کمال عشق داند یافت عاشق
اگر باشد فنای عشق لایق
خرد بیند دوی اینجایگه باز
حقیقت عشق بیند از یکی راز
خرد صورت همی بیند دمادم
ولیکن عشق داند سر آدم
حقیقت عشق رمز کاینات است
که عشق اینجایگه دیدار ذاتست
حقیقت عشق بشناس و فنا شو
از آن عین فنا عین بقا شو
حقیقت عشق آمد رهبر یار
سر مو نیست ازتو تا بر یار
حقیقت عشق این ره دیده باشد
که او در خویش صاحب دیده باشد
نماید عشق راهت تا بریار
تو کی آئی در اینجا گه پدیدار
یکی ذره که داری از منی تو
نیابی اندرین ره روشنی تو
همه عشق است اینجا راهنمایت
اگر باشد ترا حق هدایت
هدایت نیست جز کار است دریاب
مکن در کارخود هرگز تو اشتاب
بلای عشق اگر اشتاب داری
بسوزد زانکه سردرخواب داری
به بیداری توانی یافت جانان
بگیر از پختهٔ این کار آسان
مدان آسان اگر آسان نماید
ترا پیدا و خود پنهان نماید
سخنها میرود چون آب زر پاک
برون کردیم زهر از عین تریاک
ز عشقت آنچه گویم گوش کن تو
وزین اسرار جان بیهوش کن تو
تقرب سوی جان خویشتن کن
حقیقت جان و تن را جان و تن کن
حقیقت عشق در یکی پدید است
ولیکن جمله دردی ناپدید است
همه در عشق زادت تا بدانی
به آخر جمله باد است ار بدانی
بنور تو مزین آمد این خاک
که دروی داخل است این هفت افلاک
تو بینائی که میبینی تمامت
توی جمله مر این نکته تمامت
بتو پیداست جمله نقش ذاتش
دو روزی بنگر این نقد صفاتش
از آن نقش جهان درّی بدست آر
که بهتر آید آن از نقش هموار
جهان چون گنده پیری دان حقیقت
پر از نقش نکو خواه طبیعت
نه کس داند حقیقت بازی او
ترا دارد یقین در گفت و درگو
به هرزه بگذراند روزگارت
دراندازد بناگه سوی کارت
طلب کن عشق دنیا را مبین تو
حقیقت نیز هم دنیا مبین تو
همه مولا نگر اینجا به تحقیق
که بخشد ناگهانت عشق توفیق
بدو بتوانی او را دید آخر
که حقست این و ناتقلید آخر
سخن تا هست اینجا میتوان گفت
نه پنهانی نه پیدا میتوان گفت
سخن اینجا بسی گوئیم آخر
ببازم من بشکرانه دگر سر
حقیقت عشق میگوید که جان باز
سرو جانرا ز بهر جان جان باز
یقین است آنچه اینجا شد گمانت
نگهدار است بر جان و جهانت
ز حکم یفعل الله کس نگردد
اگر خواهد بیک دم در نوردد
سخن باقی از آن پس بازگفتم
نشد بس زانکه بس ناساز گفتم
سخن با یار خواهم گفت دیگر
بخواهد رفت ما را ناگهان سر
سخن پیشنیان بسیار گفتند
ولی نی شیوهٔ عطار گفتند
سخن گفتند لیکن نی چنان مست
ندید و کس نداده این چنین دست
چه باشد سر که تا بازیم اینجا
که ما در عشق شهبازیم اینجا
حقیقت عشق میگوید که جانباز
سر و جان راز بهر جان جان باز
یقینست اینکه شد اینجا گمانت
نگهدار است مرجان جهانت
سخن اینست تا آخر چنین است
کسی داند که چون ما پیش بین است
سخن خواهیم گفتن هر زمانی
ز سر عشق هر دم داستانی
سخن عشق است اگر پر درد باشد
حقیقت این سخن نامرد باشد
اگر مرد رهی تکرار میکن
دمادم گوش با عطار میکن
حقیقت این زمان عطار یار است
