دریغا دیدهٔ ره بین نداری
بغفلت عمر شیرین میگذاری
بسر بردی بغفلت روزگاری
مگر در گور خواهی کرد کاری
الا ای حرص در کارت کشیده
چو شد قد الف وارت خمیده
اگر طاعت کنی اکنون نه زانست
که میترسی که مرگت ناگهانست
بسی شادی بکردی کام راندی
کنون چون پیر گشتی بازماندی
ز دارو کردنت ای پیر تا کی
بمی باید شدن تدبیر تاکی
نشد یک ذره کم ای پیر آزت
نکردستند گوی از شیر بازت
کنون زشتست حرص از مردم پیر
گنه خود چون بود با موی چوی شیر
چو مویت شیر شد ای پیرخیره
مکن آلوده شیرت را بشیره
بکف در آتشین داری نواله
که در پیری بکف داری پیاله
چو میشویی بآب تلخ تن را
بشوی از اشگ شور خود کفن را
مکن روباه بازی و بیارام
که پیه گرگ در مالیدت ایام
نمیترسی که از کوی جهانت
تو غافل در ربایند از میانت
تو خوش بنشسته و گردون دونده
تو مرغ دانه کش عمرت پرنده
تو خفته عمر بر پنجاه آمد
کنون بیدار شو که گاه آمد
چو گر عمری بدنیا خون گرستی
نه بس کاریست این کاکنون کرستی
چه کارست این که در دنیاء فانیست
جهانی کار کار آن جهانیست
غم خود خور که کس را از تو غم نیست
چه میگویم ترا حقا که هم نیست
ترا افتاد اگر افتاد کاری
که کس را نیست بر دل از تو باری
ز مرگت گر کسی دل ریش دارد
ز خود ترسد که آن در پیش دارد
کسی کز مرگ تو بسیار گرید
ز مرگ خود بترسد زار گرید
زمانی لب زخندیدن ببندد
بصد لب یک زمان دیگر بخندد
ترا افتاد کار ای پیرخون خور
به ایمان گر توانی جان برون بر
نخواهی بود با کس در میانه
تو خواهی بود با تو جاودانه
نترسی زانک فرداهم درین سوز
همه با خود گذارندت چو امروز
کنون من گفتم و رفتم بزودی
بکِشتم می ندانم تا درودی
کنون با گفت افتادست کارم
که گر طاعت کنم طاقت ندارم
کنون آن بادها از سر برون شد
که زیر خاک میباید درون شد
کنون چون زندگانی رخت دربست
بسوی خاک رفتم باد در دست
کنون گر شاد و گر غمناک رفتم
دلی پر آرزو با خاک رفتم
جهان پر غمم بسیار دم داد
سپهر گوژ پشتم پشت خم داد
غم من چند خواهد کرد بردار
ندارم جز ز فانی هیچ بر کار
بسی در دین و دنیا راز راندم
بدین نرسیدم و زان باز ماندم
دمم شد سرد و دل برخاست از دست
که بر فرقم زپیری برف بنشست
چو شد کافور موی مشگ بارم
کفن باید که من کافور دارم
همه مویم تا سپیدی جایگه کرد
جهان بر من سر پستان سیه کرد
چنان افتادهام از پای پیری
که از کس مینیابم دست گیری
جوانان طعنه خوش میزنندم
بطعنه در دل آتش میزنندم
ولیکم هست صبر آنک ایشان
چو من بیچاره گردند و پریشان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این بخش از "اسرارنامه" به جوانی و پیری میپردازد و هشدار میدهد که انسان باید از غفلت در گذران عمر بپرهیزد و به توجه به زوال و مرگ بیفتد. او از حرص و ولع در جوانی انتقاد کرده و به پیری و فراموشی ناپایدار دنیا اشاره میکند. همچنین به این نکته میپردازد که تنها میتواند غم خود را تحمل کند و در نهایت، از پیری و تغییرات طبیعی آن سخن میگوید. شاعر با نگاهی عمیق به زندگی و مرگ، بر ضرورت ایمان و پرهیز از فریب دنیا تأکید میکند و از مخاطب میخواهد که به حقیقت وجود خود بیندیشد.
