کی باشد ازین نشیب نمناک
دل خیمهٔ جان زند برافلاک
بستاند عقل جوهر از جان
بفشاند روح دامن از خاک
وین خیمهٔ چار طاق ایوان
در حلقهٔ عاشقان زند چاک
زهر است مزاج چار عنصر
امید خلاص ازو چو تریاک
عشق است براق جان درین راه
تن کیست طفیلیی به فتراک
آن لحظه که جان شود خرامان
در هودج کبریا بر افلاک
بر نغمهٔ ارغنون توحید
رقاص چو صوفیان چالاک
دست اندازان و پایکوبان
در محفل قدسیان طربناک
از نام و نشان و دل مجرد
وز هستی و نیستی تن پاک
نی از صفت بهیمیش وهم
نی از حجب طبیعیش باک
در مرتبهٔ کمال کلی
ساکن شده است و خرم الاک
در ظل سرادقات الفت
راهی طلبد به سر وحدت
هرگز بود ای رفیق والا
وارسته تو از منی و از ما
من سایه صفت فتاده بر خاک
فارغ ز کشاکش تمنا
تو باز گشاده بال همت
در خوف هوای لا و الا
افراخته رایت جلالت
بر طرهٔ هفت سقف مینا
تکیه زده همچو پادشاهان
بر اوج سریر چرخ خضرا
وز حجرهٔ تنگ آفرینش
بیرون زده رخت دل به صحرا
بربود نقاب ما سوی الله
از چشم خرد در آن تماشا
در شعلهٔ نور عشق یکرنگ
با لمعهٔ برق حسن یکتا
آزاد زبند امر تکلیف
ایمن ز فضولی من و ما
در جذبهٔ وصل یار از آن سان
شبنم که فتد درون دریا
چون قطره ازین رجوع رجعت
یک لحظه بدان شد آمد اینجا
آیا که چه کار و بار بینی
آن دم که جمال یار بینی
شهری است وجود آدمی زاد
بر باد نهاده شهر بنیاد
باد است که خاک را براند
چون باد گذشت خاک استاد
دل خسرو شهر و عقل دستور
شهوت چو عوام و خشم جلاد
گر شاه به مشورت وزیر است
خرم بود آن بلاد و آزاد
ور هیچ به ضد آن بود کار
بنیاد همه به باد برداد
جان گنج طلسم جسم دایم
بر گنج ازین طلسم بیداد
گه خازم گنج ایمن و مصلح
گه باد به دست رند و شیاد
در بسته به مهر خاتم دین
وان مهر به دست عشق همزاد
سلطان چو خزینه نقل فرمود
شد شاه و وزیر و شحنه آزاد
شه خانه خراب و شهر خالی
از گفت و شنود و بانگ و فریاد
عمال مناصب ولایت
هر یک به بلاد دیگر افتاد
در انجمن مقربان است
زیرا که بدین قدم نشان است
این خاک ز لطف نور برخاست
وانگاه روان شد از چپ و راست
شد جانوری که آشیانش
برتر ز ضمیر و وهم داناست
هر لحظه ز فیض و فضل آن نور
بزمی و بساط دیگر آراست
سری که فلک نبود محرم
بر چهرهٔ او چو روز پیداست
نقدی که خلاصهٔ دو کون است
در جنب وجود او مهیاست
مطلوب ظهور سر امر است
مقصود وجود نقش اشیاست
درج گهر و کنوز غیب است
غواص بحور دین و دنیاست
در کوکبهٔ طلوع آدم
منجوق و لوای عز والاست
کین وصف چنین به رمز عشاق
بر قد قبای او بود راست
سودازدگان دین و دنیی
هرگز شنوند این سخن نی
رفتند سران به بزم سلطان
ماندند جنیبه را به دربان
ریحان به ریاض انس پیوست
بردند سفال را به خمدان
پروردهٔ طبع گشت خاموش
نو بردهٔ فهم شد سخندان
شد قطره محیط و ذره خورشید
از محو صفات صنع یزدان
آثار خصال جسم گم شد
در مطلع نور قرب جانان
تا قطرهٔ شبنم سحرگاه
بر روضهٔ وصل اوست غلتان
در پردهٔ نیستی هم آواز
چون نالهٔ نیم خواب مستان
چون هیچ نشان نیابی از خود
تیری به نشان راست بنشان
چون سوخت سپند خوش برآسود
مشکی مکن از جمال خوبان
در نسخهٔ کیمیای توحید
خواندم که فناست مغز ایمان
این است سخن که تا توانی
خود را ز برون در نمانی
آن کیست بر آن سپهر اعظم
وان کیست ورای هر دو عالم
از خاک یکی سواد افتد
وز آب درو بلاد احکم
کم کار ولی درو جهان گم
کم نام ولی دو کون ازو کم
در نور جبینش حج اکبر
در نقش نگینش اسم اعظم
جایی مرو و به خود فرو شو
در نسخهٔ توست این لغت ضم
در حرف نخست باز یابی