مرا در سر جانان آشکار است
بسی گفتیم از اسرار جانان
که تا پیدا شود دیدار جانان
حقیقت آنچه دادم دست امروز
که درکاریم با بخت جهان سوز
مرا شد منکشف اسرار حلاج
نمودم نام او در عشق هیلاج
چو جوهرنامه کردم فاش آخر
نمودم صورت نقاش آخر
بکنجی در نشستم زار مانده
ضعیف و ناتوان و خوار مانده
شب و روز از تفکر مانده غمناک
که چه آید دگر از صانع پاک
در اندیشه که از بعد جواهر
چه اسرار آید اینجاگاه ظاهر
نظر کردم یکی دیوانه دیدم
ز علم صورتی بیگانه دیدم
که آمد پیش من این عاشق زار
لب از هم برگشاد و گفت اسرار
چو صبح از صبحدم او خندهٔ کرد
دگر سر را فرو برد او دراین درد
زمانی بود اینجا ساکن و خوش
دگر آورد سر بیرون ز آتش
مرا گفتا چرا درغم نشستی
در معنی بروی خود به بستی
نه وقت آمد که دیگر رازجوئی
دگر اسرار جانان بازگوئی
تو این دم عاشقی و راز دیده
جمال دوست درخود نار دیده
طلب کردی و دیدی دید مطلوب
رسیدی این زمان در ذات محبوب
همه ذاتست ای عطار سرکش
چه بینی باز رنج آب و آتش
همه ذاتست کاینجا گفتهٔ تو
همه درّاست کاینجا سفتهٔ تو
چرا فارغ نشینی زود برخیز
دگر در عشق و دید فقر آویز
چو کردستی در اینجا جملگی ترک
بجز کشتن نماندستت دگر برگ
کنون باید که گوئی سر اسرار
حقیقت فاش گردانی دگر بار
بنام من کتابت نغزآری
دگر هوش و دگر بامغز آری
بنام من نهی بنیاد اینجا
دهی امروز ما را داد اینجا
بگوئی نام من با هر که عالم
که شادی بینی از عشق دمادم
هنوز ای جان جان اندر گمانی
که گفتی جمله اسرار معانی
برون جستی کنون از کدخدائی
گرفتی از میان کلی جدائی
منم این لحظه نزدت بازمانده
چو گنجشکی بچنگ بازمانده
بمانده در بر تو کدخدایم
کدم رفته بکل مانده خدایم
خدایم این زمان من واقف خود
درون جان تو من واصف خود
خدایم این زمان فارغ ز جمله
میان جملگی فارغ ز جمله
حقیقت این زمان منصور وقتم
درون جزو و کل مشهور وقتم
اناالحق میزند عطار با تو
که هستی صاحب اسرار با تو
خدائی میکنی در سرّ اسرار
حقیقت زادهٔ در عین اسرار
تو این در برگشادی از زمانه
که داری لامکان جاودانه
ندارد هیچکس امروز این راز
ترا بخشیدم اینجا ای سر افراز
شدی اکنون وفائی پیش آور
دمی عطار را با خویش آور
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از «هیلاج نامه»، عطار به تجلیات عشق و اسرار آن می‌پردازد و تأکید می‌کند که عشق حقیقی می‌تواند به کمال منجر شود. او به عاشق یادآوری می‌کند که باید از خودی و دنیای مادی فانی شود تا به بقا و حقیقت عشق برسد. عشق، سرآغاز دیدار با یار و بهترین راهنمای انسان است. او به لزوم تلاش و توجه به ساحت عشق اشاره دارد و میگوید که انسان باید در جست‌وجوی حقیقت و نزدیک شدن به جان خود باشد. در نهایت، عطار خود را به عنوان دانای اسرار عشق معرفی می‌کند و به اوامر و راهنماهای عشق اشاره می‌کند تا خواننده به حقیقت عشق پی ببرد.
