روا بود که از غلبۀ عشق دل رنگ معشوق گیرد تا چون عاشق نفس برآرد بوی معشوق بمشام وقتش رسد همانا این وقتی بود که در ذکر مغلوب شود و قائم بمذکور گردد و آنچه صدیق در غلبات عشق سر بر زانو مینهاد چون نفس بر میکشید بوی جگر سوخته بمشام مقدسان میرسید در حال غلبۀ ذکر بود و قائم شدن او بمذکور و آنچه خواجه صلوات اللّه علیه فرمود اِنّی لَاَجِدُ نَفَسَ الرَّحْمنِ مِنْ جانِبِ الْیَمنِ همان سر بود که در بوی جگر سوخته اکابر بود لا اِله اِلَّا اللّهُ یکی از اکابر از خواجه عالم صلعم پرسید که مَتی کُنْتُ ذاکِراً لِرَّبی قالَ اِذا نَسیتَهُ و این از آن اسرار است که آن دل روشن آن شیخ باوقار است فراموشی معشوق در عشق جز در بیشعوری نبود عاشق چون از خود بیشعور شود هر آینه در پرتو آن نور شود از هیبت خود را فراموش کند و چون آثار انوار عظمت بر وی ظاهر شود خود را در او گم کند اِذا نَسیتَهُ درین حال بود ظاهر چنان بود که یکی در حضور پادشاه از کمال عظمت او او را فراموش کند تا در حالی که بخود بازافتد او را از هیئت پادشاه و از کسوت او از حاضران مجلس او پرسند اخبار نتواند کرد و این جمله معنی اِذا نَستهُ است و در کلام مجید آمده است وَاذْکُرْ رَبَّکَ اِذا نَسیتَ. بعضی از ارباب تحقیق گفتهاند اِذا نَسیتَ نَفْسَک و این مقام مغلوبی است در ذکر و بعضی گفتهاند اِذا نَسیتَ رَبَّکَ و این در حال مغلوبی است در مذکور وَذلِکَ سِرٌ عَزیزٌ لِمَنْ فَهِمَ.
بر لشکر عشق آنکه منصور بود
از دید وجود خویش مهجور بود
در حالت مغلوبی آن خسته جگر
ذاکر باشد و لیک مذکور بود
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به بیان حالات و احوال عاشق در عشق و ذکر معشوق میپردازد. عشق و محبت باعث میشود که دل عاشق رنگ معشوق را به خود بگیرد و در نتیجه، عاشق در زمان یاد معشوق مغلوب احساسات خود میشود. در این حالت، عاشق بوی جگر سوخته را از جانب معشوق استشمام میکند و به حالت ذکر میرسد. در بیتی درباره یکی از بزرگان، به این اشاره میشود که وقتی عاشق خود را فراموش کند، در حقیقت در نور و عظمت معشوق غرق شده است. این فراموشی به معنای بیخبری از خود در مقابل عظمت معشوق است و در قرآن نیز به این موضوع اشاره شده است. سرّ این موضوع برای کسانی که درک کنند، بسیار عزیز است و در حالت مغلوب عشقی، عاشق حقیقتاً ذاکر است و در عین حال به یاد معشوق نیز هست.
هوش مصنوعی: جایز است که دل از شدت عشق رنگی به خود بگیرد و در این حالت، مانند عاشق، عطر معشوق به مشامش برسد. این زمانی است که فرد در ذکر غرق میشود و به یاد محبوب میافتد. وقتی صدیق در شدت عشق، سر بر زانو مینهاد، بوی جگر سوختهاش به مقدسان میرسید و او در حال ذکر به یاد محبوبش بود. خواجه نیز اشاره کرده که او از سمت راست خود نفس رحمان را حس کرده است، که همان بوی جگر سوخته اکابر است. یکی از بزرگان از خواجه پرسید که کی او یاد خدا میکند و او پاسخ داد که وقتی او را فراموش کند. این نشان میدهد که فراموشی معشوق در عشق به معنای نادانی نیست. عاشق وقتی از خود غافل میشود، در پرتو آن نور، خود را فراموش میکند و وقتی نشانههای عظمت ظاهر میشود، وجود خود را در آن گم میکند. در این حالت، مانند کسی است که در حضور پادشاه از عظمت او غافل میشود و وقتی دوباره به یاد خود میآید، نمیتواند درباره پادشاه چیزی بگوید. این معنا در آیهای نیز آمده است: "وَاذْکُرْ رَبَّکَ اِذا نَسیتَ." برخی از محققان گفتهاند که مفهوم "اذا نسیتَ" اشاره به فراموش کردن خود دارد و برخی دیگر به فراموشی خدا. این حالت در ذکر و یاد محبوب سرّی بزرگ و ارزشمند است برای کسانی که آن را درک کنند.
هوش مصنوعی: در سپاه عشق، کسی که به مقام و موقعیت بالایی دست یافته باشد، از وجود واقعی خود دور و جدا شده است.
هوش مصنوعی: در شرایطی که کسی تحت فشار و ناراحتی قرار دارد، آن شخص همچنان به یاد خدا و ذکر او مشغول است و این یاد و ذکر او در هر حالتی همچنان ادامه دارد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.