چشم عقل و علم کور از شهوت است
دیو پیش دیده حور از شهوت است
راه شهوت پر گل و لای بلاست
هر که افتاد اندر آن گل برنخاست
از می شهوت چو یک جرعه چشی
در مذاق تو نشیند زان خوشی
آن خوشی در بینیت گردد مهار
در کشاکش داردت لیل و نهار
چاره نبود اهل شهوت راز زن
صحبت زن هست بیخ عمر کن
بر درخوان عطای ذوالمنن
نیست کافر نعمتی بدتر ز زن
گر دهی صد سال زن را سیم و زر
پای تا سر گیری او را در گهر
هم به وقت چاشت هم هنگام شام
خوانش آرائی به گوناگون طعام
چون شود تشنه ز جام گوهری
آبش از سرچشمه ی خضر آوری
میوه خواهد چون ز تو همچون شهان
ناریزد آری و سیب اصفهان
چون فتد در داوری در تاب و پیچ
جمله اینها پیش او هیچ است هیچ
گویدت کای جان گداز عمر کاه
هیچ خیر از تو ندیدم هیچ گاه
در جهان از زن وفاداری که دید؟
غیر مکاری و عیاری که دید؟
سال ها دست اندر آغوشت کند
چون بتابی رو فراموشت کند
گر تو پیری یار دیگر بایدش
همدم دیگر قوی تر بایدش
چون جوانی آید او را درنظر
جای تو خواهد که او بندد کمر
بود همچون بوم زاغی روز کور
جا گرفته بر لب دریای شور
بود از دریای شور آبشخورش
دادی آن شو را به طعم شکرش
از قضا مرغی حواصل نام او
حوصله سرچشمه ی انعام او
سایه ی دولت بر فرق او فکند
نامدش شورابه ی دریا پسند
گفت پیش آ ای ز شوری در گله
کآب شیرینت دهم از حوصله
گفت ترسم آب شیرین چون چشم
طعم آب شور گردد ناخوشم
طبع من ز آبشخور دریای شور
زآب شیرین مانم و گردم نفور
در میان هر دو مانم تشنه لب
بر لب دریا نشسته روز و شب
به که هم سازم به آب شور خویش
تا نیاید رنج بی آبیم پیش
ای چو گلت جیب به چنگ خسان
دامن صحبت بکش از ناکسان
گرچه ز آغاز گشادت دهند
عاقبت الامر به بادت دهند
گر بود اندر بن غاریت جای
حلقه ی مارت شده زنجیر پای
به که به هر حلقه نهی پای خویش
محفل هر سفله کنی جای خویش
ور شده ای در کمر کوه و سنگ
کرده میان منطقه دم پلنگ
به که دورنگان منافق سیر
پیش تو بندند به خدمت کمر
اول فطرت که پدید آمدی
از همه کس فرد و وحید آمدی
عاقبت کار کز این جا روی
از همه شک نیست که تنها روی
این همه بند و گره از بهر کیست
وین همه آمیزش و پیوند چیست؟
هر که به مشغولیت اندر ره است
غول ره تست، خدا آگه است
پای وفا در ره غولان مدار
روی به بیغوله ی تنهائی آر
ور نبود از دل سودائیت
طاقت بیغوله ی تنهائیت
خیز و قدم نه به ره رفتگان
رو سوی آرامگه خفتگان
یاد کن از عهد فراموششان
نکته شنو از لب خاموششان
پر شده شان بین زغبار استخوان
کحل بصیرت کن از آن سرمه دان
منزلشان بین به ته سنگ تنگ
کوب سر افعی غفلت به سنگ
زپیری سست خیز سال فرسود
چو طفلان زود خشم و دیر خشنود
بود از پوست رگ چون چنگ بسته
دهن بی آب و دندان زنگ بسته
ز پر گفتن لعاب از لب روانش
مگس ریده فراوان در دهانش
سری چون پوستین کهنه پشمین
رخی چون فوطه پیچیده برچین
دو ساق و پشت پاهای فسرده
چو غوک خشک پیش مار مرده
کلاه کافری بر سر چو دیگی
ز دقیانوس مانده مرده ریگی
ملک را بود زنگی پاسبانی
ترش رخساره ای، کج مج زبانی
چو دیو دوزخ از عفریت روئی
چو زاغ کهنه از بسیار گوئی
شکم چون دیگدان آتش اندود
دهن چو وامداری دیر خشنود
خصومت پیشه ای، ابلیس خوئی
عوامی مشت خواری، جنگجوئی
کنه در سبلتش بیضه نهاده
به موی سبلتش رشگ اوفتاده
عید و هر کس را ز یار خویش چشم عیدی است
چشم ما پر ز اشگ حسرت، دل پر از نومیدی است
به غبار، گرد روی تو خطی نوشته دیدم
که به حسن از آنچه بوده ی، شده ای هزار چندان
گذارید، ترازو میزان نیست.