هوش مصنوعی: عشق کامل را کسی می‌داند که واقعاً عاشق باشد و اگر این‌گونه باشد، با از خود گذشتن در عشق به کمال می‌رسد.
هوش مصنوعی: عقل تنها ظواهر را می‌بیند و در اینجا نمی‌تواند حقیقت عشق را درک کند، اما عشق به یک راز عمیق و پنهان پی می‌برد.
هوش مصنوعی: خرد به طور مداوم به ظواهر و شکل‌ها توجه دارد، اما عشق به درک عمیق‌تری از حقیقت انسان می‌پردازد.
هوش مصنوعی: حقیقت عشق، کلید فهم جهان است و در اینجا عشق به معنی ملاقات با ذات و حقیقت وجود است.
هوش مصنوعی: حقیقت عشق را بشناس و خود را در آن محو کن؛ چرا که فنا در عشق در واقع به معنی بقا و دوام حقیقی است.
هوش مصنوعی: حقیقت عشق، یار را به عنوان راهنما معرفی می‌کند و میگوید که عشق واقعی از ظواهر و جزئیات بی‌اهمیت فراتر است و تنها به ارتباط عمیق با محبوب مربوط می‌شود.
هوش مصنوعی: حقیقت عشق، جان و دل را بینا و آگاه می‌کند، به طوری که عاشق در درون خود بینش و ادراک عشق را احساس می‌کند.
هوش مصنوعی: عشق مسیرت را نشان می‌دهد تا به محبوبت برسی، اما تو چه زمانی در این جا حاضر خواهی شد؟
هوش مصنوعی: تو تنها جزئی از وجود من هستی و به‌دلیل همان جزء کوچک، در این راه عشق، روشنی و حقیقتی نمی‌یابی.
هوش مصنوعی: اینجا همه چیز عشق است و اگر عشق در قلب تو باشد، خداوند تو را به راه درست هدایت می‌کند.
هوش مصنوعی: هدایت حقیقی جز از طریق عمل به دست نمی‌آید؛ پس در کار خود هرگز دچار تردید نشو.
هوش مصنوعی: اگر در عشق گمراه و سست‌عزم باشی، گرفتار درد و رنج می‌شوی؛ چون خواب و بی‌خبری تو باعث می‌شود که نتوانی از این بلا رهایی یابی.
هوش مصنوعی: اگر در حالت بیداری باشی، می‌توانی جانان را به دست بیاوری، پس از آنچه که افراد برگزیده و باتجربه در این زمینه می‌گویند، استفاده کن تا کارهایت آسان‌تر شود.
هوش مصنوعی: اگر او خود را به گونه‌ای آسان و در دسترس نشان دهد، فکر نکن که این کار آسانی است؛ زیرا ممکن است او به طرز دیگری جلب توجه کند و در عین حال خود را پنهان کند.
هوش مصنوعی: سخنها مانند آب طلا (زر) زلال و پاک به از درون خارج می‌شوند و ما زهر (بدی) را از چشم تریاک (درد) بیرون کرده‌ایم.
هوش مصنوعی: از عشق تو، آنچه می‌گویم را گوش کن و خود را در اسرار جان غوطه‌ور ساز.
هوش مصنوعی: به خود نزدیک شو و به روح خود توجه کن، زیرا که حقیقت روح و بدن، شما را به درک عمیق‌تری از وجودت می‌رساند.
هوش مصنوعی: حقیقت عشق فقط در یک جا و به طور مشخص نمایان است، اما همهٔ افراد از جملهٔ دردها و رنج‌های عشق آگاه نیستند.
هوش مصنوعی: تمامی موجودات از عشق زاده شده‌اند تا تو بفهمی که در نهایت، همه‌چیز مانند باد ناپایدار است، اگر این را درک کنی.
