هر کسی که از نسل پادشاهان کیان است، نباید در برابر اتفاقات و حوادث بد، آسیب ببیند.
هوش مصنوعی: بزرگان و آزادگان را دعوت کن تا در تقسیم و سهمخواهی و به خاطر مشورت و برگزاری میهمانی شرکت کنند.
هوش مصنوعی: هر بزرگمردی سزاوار است که کشوری را به زیبایی بیاراید و کارهای خود را در دفتر و نوشتهای آغاز کند.
هوش مصنوعی: به نام بزرگان و آزادگان که از آنها در این جهان بدون زحمت بهرهمند شدی.
هوش مصنوعی: هر کسی را باید به مقام و جایگاه خود احترام گذاشت و نباید او را با دیگران مقایسه کرد یا به عنوان یک رقیب به او نگاه کرد؛ هیچ کس را نباید به طور ناگهانی برای فرماندهی یا سلطنت انتخاب کرد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی لشکر به روم نرود، باید از کیان (شاهان و بزرگان) در برابر مشکلات حفاظت کنی و آنها را در برابر دشمنان بپداری.
هوش مصنوعی: سکندر وقتی اینگونه پاسخ را شنید، به فکر و تدبیر دیگری افتاد.
هوش مصنوعی: بزرگان و افراد آزاد در زندگی کسی را از بین میبرد که به خاطر مردمداری و نیکوکاری معروف باشد.
هوش مصنوعی: اسکندر دستور داد تا کسانی را که شایسته بودند به حضور او بیاورند و در مکان مناسب نشاندند.
هوش مصنوعی: یک پیمان نوشتند که هر کسی نباید از زمان خود بیش از حد به خود فزونی و برتری بخشد.
هوش مصنوعی: نام بزرگمردان و شخصیتهای برجسته را در میان رؤسای طوایف گذاشتند تا از این طریق، خواسته و آرزوهای آنان را برآورده کنند.
هوش مصنوعی: در همان شبی که اسکندر به بابل رسید، مردان بزرگ و سرشناسی را دید که از دیدار او خوشحال بودند.
هوش مصنوعی: کودکی به خانهٔ زنی در شب آمد و هر کسی که او را دید، به تماشای او شگفتزده شد.
هوش مصنوعی: کودکی که به دنیا آمده، ظاهری شگفتانگیز دارد؛ سرش مانند سر شیر است و پاهایش شبیه سمها (پاهای چهارپایان)، و بدنش به اندازهی یک انسان است، ولی دمش مانند دم گاو است.
هوش مصنوعی: از تعجب و شگفتی، او (اسکندر) از دنیا رفت، چرا که اگر از آن زن فرزندی به دنیا نیامده باشد، مرگش سزاوار است.
هوش مصنوعی: نزدیک مرگ اسکندر، ارسطو و دیگران به او گفتند که از شگفتی به حال او نگریستند و به او نزدیک شدند.
هوش مصنوعی: وقتی فال کودک شیرسر را خواندند، به نظر آمد که او به مرگ نزدیک است و گفت که بهتر است این کودک را در خاک دفن کنند.
هوش مصنوعی: از اخترشناسان زیادی خواسته شد که برای این کودک مرده فال بگویند و به او بربندند (یا از او پیشگویی کنند).
هوش مصنوعی: ستارهشناس از این پیشگویی ناراحت و نگران شد و به خاطر این موضوع، بر سر شاه نیکبخت (اسکندر) پوشش غم و اندوهی قرار داد.
هوش مصنوعی: اسکندر از ستارهشماری که در دربارش بود، میپرسد و به او میگوید که اگر خبری مهم و پنهان وجود داشته باشد، آن را بدون هیچگونه تعللی بیان کند.
هوش مصنوعی: من اکنون سر شما را از بدنتان جدا میکنم و جز کفنی از پیروزی شیران، چیزی به شما نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: ستارهشمر (منجم) وقتی دید که شاه (اسکندر) ناراحت شده است، به او گفت: ای پرآوازه و مشهور، توجه کن.
هوش مصنوعی: تو بر اثر نیکویی، به شیر (نشانهٔ قدرت و شجاعت) زاده شدی و این موضوع به درستی بر عالمان و مردان بزرگ مشخص است.
هوش مصنوعی: اگر سرِ کودک (شیر) را ببینی، همانطور که مرده است، سر پادشاهیت هم زیر و مشکل خواهد شد. یعنی وقتی نشانههای بدی را در دنیای اطراف مشاهده کنی، باید بدانیم که حکومت و پادشاهی نیز با خطر مواجه میشود.
هوش مصنوعی: مدت زمانی که زمین دچار آشفتگی خواهد شد، طولانی نیست، تا اینکه شخصی بر throne (بادش به سلامت) بنشیند.
هوش مصنوعی: هر که بیشتر از این ستارهشماری کند، نشانهای را معرفی خواهد کرد که به آن اشاره میشود.
هوش مصنوعی: هنگامی که اسکندر این سخنان را شنید، غم عمیقی به دلش افتاد و در اندیشهاش نفوذ کرد.
هوش مصنوعی: اسکندر میگوید که از مرگ خود چارهای نیست و دلی پر از اندیشه و نگرانی درباره این موضوع ندارد.
هوش مصنوعی: من دیگر نمیتوانم بیشتر از این زندگی کنم، نه زمانه چیزی به عمرم اضافه خواهد کرد و نه از آن خواهد کاست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.