اسرار زمین و آسمان هم
گر بر سر سر این معما
افتاد دلت زهی مکرم
خوش باد شب و خجسته روزت
رو رو که جهان شدت مسلم
گنگ از دل درج سر به مسمار
چون شرح دهد زبان گنگم
یک ذره سپهر و هفت خورشید
یک نم ز شراب چارکون یم
عطار ز سر عشق بر گوی
انوار صفات و ذات مبهم
تو نور هوای آن جهانی
بر خاک فتاده ناگهانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به تشریح سفر روح به سوی عالم ملکوت و تجلیات عشق میپردازد. شاعر از نشیب و فرازهایی که جان در آن رهسپار میشود سخن میگوید و عشق را به عنوان نیرویی رها کننده معرفی میکند. در این سفر، روح از قید و بندهای جسم آزاد شده و به مقام کمال و روشنایی میرسد. او در این عالم میتواند از زیباییهای روحانی لذت ببرد و به سر وحدت بپیوندد، جایی که از همه تعلقات دنیوی رهایییافته و به حقیقت پیوسته است. در نهایت، شاعر با تاکید بر اهمیت شناخت خود و وجود الهی، از مخاطب میخواهد که به این حقیقت درونی توجه کند.
هوش مصنوعی: کیست که از این نشیب تر و مرطوب، دل را به خیمهٔ جان بگستراند و آن را به آسمان ببرد؟
هوش مصنوعی: عقل، جان را به خود جذب میکند و روح را از خاک جدا میسازد.
هوش مصنوعی: این خیمهٔ بزرگ و زیبا که نشاندهندهٔ جهان و زندگی است، در میان عاشقان دلیری که دچار عشق شدهاند، پاره و آسیبدیده است.
هوش مصنوعی: مزاج چهار عنصر (آتش، آب، خاک و باد) زهرآلود است، و امید به رهایی از آن به اندازهٔ اثر تریاک بر جان آدمی مضر و کشنده است.
هوش مصنوعی: عشق مانند یک درشکهچی (براق) است که جان را در این مسیر (زندگی) میکشاند. در اینجا، جسم (تن) فقط یک پیرو (طفیلی) است که به این درشکهچی (عشق) وابسته است.
هوش مصنوعی: در آن لحظه که جان با شرافت و زیبایی به حرکت در میآید، در چارچوب بزرگی و عظمت و در آسمانها قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: در زیر صدای خوش نغمهٔ یکتاپرستی، انسانها مانند صوفیان با نشاط و چالاک در حال رقص و شادی هستند.
هوش مصنوعی: در محفل مقدسانی که خوشحال و شاداب هستند، افرادی با دستهای باز و پاهایی که به زمین میکوبند، به رقص و شادی مشغولاند.
هوش مصنوعی: انسان باید از نام و نشان و دل آزاد و همچنین از وجود و عدم جسم پاک شود.
هوش مصنوعی: او نه از ویژگیهای حیوانی خود دچار تشویش و وهم است و نه از پردهپوشیهای طبیعی خود نگرانی دارد.
هوش مصنوعی: او در اوج کمال و زیبایی قرار دارد و در این مرتبه خوشحال و شاداب است.
هوش مصنوعی: در سایهٔ خیمههای محبت، راهی در جستجوی اتحاد و یگانگی پیدا میکند.
هوش مصنوعی: هرگز ای رفیق بزرگوار و آزاداندیش از من و از ما نیستی، یعنی تو به معنای واقعی از قید و بندهای دنیوی و تعلقات دنیوی رها هستی.
هوش مصنوعی: من مانند سایهای افتاده بر زمین هستم و از خواستهها و آرزوها فارغ شدهام.
هوش مصنوعی: تو دوباره بال همت را باز کردهای، در حالی که از ترس نبودن و عدم، فرار میکنی.
هوش مصنوعی: پرچم بزرگی از جلال و شکوه بر بالای هفت سقف آسمان آبی افراشته شده است.
هوش مصنوعی: آنچنان که پادشاهان بر تختهای بلند تکیه میزنند، در بالای آسمانهای سبز نشسته است.
هوش مصنوعی: دل از دنیای تنگ و محدود مادری که به آن تعلق دارد، خارج شده و به وسعت طبیعت و آزادی در بیابان پر میکشد.
هوش مصنوعی: در آن تماشا، اندیشهٔ خرد از زیباییهای دیگر کنار میرود و فقط خداوند قابل رویت و درک میشود. در واقع، عشق و زیبایی الهی آنقدر برجسته است که همه چیز دیگر را محو میکند.