هوش مصنوعی: این خاک که تویی، به نور تو زینت یافته و زیباست، زیرا درویشی در این هفت آسمان (جهان) وجود دارد.
هوش مصنوعی: تو بینا هستی و می‌توانی ببینی که همه‌ی وجودت، خودت را در این نکته کامل‌ترین می‌بیند.
هوش مصنوعی: تو می‌دانی که همهٔ نقش‌ها و ویژگی‌های وجود انسان، در واقع یک حقیقت است؛ بنابراین، دو روز به آن نگاه کن و ارزش واقعی این صفات را درک کن.
هوش مصنوعی: باید از نقش‌های زیبای جهان، گوهر ارزشمندی به‌دست آورد که از نقوش عادی و هموار بهتر است.
هوش مصنوعی: جهان مانند پیر فرتوتی است که حقیقت را می‌داند و پر از انواع زیبایی‌ها و نقش‌های زیباست. طبع بشر نیز به دنبال این زیبایی‌ها و نمودهای طبیعی است.
هوش مصنوعی: هیچکس از حقیقت این بازی (عشق) مطلع نیست، اما او (عشق) در کلام و رفتار به تو اطمینان می‌دهد.
هوش مصنوعی: زندگی‌ات را بیهوده سپری می‌کند و ناگهان تو را به کار و فعالیت معطوف می‌سازد.
هوش مصنوعی: دنیا و عشق آن را طلب کن، اما به خاطر داشته باش که فقط به ظواهر دنیا اکتفا نکن و حقیقت آن را نیز درک کن.
هوش مصنوعی: ای کسی که در مقام مولای خود هستی، اینجا با دقت نگاه کن که چگونه ناگهانی عشق به توفیق و کامیابی می‌رسد.
هوش مصنوعی: در نهایت می‌توانی او (عشق) را ببینی، زیرا او حقیقت است و غیرقابل تقلید.
هوش مصنوعی: تا زمانی که اینجا به گفتگو بپردازیم، می‌توانیم آزادانه و بدون هیچ کم و کاستی صحبت کنیم؛ نه با پنهان‌کاری و نه با بیان آشکار.
هوش مصنوعی: در اینجا میگوید که چون سخن عشق بسیار است و باید گفت، او می‌خواهد در عوض، به خاطر این صحبت‌ها و شنیدن‌ها، جان و دل خود را به خداوند تقدیم کند.
هوش مصنوعی: حقیقت عشق میگوید که جان انسان، مانند سرو زیباست و برای جان و زندگی خود، باید به دنبال جان دیگر باشد.
هوش مصنوعی: آنچه در اینجا واقع شده، یقین است و تنها گمان توست که آن را نگه می‌دارد، پس جان و دنیای تو تحت تأثیر این گمان قرار دارد.
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌تواند از اراده خداوند فرار کند، زیرا اگر او بخواهد، می‌تواند در یک لحظه همه چیز را دگرگون کند.
هوش مصنوعی: من دیگر نمی‌توانستم درباره عشق و دلتنگی صحبت کنم، زیرا این گفتارها به قدری ناسازگار و پر از دشواری بود که تاثیری نداشت.
هوش مصنوعی: می‌خواهم با یارم صحبت کنم، اما اگر ناگهان این فرصت از دست برود، چه باید کرد؟
هوش مصنوعی: پیشینیان دربارهٔ عشق و معانی آن بسیار صحبت کردند، اما هیچکس به روش عطار دربارهٔ این موضوع صحبت نکرده است.
هوش مصنوعی: سخنانی درباره عشق گفته شده، اما مانند حالتی که مستی به دل کسی افتد، کسی ندیده است و هیچ کس مانند این دست محبت را نداده است.
