سالک آتش دل شوریده حال
شد ز خیل حس برون پیش خیال
گفت ای در اصل یک ذات آمده
پنج محسوست مقامات آمده
تو یکی و جملهٔ پاک و نجس
میکنی ادراک همچون پنج حس
شم و ذوق و لمس با سمع و بصر
کرده یک لوح ترا ذات الصور
آنچه حاجت بود پنج آلت برونش
تو بیک آلت گرفتی در درونش
پارهٔ چون دور بودی از عدد
پنج مدرک نقدت آمد از احد
چون زمانی و مکانی آمدی
پنج ره در خرده دانی آمدی
گرچه بودت پنج محسوس آشکار
مدرکت هر پنج شد در پنج یار
چون نیارستی بیک ره پنج دید
از زمان ذات تو چندین رنج دید
وی عجب از پنج ادراک قوی
صورتی ماند از زمانه معنوی
چون بوحدت آمدی نزدیک تر
بود راه تو ز حس باریک تر
پس به وحدت از عدد درکش مرا
ره به من بنمای و کن دلخوش مرا
تا برون آیم ز چندین تفرقه
خرقه بر آتش نهم از مخرقه
سر به وادی محبت آورم
ره درین غربت به قربت آورم
زین سخن همچون خیالی شد خیال
حال بر وی گشت حالی زین محال
گفت من زین نقد بس دور آمدم
زینچه میجوئی تو مهجور آمدم
چون به من در خواب می آید خطاب
کی توانم دید بیداری به خواب
هیچ صورت هیچ معنی هیچ کار
نیست جز در پرده بر من آشکار
آنکه در پرده بود فریاد خواه
دیگری را چون دهد در پرده راه
هیچ نگشاید ز من در هیچ حال
من خیالم چند پیمائی خیال
گر طلبکاری ازینجا نقل کن
پای نه بر حس و ره بر عقل کن
سالک آمد پیش پیر مهربان
حال خود با او نهاد اندر میان
پیر گفتش هست دیوان خیال
از حس و از عقل پر خیل مثال
هرکجا صورت جمال آرد پدید
زو مثالی در خیال آرد پدید
قسم حس آمد فراق اما خیال
نقد دارد از همه عالم وصال
هرچه خواهد جمله در پیشش بود
وینچنین وصلی هم از خویشش بود
حس چنان در بعد افتادست طاق
کز وصال نقد بیند صد فراق
نانهاده یک قدم در وصل خویش
صد فراقش آید از هر سوی پیش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سالک که دچار آتش عشق و شوق است، به تحصیل و شناخت حقیقت میپردازد و درمییابد که حواس پنجگانهاش تنها وسایل دریافت محدود او از دنیای مادیاند. او به پیر خردمند مراجعه میکند و از او میخواهد که راهی به سوی وحدت و عشق خالص نشانش دهد. پیر به او میگوید که در عالم خیال، همهچیز امکانپذیر است و در آنجا میتوان به وصالی دست یافت که در دنیای حس وجود ندارد. در اینجا، سالک متوجه میشود که اگرچه حواس مادی او را از حقیقت دور کردهاند، ولی اگر به عقل و خیال تکیه کند، میتواند به درک و وصلی عمیقتر نائل شود. حس و خیال در این سفر نقشهای متفاوتی دارند، حس به فراق و دوری میانجامد و خیال میتواند به وصال و نزدیکتر شدن به حقیقت کمک کند.
هوش مصنوعی: سالک، که به دنبال حقیقت و سیر و سلوک است، به خاطر عواطف و احساسات شدیدی که در دلش دارد، از دنیای مادی و حسها خارج شده و به خیال و تخیلات روحانی و معنوی روی میآورد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در اصل یک ذات هستی، مقامات مختلفی برات آمده که از طریق پنج حس قابل درک هستند.
هوش مصنوعی: تو فقط یکی هستی، اما به وسیلهٔ پنج حس خود، ادراکهای پاک و ناپاک را ایجاد میکنی.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که حسهای مختلف مانند چشایی، بویایی، لمس، شنوایی و بینایی، مانند یک لوح تبدیل شدهاند که ذات و جوهر اشیاء را نمایان میکند. به این معنا که تمام حواس انسان، اطلاعات و تصورات را در یک حقیقت واحد جمع میکنند.
هوش مصنوعی: تو برای درک حقیقت و نیازهای روحیات به پنج حس (چشم، گوش، پوست و...) احتیاج داری، اما در واقع میتوانی همه آنها را با یک وسیله درون خود، یعنی عقل و درک درونی، دریافت کنی.