هوش مصنوعی: ای کاش چشمی که به حقیقت راه دارد، نداری و غافلانه عمر شیرینت را میگذرانى.
هوش مصنوعی: شما در غفلت و بیتوجهی زمان را سپری کردهاید، آیا در قیامت و پس از مرگ، در گور به انجام کاری خواهید پرداخت؟
هوش مصنوعی: ای حرص، تو به کارهای خود ادامه دادهای، مانند درختی که به خاطر بار زیادش، قد و قامتش خمیده شده است.
هوش مصنوعی: اگر در حال حاضر طاعات و عبادات را انجام دهی، دلیلش این نیست که از مرگ ناگهانی میترسی.
هوش مصنوعی: تو در جوانی بسیار خوشحال بودی و لذت میبردی، اما اکنون که به میانسالی و پیری رسیدهای، از آن شادی و خوشی دور شدهای.
هوش مصنوعی: ای پیر، با چه تدبیر و دارو باید تا کی عمر بخردی و به زندگی ادامه بدهی؟
هوش مصنوعی: ای پیر، حتی یک ذره هم از آز و طمع تو کاسته نشده است؛ چنانکه شیر را از گلابی باز نمیگیرند، تو نیز از خواستههایت دور نشدهای.
هوش مصنوعی: اکنون حرص و طمع از مردم کهنسال زشت است؛ زیرا چگونه میتوانند به گناه خود ببالند در حالی که موی آنها مانند موی شیر سفید شده است؟
هوش مصنوعی: ای پیر، زمانی که موی تو چون شیر سفید شده است، دیگر نباید دچار حرص و طمع شوی و شیرت (نیروی جوانی و حیات) را به آلودگی و ناپاکی بیفکنید.
هوش مصنوعی: در این بیت، عطار به این نکته اشاره میکند که زمانی که انسان به سن پیری میرسد، باید مراقب باشد که چه چیزی در دست دارد؛ او از یک طرف در آتشین به دنبال لقمهّای خوشمزه است و از طرف دیگر پیالهای در دست دارد که نشاندهنده نوشیدنی یا معانی عمیقتری است که در دوران پیری باید به آنها توجه کند.
هوش مصنوعی: وقتی که میخواهی با آب تلخ (آب غم و اندوه) بدن خود را بشویی، باید کفن خود را که از اشک شور خودت تشکیل شده، هم بشویی. یعنی باید از غم و اندوه خود رها شوی و با دلخوشی و آرامش زندگی کنی.
هوش مصنوعی: به جای فریبکاری و نمایشهای حیلهگرانه، باید هوشیار باشی، زیرا روزگار مانند گرگ است که احتمالاً به تو آسیب میزند.
هوش مصنوعی: آیا نمیترسی که غفلت از دنیایت باعث شود که چیزی از میان برود و از دستت برود؟
هوش مصنوعی: تو در جای خود آرام نشستهای و زندگی (گردون) به سرعت در حال چرخش است، انگار که تو مرغی هستی که دانهای در اختیارش نیست و عمر تو مانند پرندهای در حال پرواز است.
هوش مصنوعی: تو تا به حال در خواب غفلت بودهای و عمرت به پنجاه سال رسید، حالا بیدار شو زیرا زمان برای تغییر و اقدام رسیده است.
هوش مصنوعی: اگر عمرت را در دنیاست و سختیهای آن را تجربه کردهای، این کافی نیست و نباید به همین بسنده کنی. اکنون وقت آن است که توجه بیشتری به کارهای درست و معنوی داشته باشی.
هوش مصنوعی: این دنیا فانی است و کارهای آن هیچ اهمیتی ندارند. تنها کار واقعی و مهم، کارهایی است که در جهان جاودان انجام میشود.
