بگویم با تو تا حق را که دیده است
کدامین قطره در دریا رسیده است
هر آنکس در حقیقت راه بین شد
بمعنی واقف اسرار دین شد
به دین مصطفی او راه جوید
حقیقت رو بسوی شاه جوید
تو دین مصطفی را راه میرو
ز سر مرتضی آگاه میشو
سخن از مصطفی و مرتضی گو
دلیل ره براه مرتضی جو
بدانی مظهر انوار حق را
ز پیر راه جوئی این سبق را
ترا اندر حقیقت ره نماید
ز اسرار ولی آگه نماید
چو دانی بر ره تسلیم او شو
ز هر راهی که فرماید برو شو
پس آنگه اختیار خویش بگذار
بهر امری که گوید گوش میدار
بدو ده دست و برهم نه دو دیده
که تا درحق رسی ای آفریده
بمعنی چونکه اندر حق رسیدی
بدریا همچو قطره آرمیدی
بدیدی در حقیقت روی دلدار
شوی اندر حقیقت واقف کار
شناسائی شود ناگاه حاصل
شوی چون قطره اندر بحر واصل
شناسا شو چو قطره اول بار
که تا گردی ز بحر او خبردار
ترا از هر دو عالم آفریدند
بمعنی از دو عالم برگزیدند
هر آنچه هست پیدا در دو عالم
همه موجود شد در ذات آدم
درو موجود شد پیدا و پنهان
نمودار دو عالم گشت انسان
ولی انسان کسی باشد در این دار
که او باشد ز حال خود خبردار
ز حال خویشتن آگاه باشد
بمعنی در طریق شاه باشد
درین ره خاک پاک مرتضی شو
ز خود بیگانه با او آشنا شو
محمد هست انوار شریعت
ولیکن مرتضی بحر حقیقت
سخن در راه دین مصطفی گوی
طریق راه دین از مرتضی جوی
چنین کردند دانایان حکایت
ز عبدالله عباس این روایت
که در جنگ جمل آن شاه مردان
میان هر دو صف چون شیر غران
ستاده بود و وصف خویش میکرد
دل آن کافران را ریش میکرد
نخست گفتا منم شاه دو عالم
پناه جمله آفاق و آدم
منم گفتا حقیقت بود الله
که کردم از دو عالم دست کوتاه
ظهور اولین و آخرینم
من از انوار رب العالمینم
منم بر هرچه میبینی همه شاه
بفرمان من از ماهیست تا ماه
محبان مرا باشد بهشتم
خوارج را به دوزخ میفرستم
گنه کاری که عذر آرد پذیرم
چو آرد توبه او را دست گیرم
کسی کو در ره ما برد زحمت
کنم بر وی به لطف خویش رحمت
چو کفار این سخن از وی شنیدند
به قصد شاه مردان در دویدند
کشید آن گاه حیدر تیغ کین را
سراسر کشت کفار لعین را
بجز آن کس که او آورد ایمان
نبرد از کافران دیگر کسی جان
نفرمود این سخن حیدر ببازی
ندانی این حکایتها مجازی
تفکر کن در این گفتار ای یار
که باشد این سخنها جمله اسرار
باسرار علی گر راه بینی
حقیقت را همه در شاه بینی
در او بینی بمعنی نور یزدان
شوی اندر ره عقبی خدا دان
هم او باشد بمعنی شاه و سرور
هم او باشت حقیقت راه و رهبر
تو او را از دل و جان باش مأمور
که تا گردد سر و پایت همه نور
مرا جان و دل از وی زنده باشد
دل و جانم مرا او را بنده باشد
مرا قدرت نباشد وصف آن شاه
که وصف او دراز و عمر کوتاه
ز وصف خود سخن را اندکی گفت
سخن از صدهزاران او یکی گفت
نیاید وصف او از صد هزاران
رود گر عمر جاویدان بپایان
اگرگویم حدیث از سر حیدر
جهان بر هم زنم جمله سراسر
بگوید نی حدیث سر آن شاه
برآید ناله و فریاد از چاه
بگوید از زبان بی زبانی
حدیث او بود سر نهانی
من آن گویم که ای نور منور
توی اندر حقیقت شاه سرور
توی بر هرچه میبینم همه شاه
توی از هرچه بینم جمله آگاه
توی فرمانده اندر هر دو عالم
سلیمان یافت از تو ملک و خاتم
تو دادی جنت الماوی به آدم
بطوفان نوح را بودی تو همدم
خلیل الله را نمرود بی دین
در آتش چون فکندش از ره کین
در آن دم مر ترا خواند از دل و جان
شد آتش در وجود او گلستان
ترا میخواند موسی در مناجات
برآوردی مر او را جمله حاجات
ترا عیسی و مریم بود بنده
به نامت مرده را میکرد زنده
محمد هم ترا میخواند ناگاه
که شق شد ماه از انگشت آن شاه
تو شاه اولین وآخرینی
تو نور آسمان و هم زمینی
تو بودی در بلندی و به پستی
تو بودی و تو باشی و تو هستی
توی در دیدهٔ من نور بینا
توی اندر زبان بنده گویا
توی اندر میان عقل و جانم
از آن گوهر فشان گشته زبانم
مرا از فضل و رحمت دستگیری
خطای رفته را اندر پذیری
در اسرار بر رویم گشادی
بکوی رحمت خود راه دادی
نپرسی از کم و از بیش ما را
رسانی در وجود خویش ما را
ترا شد بخشش و رحمت مسلم
سخن کوتاه شد والله اعلم
دگر پرسی مسلمانی کدام است
چرا در پیش دین پرنده رام است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی راه و حقیقت در دین میپردازد و به بیان و ستایش مقامات محمد و علی (ع) اشاره دارد. شاعر با تأکید بر راهنمایی و هدایت از جانب ولی و پیامبر، به روشهای رسیدن به حقیقت و آگاهی از الهیات اشاره میکند. در این مسیر، تسلیم به حق و پیروی از اوامری که به انسان داده میشود، ضروری است. با تشبیه انسان به قطرهای در دریا، تأکید میکند که انسان باید به حقیقت عالم و وجود خود آگاه شود. همچنین به قدرت و مقام علی (ع) به عنوان مظهر حق و حقیقت اشاره میکند و در نهایت، از خداوند میخواهد که رحمت و بخشش خود را به انسان ارزانی دارد.