هوش مصنوعی: زمانی که از عدد پنج فاصله گرفتی، درک و فهم واقعیات از وجود تنها به یک حقیقت (احد) رسید.
هوش مصنوعی: زمانی و مکانی که به آنها وارد شدی، در پنج مسیر به دانشی کوچک و جزئی دست یافتهای.
هوش مصنوعی: اگرچه در وجود تو پنج حسّ (حواس) بهوضوح و روشنایی وجود دارد، اما دلیل آن (مدرک) این است که هر پنج حسّ به واسطهٔ پنج یار (عناصر یا اشیاء) شکلگرفته و مؤثرند.
هوش مصنوعی: چون نتوانستی از یک راه پنج حس را ببینی، از ذات تو چقدر رنج کشیده میشود.
هوش مصنوعی: عطار در این بیت به پنج حس اصلی انسان اشاره میکند و میگوید که عجیب است که چگونه این پنج حس قوی، فقط تصاویر ظاهری و مادی را درک میکنند و از حقیقت معنوی و باطنی زمان غافل هستند.
هوش مصنوعی: وقتی به وحدت نزدیک میشوی، راه تو از حس، که معمولاً محدود و باریک است، فراختر میشود.
هوش مصنوعی: از دیدگاه عطار، وقتی به حقیقت وحدت میرسی، دیگر از عدد و تفریق دور میشوی. پس از این مقام از من خواهش کن که راهی نشان دهم و قلبم را شاد کن.
هوش مصنوعی: هنگامی که از این همه اختلاف و تفرقه خارج شوم، خرقه (لباس صوفیانه) را در آتش میسوزانم، زیرا آن را به عنوان نشانهای از جدایی و فرق میدانم.
هوش مصنوعی: من در وادی عشق میروم و در این غربت، خود را به نزدیکی و دوستی میرسانم.
هوش مصنوعی: از این سخن، همچون یک خیال، حالتی در دل او بوجود آمد که به تغییر حالت و احساس او منجر شد. از این رو، آن چه او از آن غفلت داشت، به نظرش محال و غیرقابل دسترسی میرسید.
هوش مصنوعی: من از این زندگی و دنیای مادی فاصله گرفتهام، زیرا تو به دنبال چیزهایی هستی که موجب دوری من شدهاند.
هوش مصنوعی: هنگامی که خواب به سراغ من میآید و مرا خطاب میکند، چگونه میتوانم در دنیای بیداری، خواب را ببینم و تجربه کنم؟
هوش مصنوعی: هر چیزی که به نظر میرسد و هر معنای موجود، فقط در حجاب و پردهای از واقعیت برای من روشن و قابل مشاهده است.
هوش مصنوعی: کسی که در پرده (پرده به معنای حجاب و پنهان) قرار دارد چگونه میتواند فریاد و خواهش کسی دیگر را بشنود و به او پاسخ دهد، در حالی که او خود در باطن پنهان است؟
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند از من در هیچ حالت یا وضعیتی باخبر شود، زیرا من همواره در دنیای خیالات خود سیر میکنم.
هوش مصنوعی: اگر دنبال حقیقت و معنای واقعی هستی، از حس و احساسات دوری کن و به عقل و فکر خود مراجعه کن.
هوش مصنوعی: سالک (مرد راهی) نزد پیر (معلم روحانی) مهربان رفت و وضعیتش را با او در میان گذاشت.
هوش مصنوعی: پیر (راهنما) به سالک میگوید که دیوان خیال (کتاب افکار و تصورات) از حس و عقل پر از مثالها و تصویرهاست. به عبارت دیگر، تصورات ما تحتتأثیر احساسات و عقلمان شکل میگیرد.
هوش مصنوعی: هر کجا زیبایی ظاهری (جمال) جلوه کند، در دنیای خیال نمونهای از آن زیبایی به وجود میآید.
هوش مصنوعی: فراق، یعنی دوری و جدایی، قسمت حسی انسان است، اما خیال و تخیل او نمیتواند از این جدایی رنج بکشد و همیشه با خیال وصال و نزدیکی به معشوق در ارتباط است.
هوش مصنوعی: هرچه بخواهد، همه چیز در پیش او قرار دارد و این وصالی که به وجود آمده، ناشی از خود اوست.
هوش مصنوعی: حس عشق به قدری در جدایی قوی و عمیق شده است که از دیدن زیبایی وصال، صد مورد جدایی و فراق را مشاهده میکند.
هوش مصنوعی: در حالی که یک قدم به وصال خود برمیدارم، به یکباره از هر طرف صد فراق به سراغم میآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.