در محاضرات آمده است: که مأمون ناشناس همی گذشت. کناسی را دید که می گفت: مأمون از زمانی که برادرش را کشت، از چشم من افتاد، مأمون بدره ای بهرش فرستاد و گفت: اگر صواب بینی که از من خشنود شوی، خشنود شو.
حسن بصری را گفتند: نماز نمی خوانی؟ بازاریان نمازشان را بخواندند. گفت: بازاریان هر گاه کارشان سود دهد، نماز به تأخیر اندازند و هر وقت کسادی حاصل شود، در آن تعجیل کنند.
از امثال عربی که درباره ی حیوانات آمده است:
ماکیانی کبوتری را سرزنش کرد که ماکیان پرزاد و ولد است اما، کبوتر هر سال جز دو جوجه ننهد. کبوتر گفت: تو به دانه ی جوجه هایت نمی پردازی و بهر آن ها از راه دور خوردنی نمی آوری.
چه جوجه های تو همین که از تخم بیرون شدند، دانه برمی چینند. اگر تو نیز چون ما بودی، بجای دو جوجه در سال، یک جوجه می نهادی.
. . . یکی در روزگار کودکی، پرهیزگارتر از ایام پیری بود. و خود این معنی را در شعری گنجانید:
آن گاه که کودک بودم، هوای نفس را اطاعت نکردم، اما زمانی که شبان و روزان پیرم کرد، برعکس پیرو هوی گشتم. گوئی که پیر دنیا آمده ام و اندک اندک به کودکی باز می گردم.
در مروج الذهب آمده است که: زمانی از ابوالحسن علی بن محمد الهادی (ع) نزد متوکل سخن چینی کردند و گفتند: در منزل خویش سلاح و نامه ها و چیزهای دیگری از مردمان شیعه ی قم دارد و وی را قصد فرمانروائی است.
وی جمعی از غلامان ترک را گسیل داشت. ایشان شب هنگام هجوم بردند اما در خانه ی وی چیزی نیافتند و وی را دیدند در اطاقی تنهاست و قرآن همی خواند.
پشمینه ای برتن داشت، بر سنگ و شن نشسته بود، بر سر نیز سربندی پشمینه داشت و به درگاه خداوند آیاتی در بیم و امید همی خواند. ویرا همانگونه به نزد متوکل بردند که در مجلس شرب بنشسته بود و جام باده به دست داشت.
متوکل وی را تعظیم بسیار کرد و در کنار خویش بنشاند و جام خویش بدو داد. امام گفت: به خداوند سوگند هرگز گوشت وخون من بدان نیامیخته است، از این رو مرا از آن معذور دار.
متوکل چنان کرد. سپس گفت: مرا چیزی برخوان، امام تلاوت کرد: «کم ترکوا من جنات و عیون ». متوکل گفت: مرا شعری بر خوان که تحسین کنم. فرمود: من شعر چندان به یاد ندارم. متوکل گفت: ناگزیر باید چنین کرد. امام برخواند:
بر قله های کوه شدند تا ایشان را حراست کند، اما مردان برآنان پیروزی یافتند و قله ها سودشان نبخشید. از ستیغ کوهها فرود آمدند و به حفره ها مقام کردند، چه بدفرجام فرودی! پس از مرگشان منادئی ندا در داد که، آن تاج ها و دستبندها و حله ها چه شد؟ (تا آخر اشعار)
تمام حاضران بر امام بیمناک شدند که مبادا از متوکل بر او آزاری رسد. اما متوکل زمانی سخت بگریست چنان که محاسنش را آب دیده تر کرد. حضار نیز بگریستند.
سپس فرمان داد شراب برداشتند و سپس پرسید: ای ابوالحسن ترا وامی هست؟ فرمود: بلی چهار هزار دینار. فرمان داد آن را پردازند و هم در آن ساعت به تکریم وی را به خانه رسانند.
