خسروی روزی غلامی میخرید
کافتابش پیش مرکب میدوید
در نکو روئی کسی همتا نداشت
شد ز پهنا سرو کان بالا نداشت
چون ببالا سرو وار استاده بود
سرو او را بندهٔ آزاده بود
از رخ او هم قمر در وی گریخت
وز لب او هم شکر درنی گریخت
آفتابی بود از سر تا بپای
کس ندیدست آفتابی در قبای
گر سخن گفتی گهر میریختی
ور بخندیدی شکر میریختی
صد هزاران عاشقش درکوی بود
زانکه روی آن بود چون آن روی بود
کافر زلفش که از وی دین شدی
حلقهٔ او از در صد چین شدی
نرگسش بادام را دو مغز داشت
کافری و جادوئی نغز داشت
چون نمودی از صدف در عدن
عقل را دندان شکستی در دهن
چون گشادی درج لعل از خنده باز
مردهٔ صد ساله گشتی زنده باز
گر سخن گویم ز تنگی دهانش
درنگنجد هیچ موئی جز میانش
آفتاب از شرم او رخ زرد بود
صبح را از شوق او دم سرد بود
موسم خوش بود و ایام بهار
نازنینان چمن را روز بار
روی صحرا جمله رنگارنگ بود
سبزه بسیاری و عالم تنگ بود
بلبل شوریده میگردید خوش
پیش گل میگفت راه خارکش
هم گل نازک لبی پرخنده داشت
هم بنفشه سر به بر افکنده داشت
یاسمین را یک زفان افزون فتاد
زان ز تنگی دهان بیرون فتاد
نرگس تر طشت زرین بر دماغ
چشم بگشاده خوشی بر روی باغ
گنج قارون بازبر افتاده بود
آب خضراندر حضر افتاده بود
در چنین وقتی چنین زیبا رخی
میندانم تا توان زد شه رخی
شاه را عزم چنین شه رخ فتاد
عزم جشنی تازه و فرخ فتاد
چون میاه باغ جشن آراستند
آن غلام سیمبر را خواستند
در میان جشن شاه نیک نام
خواست تا گستاخ گردد آن غلام
گفت ساقی را که یک ساغر شراب
پیش او بر تا چسان آید ز آب
برد ساقی پیش او در حال جام
سر ببالا برنیاورد آن غلام
شه اشارت کرد حاجب را که خیز
تو بدو ده جام و گو در جانت ریز
می ز حاجب نستد آن بدر منیر
شاه گفتا هست این کار وزیر
برد پیش او وزیر شاه جام
عاقبت هم جام ازو نستد غلام
شاه برخاست و بدست خویشتن
برد جامی پیش سرو سیمتن
هم بنستد زو و تن میزد خموش
زین سبب خون وزیر آمد بجوش
گفت آخر جام نستانی ز شاه
بی ادب تر از تو نبود در سپاه
شاه بر پا و تو سرافکندهٔ
بندگی را راستی زیبندهٔ
آن غلام آواز داد آن جایگاه
گفت ازان در پیش من استاد شاه
کز کسی نگرفته ام البته جام
فخر من خود تا قیامت این تمام
گر ز هرکس جام می بستانمی
کی چنین شایستهٔ سلطانمی
از خموشی بد نمی افتد مرا
نیک تر زین خود نمی افتد مرا
چون نیامد جام اول در خورم
شاه استادست آخر بر سرم
گر باول جام قانع گشتمی
از وزیر و شاه ضایع گشتمی
گر کند فانی و یا باقی مرا
تا ابد شه بس بود ساقی مرا
شاه گفت الحق غلامی درخورست
خلق او از خلق او نیکوترست
روی خوب و همت عالیش هست
با چنین کس جاودان باید نشست
هرکه از همت درین راه آمدست
گر گدائی میکند شاه آمدست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از مصیبتنامه، داستان غلامی زیبا و خاص روایت میشود که در خدمت شاه قرار دارد. او زیبایی و نیکویی خارقالعادهای دارد که همه را جذب خود میکند. در یک جشن، شاه تصمیم میگیرد به این غلام نشان افتخار دهد ولی او از نوشیدن می به واسطه مقام خودش سرباز میزند و اعلام میکند که فخرش به خدمت شاه است. نهایتاً، شاه به خاطر نیکخویی و همت بالای غلام، به او ارادت میورزد و او را شایسته نشستن در دربار میداند. داستان به تمجید از شخصیت و فضایل انسانی میپردازد.
