دلا دلا ز بلا هیچگونه نهراسی
حدیث عشق کنی و حریف نشناسی
کمر به عشق بتانی ببستهای که میان
ببستهاند به زنارهای شمّاسی
چو ماه سُغبهٔ هر چهرهٔ چو خورشیدی
چو لعل سفتهٔ هر غمزهٔ چو الماسی
چو کبک سخرهٔ منقار زخم شاهینی
چو گور خستهٔ دندان و چنگ هرماسی
ز بهر نانِ غم انبان بوهریره شدی
ز بهر آبِ بلا کوزهٔ بَلیناسی
به شب ز خواب جدا بینمت ز علت رنج
مگر که قصر بلا را تو صاحب پاسی
چو آسیایی سرگشتهٔ بلا و تو خود
در آسیای غم عشقِ نیکوان آسی
به جهد رنگ سیاهی ز تو همینشود
سیاهکرده و آهاردادهکرباسی
هزار بار به خون شستهام تو را و هنوز
هزار بار سیهتر ز حبر و اَنقاسی
اگرچه خوردن غم فربهت همیدارد
یقین بدان که از آن در ز چهره آماسی
چو نیست عادت تو مستقیم بر یک حال
رواست گر همهساله اسیر وسواسی
ولی پناه تو گر خواجهٔ رئیس بوَد
روا بوَد که ز جور زمانه نهراسی
اصیلزادهٔ شروان گزین امینالدین
اجل محمد عبدالجلیل اهراسی
کریم رای صدری که فعل خصمش هست
خری و خربطی و ناکسی و نشناسی
زمانه هست ورا بندهای که دور فلک
به ماه بیعت آن بنده کرد نَخّاسی
رسد به حضرت او هر زمان گروهی نو
به شکل بوعلی و کوشیار و کاراسی
چه فیلسوف و طبیب و منجم و شاعر
چه فالگیر و حکیم و محدث و آسی
زهی کریمی کز مرتبت به فضل و هنر
رسوم خانهٔ دین را رسوم و آساسی
عیار زرِّ کرم را به فضل معیاری
قیاس اصل خرد را به فضل مقیاسی
قبیلهٔ تو مسیحاست در خلافت جود
چو در خلافت دین خاندان عباسی
چو مصحف هنر و اندر او به حشمت و جاه
تویی که سورهٔ الحمد و سورهٔ ناسی
تو وزن هر سخنی را به لطف میدانی
تو قسط هر هنری را به طبع قسطاسی
سزاست خواجگی خود جهان عصر تو را
بکن بکن که نه در خورد نیل و روناسی
به دانههای سخا مرغ آز را [دامی]
به ساقههای کرم کشت بخل را داسی
رسید وقت تماشا و جام می هرچند
که تو نه مردِ می و جام و ساغر و کاسی
دمید باد بهاری دگر نباید خورد
غم وظیفهٔ لزگی و برف بولاسی
کنون بوَد که خلایق همی برون آیند
ز قاقم و خز و دله سمور برطاسی
چه زادی ای فلکی زین نوایب ایام
که در سخن سیُم بوتمام و نُوّاسی
مگر که مایهٔ راحاند شعر و خط تو زآنک
به هر دو محیی کلک و دوات و قرطاسی
ولیک چندین دعوی مکن که شعر تو را
نکو شناسد طبع حکیم کیلاسی
گر او به نقد سخنهای تو شود مشغول
ز شاعری برود نقد تو به اجناسی
ایا ثنای تو چون حرز برده از دلها
نشان وسوسه و فعلهای خناسی
مدام تا شود از سایه جِرم ماه سیاه
به عقدهٔ ذَنَبی و به عقدهٔ راسی
همیشه تا نرود در معاملات صروف
به قیمت درم دهسه نقد خماسی
بقات باد دوچندان که گویدت گردون
که تو چهارم عیسی و خضر و الیاسی
خجسته باد و مبارک بهار نوروزت
که هم خجستهپی و هم مبارکانفاسی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح خواجه رئیس امین الدین محمد عبدالجلیل اهراسی میپردازد و او را شخصیتی بزرگ و موقر توصیف میکند که در عشق و معرفت ممتاز است. او به زیبایی و جود خواجه اشاره میکند و او را به عنوان پناهگاهی در برابر سختیهای دنیا معرفی میسازد. شعر پر است از تمثیلها و تشبیهات زیبا که مقام رفیع خواجه را در میان دانشمندان و هنرمندان زمانهاش نشان میدهد. شاعر همچنین به فضایل اخلاقی و علمی خواجه تأکید کرده و او را به مثابه کسی میداند که همواره در فکر خدمت به دیگران و ترویج علم و هنر است. در نهایت، شاعر در دلدار بودن خواجه در میان مردم و روشناییای که به زندگی آنها میبخشید غنیمت میشمارد و روز نوروز را به او تبریک میگوید.