دانشمندی گفت: به سالی، حج همی گذاردم. هنگام طواف اعرابئی را دیدم که پوستی بر خود آویخته بود و میگفت: خداوندا تو خالق منی، آیا از این که عریان به مناجات تو بزرگوار آیم شرم نکنی؟
دانشمند گفت: سال دیگر نیز به حج رفتم و وی را در لباسی نیکو با خدم و حشم دیدم. گفتمش تو همان نیستی که سال پیش چنان همی خواندی؟ گفت: بلی، در کار کریمی حیله به کار زدم، به کار آمد.
ابو حرث را یابوئی ضعیف بود. وی را پرسیدند که آیا پیش آمده است که یابویت بر دیگر چهارپایان پیش افتد؟ گفت: بلی، یک بار. با قافله ای بودیم و به رهگذری تنگ رسیدیم. من در آخر هم رفتم. و زمانی که بازگشتیم، پیش از همه بودم.
در تعبیر خواب کلینی آمده است که: مردی بنزد امام صادق(ع) آمد و گفت: به خواب دیدم در بوستانم درخت انگوری است که بار خربزه بگرفته است. فرمود: زن خویش حفظ کن تا از جز تو بار برندارد.
مردی دگر بنزد ایشان آمد و گفت: به سفر بودم، به خواب دیدم که دو قوچ به شرمگاهی همسرم شاخ همی زنند، عزم کرده ام طلاقش دهم. چه فرمائی؟ فرمود: نگاهش دار، چه زمانی که شنیده است همی آیی، موی شرمگاهی خویش با مقراض سترده.
در ربیع الابرار آمده است که: ابلیس گفت: خداوندا، بندگان تو، ترا دوست همی دارند و عصیانیت همی کنند. اما مرا دشمن همی دارند ولی اطاعتم همی کنند.
جوابش آمد که: ما اطاعت ایشان از تو را به دشمنیشان با تو بخشیدیم. و هر چند که با همه ی عشق اطاعتمان نکنند، ایمانشان را پذیرفتیم.
یحیی بن خالد غالبا در خانه ای کوچک و تنگ همی نشست، عیبش کردند. گفت: این خانه، خرد را بیش جمعیت دهد و اندیشه را بیش ضبط بخشد.
ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، صاحب کتاب اغانی، روزی بر در شاهزاده ای با تحفه ای برفت. اما حاجبش اذن ورود نداد. وی سرود:
زمانی در در بارگاهتان بایستادم و تحفه ایم در آستین بود، حاجب اما اذنم نداد. اگر روزی که هدیه تان دهند، چنین هستید؟ روزی که باید عطا کنید، چونید؟
ابوالفرج به سال سیصد و پنجاه و شش در روزگار خلاف المطیع بالله از میان رفت. وی کتاب اغانی را در پنجاه سال گرد کرده است.
در کتاب جلاء القلوب آمده است که حسن بن علی بن ابیطالب(ع) حسن بصری را دید که نزدیک حجرالاسود، بهر مردم سخن همی گفت: فرمود: ای حسن از مرگ بر خود خشنودی؟ گفت: نه.
فرمود: از اعمال خویش بروز جزا؟ گفت: نه؟ فرمود: آیا جز این جهان، جائی برای کار نیک و بد هست؟ گفت: نه.
فرمود: آیا بهر زمین پناهگاهی جز این خانه هست؟ گفت: نه. فرمود: ز چه رو مردم را با سخن از طواف بازمی داری؟ راوی گفت: از آن پس حسن دیگر سخن نگفت.
ابوحیان نحوی، مردی دانشمند بود و کتاب هائی پرفایده تصنیف کرده بود که به آخر عمر، آن ها را بسوزاند. ملامتش کردند.
گفت: دانش یا آشکار است یاپنهان. دانش پنهانی را کس ندیدم که بدان تحلی یابد و دانش آشکار را ندیدم که کس رغبت کند.
اعرابئی، مادر خویش با مردی دید، مادر را بکشت. وی را گفتند: چرا مادر را ننهادی و مرد را نکشتی؟ گفت: از آن که در آن صورت هر روز بایدم مردی را کشت.
گروهی نزد ابن شبرمه بر درختانی چند خرما، گواهی دادند. از ایشان پرسید: تعدادشان چند است؟ گفتند: ندانیم. شهادت ایشان نپذیرفت.