هوش مصنوعی: در نور عشق، همگی یکدست و با هم متحدیم و درخشش زیبایی یگانهای وجود دارد.
هوش مصنوعی: آزاد از قید دستورات و وظایف، در امان از دخالتها و مزاحمتهای شخصی خودمان و دیگران هستیم.
هوش مصنوعی: در حالتی که به وصل معشوق دل میبندم، مانند شبنمی هستم که در دریا میافتد و ناپدید میشود.
هوش مصنوعی: در این بیت شاعر به لحظهای اشاره دارد که مانند قطرهای از باران به سمت دریا بازمیگردد. اینجا به نوعی بازگشت به منبع عشق و وصال یار را تجلیل میکند و نشان میدهد که یک لحظه از این تجربه چه تأثیری دارد.
هوش مصنوعی: آیا میدانی وقتی که زیبایی معشوق را میبینی چه احساس و حالتی به تو دست میدهد؟
هوش مصنوعی: وجود آدمی همچون شهری است که بر روی باد ساخته شده و ثبات ندارد.
هوش مصنوعی: باد مانند یک نیروی ناپایدار و متغیر، خاک را جابجا میکند و وقتی که باد میگذرد، خاک در حالت آرامش قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: دل خسرو که نماد یک پادشاه و حاکم است، از عقل و خرد دور شده و به شهوت و هوسهای مردم عادی و خشمی شبیه جلادان دچار شده است. این بیت نشاندهندهی فساد اخلاقی و ضعف عقل در موقعیتهای قدرت است.
هوش مصنوعی: اگر شاه با وزیرش مشورت کند، آن کشور شاد و آزاد خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر کاری بر خلاف اصول و قوانین بنیادین انجام شود، همه چیز را نابود میکند.
هوش مصنوعی: جان، گنجی است که به وسیلهٔ طلسم در تن و جسم انسان محبوس شده و این طلسم بهواسطهٔ ظلم و بیعدالتی برقرار است.
هوش مصنوعی: گاهی خزانهدار گنجی امن و نیکوکار است و گاهی هم بادی که گنج را در دست رند و شیاد میگذارد، باعث فریب و نابودی میشود.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به این است که درب حقیقت و رازها با مهر دین بسته شده است و این مهر، نشانهای از عشق حقیقی و عمیق است که با آن ارتباط دارد. عشق و دین به نوعی در کنار هم قرار دارند و نشاندهندهی پیوندی عمیق و معنوی هستند.
هوش مصنوعی: سلطان، با فرمانش خزانه را در اختیار گرفت و در نتیجه، حالتی پیش آمد که همه مقامها و سمتها (شاه، وزیر و شحنه) آزاد شدند و از قید و بند خارج شدند.
هوش مصنوعی: شهر در سایهٔ ستم شاه و از هم پاشیدگی، ویران شده و مردم در آن خبری از گفتگو و صداهای زنده ندارند؛ انگار که همگی دور شدهاند و شهری خالی و سوت و کور بر جای مانده است.
هوش مصنوعی: کارگزاران حکومت در هر یک از شهرستانها و مناطق دیگر مقیم شدهاند.
هوش مصنوعی: در جمع نزدیکان و برگزیدگان خداوند قرار دارد، زیرا نشانهٔ ارزش والمقام او همین قدم است که برداشته است.
هوش مصنوعی: این خاک به واسطهی لطف نور زندگی به وجود آمد و سپس روان (روح) از دو طرف (چپ و راست) آغاز به حرکت کرد.
هوش مصنوعی: آفریدهای که مسکنش فراتر از عقل و خیال است و به شناخت عمیقتر و والاتری میرسد.
هوش مصنوعی: هر لحظه به برکت و عطای آن نور، مجلس شادی و جشن را زینت میبخشد و فضایی دیگر میسازد.
هوش مصنوعی: سری که آسمان و فلک (جهان) نمیتوانند به چهرهاش (وجودش) نزدیک شوند، مانند روز روشن و واضح است.
هوش مصنوعی: نقدی که خلاصهٔ دو کون (عالم ماده و عالم معنا) است، در کنار وجود او (خدا یا عشق) آماده و مهیا است.
هوش مصنوعی: ظهور حقیقت و رازهای بزرگ زندگی، هدف اصلی و مطلوب است و وجود انسان تنها نشانهای از این حقیقت را به نمایش میگذارد.
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده که درون گوهر و گنجهای پنهان، غواص دریاهای دین و دنیای واقعی وجود دارد. یعنی شخصی باید به جستجوی معانی عمیق و رازهای پنهان در دین و زندگی بپردازد.