هوش مصنوعی: برای غم خودت ناراحت باش، چون هیچکس دیگری به فکر غم تو نیست. چه میخواهم بگویم، حقیقتاً هم کسی به این غم توجه ندارد.
هوش مصنوعی: اگر تو به مشکلی دچار شوی، نگران نباش، چون هیچکس از آن اندوهی به دلش نمیافزاید.
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر مرگ تو دلش غمگین و شکسته است، باید از مرگ خود بترسد، چون آن مرگ نزدیکتر و حتمیتر است.
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر مرگ تو زیاد میگرید، از مرگ خودش هم میترسد و به شدت نگران است.
هوش مصنوعی: گاهی انسان در یک زمان نمیتواند بخندد و لبهایش را بسته نگه میدارد، اما در زمان دیگری میتواند با صد لب بخندد و خوشحال باشد.
هوش مصنوعی: ای پیر خونی، که در این حال کار دشواری بر تو افتاده، اگر ایمان داری، میتوانی جان خود را از این گرفتاری رها کنی.
هوش مصنوعی: تو در هیچجا و با هیچکس نخواهی بود، بلکه همیشه تا ابد با خودت خواهی بود.
هوش مصنوعی: نگران نباش، چون فردا نیز در این درد و رنج، همه انسانها مانند امروز تو را به حال خود رها میکنند.
هوش مصنوعی: اکنون من سخن گفتم و به زودی میمیرم و نمیدانم آیا وقتی که بمیرم کسی به من سلام خواهد کرد یا نه.
هوش مصنوعی: اکنون بسبب گفتهام در اوضاع سختی قرار دارم، زیرا اگر مطیع باشم، تحمل آن را ندارم.
هوش مصنوعی: اکنون آن بادهها و شادیها که باید زیر خاک پنهان شوند، از سر و روی آدمی بیرون رفتهاند و دیگر اثری از آنها نیست.
هوش مصنوعی: اکنون که زندگیام به پایان رسیده و آماده رفتن به سوی خاک هستم، بادی در دست دارم.
هوش مصنوعی: الان که به سوی خاک میروم، چه شاد باشم و چه غمگین، دل من پر از آرزوهاست و همراه خود به خاک میبرم.
هوش مصنوعی: دنیا برای من پر از غم و اندوه است و سپهر (آسمان یا سرنوشت) بر دوش من فشار میآورد و باعث میشود که احساس کنی کمرم خم شده است.
هوش مصنوعی: غم من چقدر میتواند مرا رنج دهد؟ من هیچ شریکی ندارم جز این دنیا که فانی است و هیچ چیز دیگری به من کمک نمیکند.
هوش مصنوعی: بسیار دربارهٔ معانی و رازهای دین و دنیای زندگی تلاش کردم، اما به فهمی نرسیدم و در نتیجه از آن دانایی بازماندم.
هوش مصنوعی: دلم سرد و بیاحساس شده و دیگر نمیتوانم خوشیها را احساس کنم، چون سالهای عمرم به پایان رسیده و مانند برفی که بر پیشانیام نشسته، نشانهای از پیری و گذر عمر بر من باقی مانده است.
هوش مصنوعی: زمانی که موهایم به رنگ کافور (سفید) تبدیل میشود، یعنی من در آستانه مرگ هستم و باید برای کفن خود آماده شوم، چون نشان میدهد که زندگیام به پایان رسیده است.
هوش مصنوعی: تمام موهای من به سفیدی گراییده است، به طوری که جهان مرا به عنوان یک پیرمرد سیاهچهره دیده است.
هوش مصنوعی: به شدت به خاطر پیری و ناتوانی به زمین افتادهام که دیگر از کسی نمیتوانم کمک بگیرم.
هوش مصنوعی: جوانان با طعنه و کنایه به من حمله میکنند و این طعنهها برایم مانند آتش سوزان است که در دل من نفوذ میکند.
هوش مصنوعی: اما شما نیز صبوری کنید، زیرا روزی آن جوانان نیز به وضع من دچار خواهند شد و گرفتار پریشانی و ناتوانی خواهند شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.