یکی از ایشان گفت: چه زمان در این مسجد بگذرانده ای؟ گفت: سی سال. پرسید: مسجد را چند ستون است؟ این شبرمه شرمسار شد و شهادت ایشان پذیرفت.
مرد دیگر نزدش شهادتی بداد و او نپذیرفت. مرد گفت: شنیده ام کنیزکی بهر تو آواز خوانده است و تو گفته ای: احسنت.
حال برگو بدانم هنگامی که آغاز خواندن کرد چنان گفتی یا در پایانش. گفت: در پایانش. گفت: پس سکوتش را تحسین کرده ای؟ ابن شبرمه، شهادتش بپذیرفت.
مردی دیگری را پرسید: آیا مومنی؟ گفت: اگر غرضت این آیه است که: «امنا بالله و ما انزل علینا» بلی، اما اگر این آیه را مراد داری «انما المؤمنون الذین اذا ذکرالله و جلت قلوبهم » نیک ندانم.
متوکل خلیفه گنجشکی را هدف تیر نهاد، و خطا کرد. ابن حمدون وزیر وی گفت: نیک کردی سرور من. گفت:مرا ریشخند همی کنی، چگونه نیکی کردم؟ گفت: به گنجشک نیکی کردی.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقد ناپاکیهای شهوت و عواقب آن میپردازد. از دید شاعر، شهوت میتواند انسان را به ورطه فساد بکشاند و او را در مسیر خطرناک و بیپایانی قرار دهد. بحث سرانجام زندگی و وفاداری در روابط عاطفی، به ویژه در نسبت با زنان، در شعر مطرح میشود و شاعر میگوید که هیچکس نمیتواند از خوبیهای واقعی بماند وقتی به دام شهوت بیفتد. در نهایت، تنها راه رهایی و آرامش در زندگی را دوری از آلودگیها و توجه به تنهایی و خودشناسی میداند.
هوش مصنوعی: شهوت چشم خرد و دانش را کور میکند و از اثر آن، دیو در نظر انسان مانند حور زیبا جلوه میکند.
هوش مصنوعی: راه شهوت پر از گل و لای بلا و گرفتاری است و هر کس در آن گل فرو رفت، دیگر بیرون نیامد.
هوش مصنوعی: اگر یک جرعه از شراب شهوت بچشی، لذت آن در کامت مینشیند و به آن خو میگیری.
هوش مصنوعی: همان لذت مانند افساری در بینیات میشود و شب و روز تو را به این سو و آن سو میکشد.
هوش مصنوعی: شهوتپرستان ناگزیر به زن روی میآورند، و همنشینی با زن ریشهٔ عمر را برمیکند.
هوش مصنوعی: بر سفرهٔ بخشش خداوندِ صاحب نعمتها، هیچ ناسپاسی بدتر از زن نیست؛ این داوری بدبینانهٔ شاعر دربارهٔ زنان است.
هوش مصنوعی: اگر صد سال به زن سیم و زر بدهی و او را سراپا در جواهر بپوشانی،
هوش مصنوعی: و هم در وقت ناهار و هم هنگام شام سفرهاش را با خوراکهای گوناگون بیارایی،
هوش مصنوعی: و هر گاه تشنه شود، در جامی جواهرنشان از سرچشمهٔ آب حیات خضر برایش آب بیاوری،
هوش مصنوعی: و هر گاه مانند شاهان میوه بخواهد، برایش انار یزد و سیب اصفهان فراهم کنی،
هوش مصنوعی: همین که در دعوا و مشاجره به خشم و پیچ و تاب افتد، همهٔ اینها در نظرش هیچِ هیچ است.
هوش مصنوعی: به تو میگوید: ای جانگداز و عمرکاه، هرگز هیچ خیری از تو ندیدم.
هوش مصنوعی: چه کسی در جهان از زن وفاداری دیده است؟ جز نیرنگ و حیلهگری چیزی از او دیده نشده است.
هوش مصنوعی: سالها تو را در آغوش میگیرد، اما همین که روی برگردانی، تو را فراموش میکند.
هوش مصنوعی: اگر پیر شوی، یار دیگری میخواهد و همدمی نیرومندتر میجوید.
هوش مصنوعی: همین که جوانی به چشمش بیاید، میخواهد او جای تو را بگیرد و به خدمتش کمر ببندد.