هوش مصنوعی: در آغاز آفرینش انسان، نشانهها و زینتهایی از هویت و عظمت وجود دارد که نمایانگر مقام اوست.
هوش مصنوعی: وصف زیبایی و ویژگیهای دلربای او به محبت و عشق اشاره دارد که برای عاشقان و دلباختگان، به نوعی رمز و نشانهای است.
هوش مصنوعی: آنان که در عشق و دنیا غرق گشتهاند، هرگز این سخن را نمیشنوند.
هوش مصنوعی: سران (مردان برجسته) به مهمانی سلطان رفتند، اما «جنیبه» (نوعی مشروب) را به دربان (نگهبان) سپردند تا نگهدارد.
هوش مصنوعی: ریحان (گل معطر) به باغ دوستی و لذت پیوست و آن را در ظرفی سفالی که به شکل خمدان (ظرفی برای نگهداری نوشیدنی) است، قرار دادند.
هوش مصنوعی: سخنان تازهای که به دلیل پرورش خلاقیت و فهم درونی به وجود آمده، به آرامی و بیصدا بیرون میآید و بیانگر معانی عمیقتری هستند.
هوش مصنوعی: از محو صفات و ویژگیهای آفریدههای خداوند، قطره به وسعت دریا و ذره به اندازهٔ خورشید تبدیل شد.
هوش مصنوعی: ویژگیهای جسمانی انسان در نور نزدیک شدن به محبوب ناپدید میشود.
هوش مصنوعی: برای آنکه صبحگاه، قطرهٔ شبنم بر گلهای بهشت وصل او (جانان) بچرخد و بر آنجا بیفتد.
هوش مصنوعی: در عالم عدم و نیستی، صدایی وجود دارد که مانند نالهٔ افرادی است که در نیمهٔ خواب هستند و در حالت سرگشتگی به سر میبرند.
هوش مصنوعی: وقتی هیچ نشانهای از وجود خود را نمیبینی، پس تیر را به نشانهٔ مستقیم بینداز.
هوش مصنوعی: وقتی که آتش خوشبویی و انگیزهی عشق به زیباییها سرد و ضعیف میشود، از زیباییهای دلربا غافل نشو و از آنها خصلت نکوهش نکن.
هوش مصنوعی: در کتاب کیمیای توحید، خواندم که حقیقت ایمان، فنا و از بین رفتن است.
هوش مصنوعی: این سخن این است که تا زمانی که می توانی، نباید خود را در جهان ظاهری و دنیوی محصور کنی و باید به درون و حقیقت وجودی خود بپردازی.
هوش مصنوعی: آن شخصی که در آسمان بزرگ قرار دارد، کیست و چه کسی فراتر از هر دو جهان وجود دارد؟
هوش مصنوعی: از خاک، یک نوشته یا خط به وجود میآید و از آب، سرزمینها و حکومتهای محکمی ایجاد میشود.
هوش مصنوعی: کم کار است، اما در دل او تمام جهان پنهان است؛ شاید نامش کمتر است، اما جهان دوگانه (دنیا و آخرت) با او در ارتباط است.
هوش مصنوعی: در نور پیشانی او، بزرگترین عبادت (حج اکبر) نهفته است و در نقش انگشترش، نام بزرگ خدا (اسم اعظم) پنهان شده است.
هوش مصنوعی: به جایی نرو و در خود منحصر شو، زیرا این نامی که داری، تجلی و نسخهٔ خاص خودت است.
هوش مصنوعی: تنها با جستجوی دقیق در کلام اول، میتوانی رازهای نهفته در زمین و آسمان را پیدا کنی.
هوش مصنوعی: اگر دلت بر معمایی که در این جهان وجود دارد و بر سر آن هستی افتاده باشد، تاسف نخور و خوشحال باش که تو فردی گرانقدر و بزرگمقداری هستی.
هوش مصنوعی: شب خوش و روز خوبی برای تو باد، زیرا که در این دنیا وجودت واقعی و مسلم است.
هوش مصنوعی: دل من در حالتی غریب و سردرگم است که نمیتواند بندش را به میخ بکوبد؛ پس زبانم چگونه میتواند توصیف کند این احساس بیزبانیام را؟
هوش مصنوعی: یک ذره از آسمان و هفت خورشید وجود دارد که مانند یک قطره از شراب چهارگوش میباشد.
هوش مصنوعی: عطار به خاطر عشق، همچون گویِ درخشان به سمت جلو میافتد که صفات و ذات خداوند در آن به شکلی مبهم و ناواضح دیده میشود.
هوش مصنوعی: تو روشنایی و زندگی آن دنیایی، که ناگهان بر زمین افتادهای و به حالت انسانی درآمدهای.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.