برِ دیوانهای بیدل شد آن شاه
که ای دیوانه از من حاجتی خواه!
چو خورشیدست تاجم چرخ و رخشم
چرا چیزی نخواهی تا ببخشم؟
به شه دیوانه گفت ای خفته در ناز
مگس را دار امروزی ز من باز
که چندان این مگس در من گزیدند
که گویی در جهان جز من ندیدند
شهش گفتا که این کار آن من نیست
مگس در حکم و در فرمان من نیست
بدو دیوانه گفتا رخت بردار
که تو عاجزتری از من به صد بار
چو تو بر یک مگس فرمان نداری
برو شرمی بدار از شهریاری
به گرد خواجه و شه چند گردی؟
گریزی جوی زین خلقان به مردی
چو میبینی که دایم خلق بسیار
بماندند از پی دنیا طلبکار
همه بنشسته یک یک دم به غم در
همیبندند یک یک جو به هم بر
کجا چون طبعِ مردم خویگیرست
ز هر کس آدمی عادت پذیرست
چو ایشان حال ایشان باز دانی
تو نیز از جهل خود در آز مانی
تو را چه گر توانگر سیمدار است؟
و یا درویش در صد اضطرار است؟
ترا از هر دو چون سود و زیان نیست
چرا پس در تنت زین غصه جان نیست؟
ز درویش و توانگر در رهِ آز
ببین تا خود چه میگردد به تو باز
اگر کم گردد از عمر تو ده سال
غمت نبود گر افزونت شود مال
ترا مالت ز عمر و جان فزونست
ندانم کاین چه سود او جنونست
الا ای بیخبر تا کی نشینی؟
قناعت کن اگر مرد یقینی
چو بالش نیست با خشتی به سر بر
چو خوبی نیست با زشتی به سر بر
چو دادی نیم نان این نیم جان را
فرا سر بر چنان کآید جهان را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، شاه به دیوانهای که به او نزدیک شده، میگوید که از او چیزی بخواهد تا ببخشد. دیوانه در پاسخ به او اشاره میکند که شاه بر مگسی که دائم او را اذیت میکند، تسلط ندارد و به همین دلیل از او میخواهد که به مقام خود آنگونه که شایسته است عمل کند. او تاختن به ناپایداری انسانها و دلبستگیشان به دنیا و مال را به میان میآورد و به شاه میآموزد که قناعت و آگاهی از حقیقت زندگی امری ضروری است. در نهایت، دیوانه به شاه میگوید که نباید غم مال داشت او را چون زندگی و عمرش از آنها ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: شاه به دیوانهای که دل شکسته و بیکسی دارد، میگوید: ای دیوانه، از من چیزی بخواه!
هوش مصنوعی: تاج من به مانند خورشید درخشان است و چهرهام نورانی. پس چرا نمیخواهی چیزی از من بخواهی تا آن را به تو ببخشم؟
هوش مصنوعی: عطار به شاه دیوانهای اشاره دارد و به او میگوید که ای کاش بیدار شود و نسبت به مگس که به او آزار میزند، بیتوجهی نکند و از او فاصله بگیرد.
هوش مصنوعی: آنقدر این مگس به من نیش زد که انگار در دنیا هیچکس غیر از من وجود ندارد.
هوش مصنوعی: شهش، که به احتمال قوی اشاره به شخصیت الهی یا معصوم دارد، میگوید که این کار (نمونه گزیدن مگس) به من مربوط نیست و تأثیری بر من ندارد، زیرا مگس تحت کنترل و فرمان من نیست.
هوش مصنوعی: به دیوانه گفت: بار سفر را ببند چون تو در توانایی از من به مراتب ضعیفتری.
هوش مصنوعی: اگر تو نمیتوانی بر یک مگس کنترل داشته باشی، بهتر است از ادعای سلطنت و رهبری دست بکشی و کمی حیا کنی.
هوش مصنوعی: چقدر باید دور کسی مثل خواجه (حاکم) و شاه بچرخی؟ به خاطر مردانگی و اصل و نسبات، از این مردم فرار کن.
هوش مصنوعی: وقتی میبینی که مردم دائماً به دنبال دنیا و مال هستند و برای آن تلاش میکنند، متوجه میشوی که آنها در این مسیر گرفتار شدهاند.
هوش مصنوعی: همهٔ مردم به تنهایی بر اثر غم نشستهاند و هر یک به اندازهای که در دل دارند، غم و ناراحتی خود را در هم میآمیزند.
هوش مصنوعی: انسانها بر اساس سرشت و طبع خود عادتهایی میسازند که به مرور زمان در شخصیتشان شکل میگیرد. بنابراین هر فردی به نوعی سازگاری با رفتار و عادات دیگران پیدا میکند.
هوش مصنوعی: وقتی تو احوال دیگران را بشناسی، خودت را از جهل و نادانی نجات میدهی و درک بهتری پیدا میکنی.
هوش مصنوعی: برای تو چه فرقی دارد که کسی ثروتمند و صاحب مال و نعمت باشد یا فردی بیپول و در شرایط دشوار زندگی کند؟
هوش مصنوعی: چرا نسبت به وضعیت خود، چه در خوشحالی و چه در ناراحتی، احساس نگرانی نمیکنی، در حالی که این نگرانی به جانت آسیب نمیزند؟
هوش مصنوعی: به درویش و ثروتمند در مسیر آزمایش نگاه کن تا ببینی چه چیزی در نهایت به تو بازمیگردد.
هوش مصنوعی: اگر عمر تو ده سال کم شود، نباید نگران باشی، اما اگر مال و ثروتت بیشتر شود، جای نگرانی وجود دارد.
هوش مصنوعی: ثروت تو بیشتر از عمر و جان توست، نمیدانم این چه سودی دارد که انسان دیوانهوار به آن وابسته است.
هوش مصنوعی: ای انسان بیخبر، چرا همچنان در بیخبری و غفلت میمانی؟ اگر به یقین رسیدهای، باید قانع باشی و از آرزوهای بیپایان دست برداری.
هوش مصنوعی: اگر بالشی برای تو وجود ندارد، بهتر است که با یک تکه آجر بر سر بخابی. همچنین، اگر زیبایی وجود ندارد، بهتر است که با زشتی زندگی کنی.
هوش مصنوعی: اگر به کسی نیم نانی بدهی، آن نیم جان او (یا زندگیاش) را هم تحت تأثیر قرار میدهد، به گونهای که همه چیز در جهان بر وفق مرادش خواهد شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.