هوش مصنوعی: آغاز حکایت: زاغی بود که مانند جغد در روز نمیدید و بر کنارهٔ دریای شور جا گرفته بود.
هوش مصنوعی: آبشخورش دریای شور بود و آن آب شور را در ذائقهٔ خود مانند شکر شیرین میپنداشت.
هوش مصنوعی: از قضا پرندهای به نام حواصل بود که چینهدانش سرچشمهٔ بخشش و نیکی او بود.
هوش مصنوعی: حواصل سایهٔ لطف و اقبال خود را بر سر زاغ افکند، زیرا آب شور دریا را برای او نمیپسندید.
هوش مصنوعی: به زاغ گفت: ای که از شوری آب گلهمندی، پیش بیا تا از چینهدانم به تو آب شیرین بدهم.
هوش مصنوعی: زاغ گفت: میترسم اگر آب شیرین بچشم، مزهٔ آب شور برایم ناخوشایند شود.
هوش مصنوعی: طبع من به آبشخور دریای شور خو گرفته است؛ میترسم از آب شیرین بیبهره بمانم و از آب شور هم بیزار شوم.
هوش مصنوعی: پرندهٔ آبشور میگوید: اگر آب شیرین بچشم، از آن محروم میمانم و آب شور هم دیگر به کامم خوش نمیآید. پس میان این دو تشنهلب میمانم و شب و روز کنار دریا تشنه مینشینم.
هوش مصنوعی: بهتر است با همان آب شور خودم بسازم تا گرفتار رنج بیآبی نشوم. یعنی قناعت به آنچه داری بهتر از چشیدن نعمتی است که پایدار نمیماند.
هوش مصنوعی: ای کسی که مانند گل، گریبانت در چنگ فرومایگان است، دامن همنشینی را از مردم پست جمع کن و از آنان دوری بگزین.
هوش مصنوعی: هرچند فرومایگان در آغاز تو را میشکفانند و به تو گشایش میدهند، سرانجام تو را مانند گلِ چیدهشده پرپر میکنند و بر باد میدهند.
هوش مصنوعی: اگر جایت در ته غاری باشد و حلقهٔ مار مانند زنجیر به پایت پیچیده باشد،
هوش مصنوعی: باز بهتر از آن است که در هر جمعی پا بگذاری و مجلس هر آدم فرومایه را جای خود کنی.
هوش مصنوعی: و اگر در دامنه و میان سنگهای کوه به سر ببری و دم پلنگ را کمربند خود کرده باشی، یعنی در خطر و سختی همنشین درندگان باشی،
هوش مصنوعی: باز بهتر از آن است که دورویانِ منافقخو پیش تو کمر به خدمت ببندند.
هوش مصنوعی: در آغاز آفرینش که به وجود آمدی، از همه جدا و تنها بودی.
هوش مصنوعی: در پایان کار هم که از این جهان میروی، بیگمان از همه جدا و تنها خواهی رفت.
هوش مصنوعی: پس این همه دلبستگی و گره به خاطر کیست و این همه آمیزش و پیوند با مردم برای چیست؟
هوش مصنوعی: هر کسی که در راه، تو را به خود سرگرم کند و از مقصد باز دارد، غولِ راه توست و خدا بر این آگاه است.
هوش مصنوعی: در راه این غولان پای وفاداری نگذار و به گوشهٔ تنهایی و خلوت روی بیاور.
هوش مصنوعی: و اگر دل پرشور و سوداییات تاب تحمل گوشهٔ تنهایی را ندارد،
هوش مصنوعی: برخیز و در راه گذشتگان قدم بگذار و به آرامگاه خفتگان، یعنی گورستان، برو.
هوش مصنوعی: روزگار آنان را که اکنون فراموش شده است به یاد بیاور و از لبهای خاموششان پند بشنو.
هوش مصنوعی: ببین که گورهایشان از غبار استخوان پر شده است و از آن سرمهدان، یعنی خاکشان، سرمهٔ بینش برای چشم دلت بساز.
هوش مصنوعی: خانهٔ آنان را در زیر سنگ تنگ گور ببین و با این عبرت، سر افعی غفلت را با سنگ بکوب.
هوش مصنوعی: در وصف پیری: از پیری سست و کندخیز و فرسودهٔ سالها بود و مانند کودکان زود خشمگین و دیر خشنود میشد.