هوش مصنوعی: ای دل، از هیچ نوع بلایی نترس. درباره عشق صحبت کن و دوستانت را فراموش کن.
هوش مصنوعی: تو برای عشق به محبوب خود، خود را به زنجیر بستهای، همانطور که دیگران هم خود را در دام زلف و زیبایی شما گرفتار کردهاند.
هوش مصنوعی: چهرهی او همانند ماه زیباست و گویی که هر بار که میخندد، نورش مانند خورشید میتابد. هر بار که به من نگاه میکند، همچون لعل و الماس درخشان و باارزش است.
هوش مصنوعی: این بیت به تصویر کشیدن وضعیت یک پرندهی زخمی پرداخته که در برابر خطرات و چالشها قرار دارد. تشبیه به کبک و شاهین نشاندهندهی سستی و آسیبپذیری شخصیت اصلی است و در ادامه با اشاره به گور خسته و چنگ هرماسی، تأکید میشود که این موجود در حال مبارزه با مشکلات و سختیهاست. در کل، این تصویر به احساس ناامیدی و مبارزه با سرنوشت پرداخته است.
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن نان، غم و اندوه را تحمل کردی و برای آب، به سختی و بیتابی افتادهای.
هوش مصنوعی: در شب از خواب بیدار میشوم و تو را میبینم، آیا به خاطر رنجی که میکشم، قصر بلا را تو که به آن تعلق داری، درک میکنم؟
هوش مصنوعی: در میان مشکلات و رنجها، تو خود درگیر درد و غم عشق هستی.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که تلاش برای تغییر و بهبود اوضاع، با وجود رنگ سیاهی که به نظر میرسد، ممکن است نتیجهای ندهد. حتی اگر تلاش کنیم چیزی را بپوشانیم یا تغییر دهیم، تغییرات ظاهری نمیتواند واقعیت را عوض کند. کرباس، که نوعی پارچه است، نشانهای از تلاش در جهت زیباتر کردن چیزی است، اما در نهایت خود رنگ و بافت اصلی قابل تغییر نیست.
هوش مصنوعی: من بارها و بارها به خاطر تو رنج و درد را تحمل کردهام، اما هنوز هم تو از هرگونه پلیدی و ناپاکی بیشتر هستی.
هوش مصنوعی: اگرچه خوردن غم باعث رشد و افزایش تو میشود، اما بدان که این کار بر چهرهات تأثیر منفی خواهد گذاشت.
هوش مصنوعی: وقتی عادت تو به یک حالت ثابت نیست، طبیعی است که در هر سال دچار تردید و نگرانی باشی.
هوش مصنوعی: اگر رئیس و بزرگوار باشی، جای هیچ نگرانی از ظلم و سختیهای زمان نیست.
هوش مصنوعی: شخصی از شروان به نام امین الدین اجل محمد عبدالجلیل اهراسی به دنیا آمده است و او از خانوادهای با اصالت و ریشه دار است.
هوش مصنوعی: شخصی با شخصیت بزرگ و مهربان است که رفتارهای ناشایست و نادرست دیگران را به فراموشی میسپارد و آنها را نادیده میگیرد. این شخص با وجود ناپاکیها و کمتوجهیهای اطرافیان، همواره بزرگواری و انسانیت خود را حفظ میکند.
هوش مصنوعی: زمانه به من اشاره دارد و من آن بندهای هستم که دور چرخ فلک، به کمک آن بنده، به خاطر ماه به پیمانی رسیدیم.
هوش مصنوعی: هر لحظه گروهی نو به سمت او میآیند که شبیه بوعلی سینا و دیگر دانشمندان بزرگ هستند.