هوش مصنوعی: روزی یک پادشاه غلامی را خرید که سایهاش در جلوی اسب او میدوید.
هوش مصنوعی: در زیبایی و نیکویی، هیچکس به پای او نمیرسید و او همچون سرو بلندی بود که هیچگونه مانع و عیبی در قامت و زیباییاش نداشت.
هوش مصنوعی: سرو به قد و قامت بلند و زیبای او تشبیه شده است و چون او همچون سروی ایستاده بود، بندهای آزاده و آزاد در خدمت او قرار داشت.
هوش مصنوعی: چهره او آنقدر زیبا بود که ماه نتوانست نزد او بماند و از لبان او آنقدر دلپذیر بود که شیرینی نمیتوانست در کنار او باقی بماند.
هوش مصنوعی: شخصی به گونهای درخشان و تابان است که هیچکس مانند او را در زیبایی و جاذبهٔ ظاهری ندیده است. این توصیف نشاندهندهٔ فوقالعاده بودن آن فرد در نظر گوینده است.
هوش مصنوعی: اگر حرف میزدی، مثل جواهرات، سخنانت باارزش و زیبا بود و اگر میخندیدی، مثل شکر، شیرینی و لذت میپراکندی.
هوش مصنوعی: صدها هزار عاشق در کوچههای او بودند، زیرا که زیبایی او به قدری دلربا و جذاب بود که کسی نمیتوانست از دیدن آن روی زیبا چشم بردارد.
هوش مصنوعی: زلف او چنان زیبایی دارد که موجب کفر میشود و کسی که به آن زلف عشق ورزد، از دین خارج میشود. حلقهٔ زلفش مانند دروازهای در میان صد چین (پیچ و خم) است.
هوش مصنوعی: نرگس، که در اینجا به عنوان یک شخصیت زنانه یا معشوقه توصیف میشود، دارای چشمانی زیبا و جذاب است که از دو جنبهی متفاوت تشکیل شدهاند: جنبهای غیرمؤمنانه و جادوئی که از نظر دیگران به عنوان صفات منحصر به فرد و قابل توجهاند.
هوش مصنوعی: وقتی که عقل را در باغ عدن مانند مروارید از صدف بیرون آوردی، دندانش را در دهانش شکستند.
هوش مصنوعی: وقتی که لبهای خندان تو مانند لعل (مروارید) باز میشود، مانند معجزهای میتواند روح مردهای را که صد سال است مرده زنده کند.
هوش مصنوعی: اگر من از تنگی دهان او صحبت کنم، هیچ چیزی جز موهای او در این سخن نمیگنجد.
هوش مصنوعی: آفتاب به خاطر شرم از زیبایی او، چهرهاش رنگش زرد شده بود و صبح به خاطر شوق دیدن او، نفسش سرد و گرفته بود.
هوش مصنوعی: بهار موسم دلانگیزی است و روزها در باغ پر از ناز و نعمت به سر میبرند.
هوش مصنوعی: در صحرا رنگهای مختلفی دیده میشد و سبزههای زیاد در آنجا وجود داشت، اما جهان بسیار تنگ و محدود به نظر میرسید.
هوش مصنوعی: بلبل، که نشانهٔ شوق و عشق است، به طور دیوانهوار در حال پرواز و جستوجوی خوشی بود و در کنار گل، با نشاط و شادابی، میگفت که این گل زیبا چگونه در کنار خارها زندگی میکند.
هوش مصنوعی: گل نازکلبی که لبخند میزد، همچنین بنفشهای داشت که سرش را به طرف بالا بلند کرده بود.
هوش مصنوعی: یاسمین، یعنی گل یاس، زبانی اضافه پیدا کرد و به خاطر تنگی دهانش، به بیرون افتاد. این به این معناست که او توانایی بیان خود را از دست داده است یا به چیزی عمیق دچار شده است.
هوش مصنوعی: گل نرگس که تازه و سبز است، در ظرف زرینی بر روی لبانش قرار دارد و با باز کردن چشمانش شادی را به باغ منتقل میکند.