هوش مصنوعی: رگهایش مانند تارهای چنگ روی پوستش برجسته و کشیده بود، دهانش خشک و دندانهایش زنگزده و سیاه بود.
هوش مصنوعی: از پرحرفی، آب دهان از لبش روان بود و از بس دهانش باز بود، مگسها در دهانش فضله ریخته بودند. این وصف هزلآمیز و تحقیرکننده است.
هوش مصنوعی: سرش مانند پوستین کهنهٔ پشمی ژولیده بود و چهرهاش مانند لنگِ پیچیده، پرچین و چروک بود.
هوش مصنوعی: دو ساق و پشت پاهایش چنان پژمرده و خشک بود که به غوکی خشکیده در کنار ماری مرده میمانست.
هوش مصنوعی: کلاهی کافرانه و دیگمانند بر سر دارد؛ گویی میراثی کهنه از روزگار دقیانوس است.
هوش مصنوعی: پادشاه نگهبانی سیاهچهره داشت، ترشرو و با زبانی الکن و کج.
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند دیو دوزخ و عفریت زشت بود، و از پرگویی به زاغی پیر میمانست.
هوش مصنوعی: شکمش مانند اجاقی دودهگرفته سیاه و بزرگ بود و دهانش مانند طلبکاری بود که دیر راضی میشود، یعنی همیشه باز و حریص.
هوش مصنوعی: مردی ستیزهجو و شیطانخو بود، عامی و فرومایه، کتکخور و اهل دعوا.
هوش مصنوعی: کنه در سبیلش تخم گذاشته و موی سبیلش پر از رشک (تخم شپش) شده بود؛ یعنی بسیار کثیف بود.
هوش مصنوعی: عید است و هر کس از یار خود چشم عیدی دارد، اما چشم ما پر از اشک حسرت است و دلمان پر از ناامیدی.
هوش مصنوعی: گرداگرد چهرهٔ تو خطی به قلم غبار نوشته دیدم که میگفت زیباییات هزار برابر شده است؛ یعنی رستن موی نرم بر چهره زیبایی تو را افزوده است. در این بیت میان «غبار» و «خط» به معنای نوعی خط نوشتن و موی نورسته بازی لفظی هست.
هوش مصنوعی: عبارت آغازین روشن نیست و ظاهراً میگوید ترازو معیار درستی نیست. سپس حکایت میکند که مأمون ناشناس از جایی میگذشت و شنید کناسی میگوید مأمون از وقتی برادرش را کشت، از چشم من افتاده است. مأمون کیسهای زر برای او فرستاد و پیغام داد که اگر صلاح میدانی، از من خشنود شو.
هوش مصنوعی: به حسن بصری گفتند بازاریان نمازشان را خواندند، تو نمیخوانی؟ گفت بازاریان وقتی کارشان سود دارد نماز را به تأخیر میاندازند و وقتی بازار کساد است در خواندنش شتاب میکنند؛ پس عمل آنان معیار نیست.
هوش مصنوعی: آنچه در پی میآید از مثلهای عربی دربارهٔ حیوانات است.
هوش مصنوعی: مرغی کبوتر را سرزنش کرد که خودش جوجهٔ بسیار میآورد و کبوتر سالی فقط دو جوجه دارد. کبوتر پاسخ داد که تو نیازی نداری برای جوجههایت دانه فراهم کنی و از راه دور برایشان خوراک بیاوری.
هوش مصنوعی: کبوتر ادامه داد که جوجههای تو به محض بیرون آمدن از تخم خودشان دانه برمیچینند. اگر تو هم مثل ما بودی، به جای دو جوجه سالی یک جوجه میآوردی.
هوش مصنوعی: کسی در کودکی از روزگار پیریاش پرهیزکارتر بود و همین معنا را در شعری آورد.
هوش مصنوعی: مضمون شعر او: در کودکی از هوس پیروی نکردم، اما وقتی گذشت روزگار پیرم کرد، پیرو هوس شدم. گویی پیر به دنیا آمدهام و کمکم به کودکی برمیگردم.
هوش مصنوعی: در مروج الذهب آمده است که نزد متوکل از امام علیالنقی سخنچینی کردند و گفتند او در خانهاش سلاح و نامههایی از شیعیان قم دارد و قصد به دست گرفتن حکومت را دارد.