هوش مصنوعی: افراد مختلفی در جامعه وجود دارند، از فیلسوفان و پزشکان گرفته تا شاعران و حکما، هر کدام با دانش و هنر خود، به نوعی در زندگی ما تاثیرگذارند و میتوانند ما را راهنمایی کنند.
هوش مصنوعی: شکوه و بزرگی خداوندی را میستاید که به واسطه مقام و فضیلتش، اصول و بنیادهای دین را نیکو و استوار کرده است.
هوش مصنوعی: برای سنجش ارزش واقعی یک چیز، نمیتوان تنها به ظاهر یا برخی ویژگیهای سطحی آن اتکا کرد. باید به عمق و خوب بودن اصل و ذات آن توجه کرد، زیرا ویژگیهای ظاهری ممکن است گمراهکننده باشند.
هوش مصنوعی: قبیله تو در بخشندگی و generosity مانند مسیح است، همانطور که خاندان عباسی در زمینه دین و خلافت معروف بودند.
هوش مصنوعی: هنر تو همچون یک کتاب مقدس است و در آن با عظمت و مقام تو به چشم میخورد، چنان که سوره حمد و سوره نازعه در قرآن جای دارند.
هوش مصنوعی: تو به خوبی میدانی چگونه کلمات را به اندازه و وزن درست بیان کنی و همچنین میفهمی هر هنری چه میزان شایستگی و انصاف دارد.
هوش مصنوعی: شایسته است که به مقام و منزلت خود در دنیای امروز اهمیت بدهی، چرا که در خور نه نیل است نه روناسی.
هوش مصنوعی: تخم سخاوت را در دل مرغ آزادی بکار، که شاخههای زمین بخل را با داس درو میکند.
هوش مصنوعی: زمان آن رسیده که به تماشا بنشینیم و از شراب لذت ببریم، هر چند که تو هنوز به مقام مردانگی نرسیدهای، ولی می و جام و ساغر و کاسه همیشه در دسترس است.
هوش مصنوعی: نسیم بهاری وزیده و دیگر نباید غم خورد، زیرا زمان شادی و سرور فرا رسیده است.
هوش مصنوعی: اکنون زمان آن رسیده که مردم از زیر پوست و لابهلای خز و پشم بیرون بیایند، مانند سمور که بر روی سر طاس خود نمایان میشود.
هوش مصنوعی: چه فرزندی از این زندگی و خوشیها برخواسته است، که در سخن و گفتارش هم مانند خنیاگران و هنرمندان با مهارت و زیبایی صحبت میکند.
هوش مصنوعی: شاید بتوان گفت که زیبایی و خوش نویسی شعر و نوشته تو تنها به خاطر ابزار و وسایل نوشتن مانند قلم، دوات و کاغذ است.
هوش مصنوعی: اما در اینجا از ادعای زیاد خودداری کن، چون شعر تو به قدری خوب نیست که طبع حکیم، آن را بشناسد.
هوش مصنوعی: اگر او مشغول بررسی سخنان تو شود، دیگر به شعر و شاعری نخواهد پرداخت و تنها به قضاوت درباره تو و آثار تو خواهد پرداخت.
هوش مصنوعی: آیا ستایش تو از دلها بهعنوان حفاظی، نشانهای از وسوسه و اعمال ناپسند نیست؟
هوش مصنوعی: همواره باید در انتظار باشم تا سایهی سنگین گناهانم از بین برود و از بار افکار منفی و مشکلات رهایی یابم.
هوش مصنوعی: در معاملات، همیشه قبل از اینکه پولی هزینه شود، باید دقت کرد و سه بار بررسی کرد تا مطمئن شویم که قیمت مناسب است.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به این است که زمان و شرایط به گونهای است که چنانکه در گذشته، شخصیتهای بزرگی چون عیسی، خضر و الیاس وجود داشتند، تو هم در این زمان در مقام و منزلتی والا قرار داری. به عبارت دیگر، میخواهد بگوید که تو نیز همچون آنها از اهمیت و ارزش خاصی برخورداری و اینکه حضور تو در این دنیا تأثیرگذار است.
هوش مصنوعی: بهار نوروزت را تبریک و تهنیت میگویم که هم خوشیمن است و هم سرشار از برکت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.