هوش مصنوعی: چه دلیلی دارد که ما در اینجا به سر و سامان برسیم، در حالی که در عشق به مانند پرنده‌ای شهبازیم و بالا پرواز می‌کنیم؟
هوش مصنوعی: حقیقت عشق میگوید که کسی که در این عشق، جان خود را فدای محبوب کند، باید تمام وجودش را به این عشق بسپارد و از جان و سر خود نیز گذشته باشد.
هوش مصنوعی: مسلماً اینجا هیچ چیزی جز گمانت وجود ندارد، بلکه آنچه مهم است، عشق و حقیقتی است که مانند مرجان در جهان تو باید حفظ و نگه‌داری شود.
هوش مصنوعی: این سخن تا پایان همین‌گونه خواهد بود که کسی وجود دارد که مانند ما بر آینده آگاه است.
هوش مصنوعی: هر لحظه از عشق سخن می‌گوییم و داستانی تازه باز می‌کنیم.
هوش مصنوعی: اگر سخن از عشق باشد و پر از اندوه و درد، این حقیقت که بیان می‌شود، نشانهٔ ضعف و نامردی است.
هوش مصنوعی: اگر کسی در مسیر عشق باشد، هر لحظه یادگوی نام «عطار» است و به او گوش می‌سپارد.
هوش مصنوعی: زمان فعلی، عطار برای من یار است و با روشنایی و وضوح در قلبم، شأن و مقام محبوب واقعی‌ام مشخص شده است.
هوش مصنوعی: ما بارها دربارهٔ رازهای محبوب صحبت کردیم تا اینکه هنگام دیدار او فرابرسد.
هوش مصنوعی: حقیقتی که امروز به شما دادم، این است که در زندگی، ما با تقدیر و سرنوشت در حال کشمکش هستیم و این تقدیر، همچون آتش سوزانی است.
هوش مصنوعی: اسرار حلاج برای من روشن شد و نام او را در عشق فاش کردم.
هوش مصنوعی: چون رازهای عشق را برملا کردم، در نهایت تصویر و چهرهٔ هنرمند را به نمایش گذاشتم.
هوش مصنوعی: در گوشه‌ای نشسته‌ام و حالت زار و ناتوان دارم و به شدت ضعیف و خوار به نظر می‌رسم.
هوش مصنوعی: شب و روز به خاطر فکر کردن به حال و آینده در اندوه و ناامیدی هستم که چه چیز دیگری از آفریدگار بی‌نقص خواهد آمد.
هوش مصنوعی: در تفکر هستم که از پس جواهرات، چه رازهایی در این عالم آشکار می‌شود.
هوش مصنوعی: به یکی از دیوانه‌ها نگاه کردم و او را دیدم که با علم و دانش، چهره‌ای متفاوت و بیگانه دارد.
هوش مصنوعی: عاشق پریشان حال و بی‌چاره‌ای به پیش من آمد، دهانش را باز کرد و اسرار عشق را گفت.
هوش مصنوعی: عاشق وقتی که صبح نزدیک بود و شوق عشق در دلش شعله‌ور شده بود، با لبخند به من نگاه کرد و سپس دوباره سرش را در غم و درد پنهان کرد.
هوش مصنوعی: مدتی در اینجا زندگی راحت و خوشی می‌گذرانید، اما او اکنون سرش را از آتش (درد یا مشکلات) بیرون آورده است.
هوش مصنوعی: او به من گفت که چرا در غم نشسته‌ای و خود را از معانی درونی‌ات دور کرده‌ای.
هوش مصنوعی: این بیت بیان می‌کند که زمان آن رسیده است که دیگر به دنبال راز و اسرار نباشی و دیگر از معشوق خود سخن نگوئی. در واقع، اشاره به پایان جستجوی رازها و اسرار در عشق دارد.
هوش مصنوعی: در این لحظه تو عاشق هستی و زیبایی معشوق را با نگاه درونی خود میبینی، نه با چشم ظاهری.