هوش مصنوعی: متوکل گروهی از غلامان ترک را فرستاد. آنان شبانه به خانهٔ امام ریختند، اما چیزی نیافتند و او را در اتاقی تنها و در حال خواندن قرآن دیدند.
هوش مصنوعی: امام جامهٔ پشمینه بر تن و سربندی پشمینه بر سر داشت و بر سنگ و شن نشسته بود و آیاتی دربارهٔ بیم و امید میخواند. او را با همان حال نزد متوکل بردند که در مجلس بادهنوشی نشسته و جام به دست بود.
هوش مصنوعی: متوکل او را بسیار گرامی داشت، کنار خود نشاند و جامش را به او تعارف کرد. امام سوگند خورد که شراب هرگز با گوشت و خون او نیامیخته است و خواست که او را معذور بدارد.
هوش مصنوعی: متوکل پذیرفت و از او خواست چیزی بخواند. امام آیهٔ «چه بسیار باغها و چشمهها که بر جای گذاشتند» را خواند. متوکل گفت شعری بخوان، امام گفت شعر کم به یاد دارد، و چون متوکل اصرار کرد، امام شعری خواند.
هوش مصنوعی: مضمون شعر: شاهان بر قلهٔ کوهها جای گرفتند تا در امان بمانند، اما مردان بر آنان چیره شدند و قلهها سودی نداشت. از بلندیها به گودال گور فرود آمدند که بد فرودی بود، و پس از مرگشان ندا آمد که آن تاجها و دستبندها و جامههای فاخر کجا رفت؟
هوش مصنوعی: حاضران بر جان امام ترسیدند که متوکل آزارش برساند، اما متوکل مدتی سخت گریست چنانکه ریشش از اشک تر شد و حاضران هم گریستند.
هوش مصنوعی: سپس متوکل دستور داد شراب را برچینند و از امام پرسید آیا وامی دارد. امام گفت چهار هزار دینار. متوکل دستور داد آن را بپردازند و همان ساعت او را با احترام به خانهاش برسانند.
هوش مصنوعی: دانشمندی میگوید سالی به حج رفته بود و در طواف، عربی بیابانی را دید که تنها پوستی بر تن داشت. او به خدا میگفت: تو آفریدگار منی؛ آیا شرم نمیکنی که برهنه به راز و نیاز با تو بیایم؟
هوش مصنوعی: سال بعد دانشمند او را با جامهٔ نیکو و خدمتکاران دید و پرسید: تو همان کسی نیستی که پارسال چنان دعا میکردی؟ گفت: آری، با بخشندهای ترفند به کار بردم و نتیجه داد. یعنی با زبان شوخ و گستاخانه، کرم خدا را به جوش آورد.
هوش مصنوعی: ابوحرث یابوی ناتوانی داشت. پرسیدند آیا هرگز از چهارپایان دیگر جلو افتاده است؟ گفت: آری، یک بار در گذرگاهی تنگ از همه عقب ماندم و وقتی کاروان برگشت، جلوتر از همه قرار گرفتم. این سخن طنزی است دربارهٔ کندی یابو.
هوش مصنوعی: در کتاب کلینی آمده است که مردی به امام صادق(ع) گفت در خواب دیده درخت انگور باغش خربزه آورده است. امام فرمود: از همسرت مراقبت کن تا از کسی جز تو باردار نشود.
هوش مصنوعی: مرد دیگری گفت در سفر در خواب دیده دو قوچ به شرمگاه همسرش شاخ میزنند و تصمیم دارد او را طلاق دهد. امام فرمود: او را نگه دار، زیرا وقتی شنیده که برمیگردی، موی شرمگاهش را با قیچی کوتاه کرده است. یعنی خواب نشانهٔ خیانت نیست.
هوش مصنوعی: در کتاب ربیعالابرار آمده است که ابلیس به خدا گفت: بندگانت تو را دوست دارند اما نافرمانیات میکنند، و مرا دشمن میدارند اما از من فرمان میبرند.
هوش مصنوعی: به ابلیس پاسخ داده شد: فرمانبردن آنان از تو را به خاطر دشمنیشان با تو بخشیدیم، و با آنکه با وجود دوستی از ما فرمان نمیبرند، ایمانشان را پذیرفتیم.
هوش مصنوعی: یحیی بن خالد بیشتر در خانهای کوچک و تنگ مینشست و از این کار بر او خرده گرفتند. گفت: خانهٔ کوچک ذهن را متمرکزتر میکند و فکر را بهتر نگه میدارد.