هوش مصنوعی: گنج قارون، که بسیار ارزشمند و نادر است، دوباره در طبیعت و سرسبزی زمین پخش شده و در جایی غمگین و پرآب قرار دارد.
هوش مصنوعی: در چنین موقعیتی، چهرهای زیبا نمیدانم تا بتوانم در برابر آن شاهی (قدرتمند) چهرهای زیبا داشته باشم.
هوش مصنوعی: شاه تصمیم دارد که جشن و سرور تازهای بگیرد و این تصمیم به خاطر زیباییِ آن چهرهٔ خاص است که بر دل او افتاده است.
هوش مصنوعی: وقتی که میوههای باغ را برای جشن آماده کردند، آن غلام با موهای نقرهای را خواستند.
هوش مصنوعی: در میان جشن شاه خوشنام، خواهان این بود که آن غلام جسورتر شود و زودرنجیاش کمتر گردد.
هوش مصنوعی: غلام به ساقی میگوید که یک لیوان شراب به او بتو برسان تا ببیند چگونه از آب (آبخواهی و شراب) تغییر میکند.
هوش مصنوعی: ساقی جام را به سوی او برد، ولی آن غلام (که مشخص نیست کیست) سرش را بالا نبرد و به جام نگاه نکرد.
هوش مصنوعی: سلطان به حاجب (دربان) اشاره کرد که برخیزد و به آن جوان (غلام) جامی بدهد و به او بگوید که می (شراب) در جانش بریزد.
هوش مصنوعی: شاه به حاجب میگوید که در کار وزیر (که در اینجا به درستی وظیفهاش را انجام نداده) هیچ اشکالی وجود ندارد، بلکه باید توجه داشت که کار این وزیر همین است.
هوش مصنوعی: وزیر شاه جام را به نزد او (شاه) برد، اما در نهایت همان جام هم از دست غلامی به او (وزیر) نرسید و تقدیر بر این بود که نتواند آن را به شاه تقدیم کند.
هوش مصنوعی: شاه از جا برخاست و جامی را با دست خود به سمت بزرگزنی که بدنش مانند سیم است، برد.
هوش مصنوعی: شاه با سادگی و سکوت جام را از دست فرستاده و با این کار، خشم و خون وزیر به جوش آمده است.
هوش مصنوعی: گفت در نهایت، جام معجزه را از شاه میخواهی، اما کسی بیادبتر از تو در این سپاه وجود ندارد.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه تو در جایگاه بندگی قرار داری، باید بدان که ایستادن و متکبرانه رفتار کردن برای شاهی که بر سر پا است، خوشایند نیست.
هوش مصنوعی: آن غلام ندا داده و در آن مکان به من گفت که استاد شاه در مقابل من است.
هوش مصنوعی: من از کسی جام (شراب) نگرفتهام، بنابراین فخر و pride من این است که تا قیامت همین حال و مقام را دارم.
هوش مصنوعی: اگر از هر کسی جام شراب میگرفتم، آیا به این اندازه سزاوار سلطنت و بزرگی میشوم؟
هوش مصنوعی: من از خاموشی چیزی کم نمیشوم، بلکه از این وضعیت بدتر نمیشوم.
هوش مصنوعی: زمانی که جام اول (نوشیدنی خوشگوار) به من نرسید، در واقع شاه (مسئله یا دردسر) روی سرم سنگینی میکند و من زیر فشار آن قرار دارم.
هوش مصنوعی: اگر از جام اول سیر شدم و قناعت کردم، دیگر از وزیر و شاه بینیاز شدم.
هوش مصنوعی: هرچه سرنوشت من را به فنا یا بقا بکشاند، همین که برای همیشه از سوی شاه، که به عنوان ساقیام محسوب میشود، مورد توجه و محبت قرار گیرم، برای من کافی است.
هوش مصنوعی: شاه میگوید در حقیقت، این جوان سزاوار خدمت است، زیرا فطرت و شخصیت او از خود او بهتر است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ زیبا و روح بلند او موجب میشود که با چنین انسانی باید به صورت همیشگی همراه بود و معاشرت کرد.
هوش مصنوعی: هر کسی که با اراده و تلاش خود در این مسیر قدم گذاشته، حتی اگر به نظر برسد که در مرتبهٔ پایینتری مانند گدایی است، در واقع نزد شاه و در نزد بزرگان مقام والایی دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.