هوش مصنوعی: تو در جستجوی محبت بودی و حالا که به آن محبوب رسیدی، در حقیقت به ذات و حقیقت او دست یافته‌ای.
هوش مصنوعی: ای عطار، همه چیز در حقیقت به ذات بازمی‌گردد. چرا باید دوباره در رنج آب و آتش (یعنی در دشواری‌های زندگی) گرفتار شوی؟
هوش مصنوعی: همه چیز در اینجا به ذات و وجود خود متعلق است و هر چیزی که گفته‌اید، به مثابه حقیقتی گران‌بها و ارزشمند است.
هوش مصنوعی: چرا بی‌خیال نشسته‌ای؟ زود بلند شو و در عشق فعالیت کن، زیرا در این حال فقر و ناچیزی را به گردن داری.
هوش مصنوعی: اگر در اینجا به معنای عشق و رهایی از دنیا پرداخته‌ای، دیگر چاره‌ای جز نابود کردن خودت باقی نمی‌ماند.
هوش مصنوعی: اکنون باید بگویی که رازهای حقیقت را بار دیگر آشکار کنی.
هوش مصنوعی: برای نوشتن کتابی زیبا و دلنشین، باید از هوش و اندیشه‌ای متفاوت و عمیق بهره ببری.
هوش مصنوعی: به نام من، پایه‌گذاری این مکان را متوقف کن. امروز به ما در اینجا نعمتی داده شده است.
هوش مصنوعی: می‌گویی نام مرا با هر کسی که در عالم وجود دارد و از عشق دائماً شادابی و سرزندگی می‌بیند.
هوش مصنوعی: ای جان من، هنوز هم در فکر و گمان هستی که رازهای معانی را بیان کردی.
هوش مصنوعی: تو اکنون از حالتی که به عنوان قدرت یا سرپرستی داشتی، خارج شده‌ای و از دنیای جدایی و فاصله را تجربه کرده‌ای.
هوش مصنوعی: من در این لحظه نزد تو باقی مانده‌ام، مانند گنجشکی که در دام اسیر شده است.
هوش مصنوعی: من در آغوش تو، سرور و رئیس هستم، ولی از تمام هستی و وجود خود کاملاً جدا مانده‌ام.
هوش مصنوعی: اینک خدایی که در قلب من حضور دارد، به من آگاهی داده است که در واقع خودم را در عمق وجود تو می‌یابم و تو را توصیف می‌کنم.
هوش مصنوعی: این زمان، خداوند من از تمامی امور و از میان همه چیزها رهاست و فارغ است.
هوش مصنوعی: در این زمان، من به مانند منصور، که یکی از شخصیت‌های معروف تاریخ است، در همه جا شناخته شده‌ام. زندگی و وجود من به گونه‌ای است که همه ویژگی‌ها و اجزای آن را درک می‌کنند و به آن آگاه هستند.
هوش مصنوعی: عطار (شاعر و عارف بزرگ) با بیان «انا الحق» به نوعی میگوید که حقیقت و خداوند در ذات تو و با توست، و تو به عنوان کسی که صاحب اسرار هستی، درک عمیقی از این حقیقت داری.
هوش مصنوعی: تو در میان رازهای عمیق و حقیقت‌های نهفته، مانند یک خداوند عمل میکنی و از ذات این اسرار به دنیا آمده‌ای.
هوش مصنوعی: تو این در (دری که به سوی حقیقت باز می‌شود) را از زمانه (جهان مادی) گشوده‌ای که در آن لامکان (جایی فراتر از محدودیت‌های زمانی و مکانی) و جاودانگی وجود دارد.
هوش مصنوعی: هیچکس امروز این راز را ندارد و من این راز را بر تو آشکار کردم، ای کسی که سر بلندی و افتخار داری.
هوش مصنوعی: اکنون وفا و پایبندی را به یاد آور و عطار را نیز در خاطر داشته باش که او را با خود بیاوری.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.