هوش مصنوعی: ابوالفرج اصفهانی، نویسندهٔ کتاب اغانی، روزی با هدیهای به در خانهٔ شاهزادهای رفت، اما دربان به او اجازهٔ ورود نداد. پس شعری سرود.
هوش مصنوعی: معنای شعر ابوالفرج: زمانی بر در کاخ شما ایستادم و هدیهام در آستینم بود، اما دربان راهم نداد. اگر روزی که به شما هدیه میدهند چنین رفتار میکنید، روزی که باید بخشش کنید چگونه خواهید بود؟
هوش مصنوعی: ابوالفرج در سال ۳۵۶ هجری در دوران خلافت المطیع بالله درگذشت. او کتاب اغانی را در پنجاه سال گردآوری کرده بود.
هوش مصنوعی: در کتاب جلاءالقلوب آمده است که امام حسن(ع) حسن بصری را دید که نزدیک حجرالاسود برای مردم سخنرانی میکرد. امام پرسید: آیا از خود برای رویارویی با مرگ راضی هستی؟ گفت: نه.
هوش مصنوعی: امام پرسید: آیا از کارهایت برای روز قیامت راضی هستی؟ گفت: نه. پرسید: آیا جز این دنیا جایی برای انجام کار نیک و بد هست؟ گفت: نه.
هوش مصنوعی: امام پرسید: آیا در زمین پناهگاهی جز این خانهٔ کعبه هست؟ گفت: نه. فرمود: پس چرا با سخنرانیات مردم را از طواف بازمیداری؟ راوی میگوید پس از آن حسن بصری دیگر آنجا سخن نگفت.
هوش مصنوعی: ابوحیان نحوی دانشمندی بود که کتابهای سودمند بسیاری نوشته بود، اما در پایان عمر همهٔ آنها را سوزاند و مردم او را سرزنش کردند.
هوش مصنوعی: ابوحیان در پاسخ گفت: دانش یا پنهان است یا آشکار. کسی را ندیدم که خود را به دانش پنهان بیاراید و کسی را هم ندیدم که به دانش آشکار رغبتی نشان دهد. پس نگه داشتن کتابها را بیفایده دید.
هوش مصنوعی: عربی بیابانی مادرش را با مردی بیگانه دید و مادر را کشت. پرسیدند: چرا مادر را رها نکردی و آن مرد را نکشتی؟ گفت: چون در آن صورت باید هر روز مردی را میکشتم.
هوش مصنوعی: گروهی نزد ابن شبرمهٔ قاضی دربارهٔ چند درخت خرما گواهی دادند. او پرسید: تعداد درختها چند است؟ گفتند: نمیدانیم. پس گواهی آنان را نپذیرفت.
هوش مصنوعی: یکی از گواهان از قاضی پرسید: چند سال است در این مسجد مینشینی؟ گفت: سی سال. پرسید: این مسجد چند ستون دارد؟ ابن شبرمه که نمیدانست، شرمنده شد و گواهی آنان را پذیرفت.
هوش مصنوعی: مرد دیگری نزد ابن شبرمه گواهی داد و او نپذیرفت. مرد گفت: شنیدهام کنیزکی برایت آواز خوانده و تو گفتهای: آفرین.
هوش مصنوعی: مرد پرسید: آفرین را هنگام آغاز آوازش گفتی یا در پایان آن؟ قاضی گفت: در پایان. مرد گفت: پس خاموششدنش را تحسین کردهای! ابن شبرمه با این حاضرجوابی گواهی او را پذیرفت.
هوش مصنوعی: مردی از دیگری پرسید: آیا مؤمنی؟ پاسخ داد: اگر منظورت آیهٔ «به خدا و آنچه بر ما نازل شده ایمان آوردیم» است، آری؛ اما اگر منظورت آیهٔ «مؤمنان تنها کسانیاند که چون یاد خدا شود دلشان بلرزد» است، بهدرستی نمیدانم.
هوش مصنوعی: متوکل، خلیفهٔ عباسی، به گنجشکی تیر انداخت و خطا کرد. ندیمش ابن حمدون گفت: سرورم، نیکی کردی. خلیفه گفت: مسخرهام میکنی؟ چه نیکیای کردم؟ گفت: به گنجشک نیکی کردی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.