هوش مصنوعی: برایت میگویم که چه کسی حق را دیده است و کدام قطره به دریا رسیده است؛ یعنی چه کسی به وصال حق رسیده است.
هوش مصنوعی: هر کس در راه حقیقت بینا شود، در باطن از رازهای دین آگاه میگردد.
هوش مصنوعی: چنین کسی راه را در دین پیامبر میجوید و برای رسیدن به حقیقت رو به سوی شاه، یعنی علی، میآورد.
هوش مصنوعی: تو هم در راه دین پیامبر گام بردار و از راز علی مرتضی آگاه شو.
هوش مصنوعی: سخن از پیامبر و علی بگو و راهنمای راه را در راه علی بجوی.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی جایگاه تجلی نورهای حق را بشناسی، این درس را از پیر راه بیاموز.
هوش مصنوعی: پیر راه حقیقت را به تو نشان میدهد و تو را از رازهای ولی آگاه میکند.
هوش مصنوعی: وقتی او را شناختی، تسلیم او باش و به هر راهی که فرمان داد برو.
هوش مصنوعی: آنگاه اختیار خود را کنار بگذار و به هر فرمانی که میدهد گوش بسپار.
هوش مصنوعی: دست بیعت به او بده و چشم از دیگران فرو بند تا ای آفریده به حق برسی.
هوش مصنوعی: وقتی در باطن به حق رسیدی، مانند قطرهای که به دریا میپیوندد آرام میگیری.
هوش مصنوعی: در آن حال روی معشوق حقیقی را میبینی و به حقیقت کار آگاه میشوی.
هوش مصنوعی: ناگهان معرفت به دست میآید و مانند قطره به دریا میپیوندی.
هوش مصنوعی: نخست مانند قطره خود را بشناس تا از دریای او آگاه شوی.
هوش مصنوعی: تو را از عصارهٔ هر دو جهان آفریدند و در حقیقت از میان دو جهان برگزیدند.
هوش مصنوعی: هر چه در دو جهان آشکار است، همه در وجود آدم گرد آمده است.
هوش مصنوعی: آشکار و نهان در انسان جمع شد و انسان نمونه و نمایندهٔ دو جهان گشت.
هوش مصنوعی: اما انسان حقیقی در این جهان کسی است که از حال و حقیقت خود آگاه باشد.
هوش مصنوعی: کسی که از حال خویش آگاه باشد، در حقیقت در راه شاه ولایت قدم میزند.
هوش مصنوعی: در این راه خاک پای علی باش و از خود بیگانه و با او آشنا شو.
هوش مصنوعی: محمد نور شریعت است، اما علی دریای حقیقت است.
هوش مصنوعی: در راه دین پیامبر سخن بگو و شیوهٔ پیمودن راه دین را از علی بیاموز.
هوش مصنوعی: دانایان این روایت را از عبدالله بن عباس نقل کردهاند.
هوش مصنوعی: که در جنگ جمل، علی، شاه مردان، مانند شیری غرّان میان دو صف لشکر ایستاده بود.
هوش مصنوعی: آنجا ایستاده بود و خود را وصف میکرد و با این سخنان دل دشمنانِ کافرخوانده را زخمی و آزرده میساخت.
هوش مصنوعی: نخست گفت: من شاه هر دو جهانم و پناه همهٔ جهان و آدمیانم.
هوش مصنوعی: گفت: حقیقت من خداست، یعنی از خود فانی و به حق باقیام، زیرا دست از هر دو جهان کوتاه کرده و از آنها گسستهام.
هوش مصنوعی: من جلوهگاه نخستین و واپسینم و از نورهای پروردگار جهانیان پدید آمدهام.
هوش مصنوعی: بر هرچه میبینی فرمانروا هستم و از ماهی زیر زمین تا ماه آسمان، همه به فرمان من است.
هوش مصنوعی: بهشت من از آنِ دوستداران من است و خوارج و دشمنانم را به دوزخ میفرستم.
هوش مصنوعی: گناهکاری را که پوزش بخواهد میپذیرم و چون توبه کند، دستش را میگیرم و یاریاش میکنم.
هوش مصنوعی: هر کس در راه ما رنج بکشد، از لطف خود بر او رحمت میکنم.
هوش مصنوعی: چون دشمنان این سخنان را از او شنیدند، به قصد کشتن او به سویش هجوم بردند.
هوش مصنوعی: آنگاه حیدر شمشیر انتقام کشید و همهٔ آن کافران نفرینشده را کشت.
هوش مصنوعی: جز کسی که ایمان آورد، هیچیک از آن کافران جان به در نبرد.
هوش مصنوعی: حیدر این سخنان را به شوخی نگفت؛ این حکایتها را مجازی و بیحقیقت مپندار.
هوش مصنوعی: ای دوست، در این سخنان بیندیش که همه رازهای پنهاناند.
هوش مصنوعی: اگر به رازهای علی راه یابی، همهٔ حقیقت را در آن شاه میبینی.
هوش مصنوعی: در باطن او نور خدا را میبینی و در راه آخرت خداشناس میشوی.
هوش مصنوعی: در حقیقت، او هم شاه و سرور است و هم راه و راهنما.
هوش مصنوعی: با دل و جان فرمانبردار او باش تا سراپایت نورانی شود.
هوش مصنوعی: جان و دل من از او زنده است و دل و جانم بندهٔ اوست.
هوش مصنوعی: توان وصف آن شاه را ندارم، زیرا وصف او بسیار طولانی است و عمر کوتاه.
هوش مصنوعی: او خود از وصف خویش اندکی گفت و از صدهزار سخن، تنها یکی را بر زبان آورد.
هوش مصنوعی: اگر عمری جاودان هم به پایان برسد، از صدهزار وصف او یکی هم گفته نمیشود؛ یعنی وصف او پایانناپذیر است.
هوش مصنوعی: اگر از راز درونی حیدر (علی) سخن بگویم، همهٔ جهان را به هم میریزم و آشوب به پا میکنم.
هوش مصنوعی: نی راز آن شاه را بازگو میکند و ناله و فریاد از چاه برمیخیزد؛ اشاره به روایتی است که علی رازهایش را در چاه میگفت و از آن چاه نیی رویید که آن راز را با ناله بازگفت.
هوش مصنوعی: آن نی با زبان بیزبانی سخن میگوید، زیرا حکایت او رازی پنهان است که با زبان معمولی گفتنی نیست.
هوش مصنوعی: من فقط این را میگویم که ای نور روشن و روشنیبخش، تو در حقیقت شاه و سرور هستی.
هوش مصنوعی: تو بر هر چه میبینم پادشاهی و از همهٔ آنچه میبینم آگاهی.
هوش مصنوعی: تو فرمانروای هر دو جهان هستی و سلیمان پادشاهی و انگشتری خود را از تو یافت.
هوش مصنوعی: تو بهشت جاودان را به آدم بخشیدی و در طوفان، همراه و یاور نوح بودی.
هوش مصنوعی: هنگامی که نمرود بیدین از سر کینه ابراهیم خلیلالله را در آتش افکند،
هوش مصنوعی: در آن لحظه ابراهیم از دل و جان تو را خواند و آتش بر او گلستان شد.
هوش مصنوعی: موسی در مناجات خود تو را میخواند و تو همهٔ حاجتهایش را برآورده کردی.
هوش مصنوعی: عیسی و مریم بندهٔ تو بودند و عیسی به نام تو مرده را زنده میکرد.
هوش مصنوعی: محمد نیز تو را خواند و در آن هنگام ماه با اشارهٔ انگشت آن شاه دو نیم شد.
هوش مصنوعی: تو پادشاه نخستین و واپسین هستی و نور آسمان و زمین تویی.
هوش مصنوعی: تو در بالا و پایین حاضر بودی؛ در گذشته بودی، اکنون هستی و در آینده نیز خواهی بود.
هوش مصنوعی: نور بینایی در چشم من تویی و گویایی در زبان این بنده نیز تویی.
هوش مصنوعی: تو در میان عقل و جان من جای داری و از این روست که زبانم سخنان گرانبها مانند گوهر میافشاند.
هوش مصنوعی: از سر فضل و رحمت دست مرا میگیری و خطاهای گذشتهام را میپذیری و میبخشی.
هوش مصنوعی: در رازها را به رویم گشودی و مرا به کوی رحمت خود راه دادی.
هوش مصنوعی: از کم و زیاد کارهای ما بازخواست نمیکنی و ما را به وجود خود میرسانی و با خود یگانه میکنی.
هوش مصنوعی: بخشش و رحمت برای تو مسلم و ثابت است؛ سخن را کوتاه میکنم و خدا داناتر است.
هوش مصنوعی: اگر باز بپرسی که مسلمانی چیست و چرا پرنده در برابر دین رام است، (پاسخ آن در ادامه میآید)؛ این بیت آغاز بحث تازهای است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.