از پریشان خاطری دلهای حیران فارغ است
دیده قربانی از خواب پریشان فارغ است
می گزد اوضاع دنیا مردم آگاه را
پای خواب آلوده از خار مغیلان فارغ است
نیست در دلهای روشن آرزو را راه حرف
خانه پاک از فضولی های مهمان فارغ است
ناامیدی سوخت در دل ریشه امید را
تخم آتش دیده از ناز بهاران فارغ است
هر که بر روی زمین چون مور فرمانش رواست
از بساط تنگ میدان سلیمان فارغ است
نیست جز تسلیم درمان درد و داغ عشق را
نور ماه و آفتاب از منع دربان فارغ است
حرص افزونی ندارد در دل خرسند راه
گوهر شاداب از دریای عمان فارغ است
همچو چشم از خود برآرد آب، گوهر خانه ام
این صدف از انتظار ابر نیسان فارغ است
در جهان بیخودی، هر خار نبض گلشنی است
عندلیب مست از فکر گلستان فارغ است
طفل را دام تماشا مهد آسایش بود
دل زیاد ما در آن زلف پریشان فارغ است
در تن خاکی نمی گیرد دل روشن قرار
اخگر از فکر اقامت در گریبان فارغ است
پاک گوهر را نیفزاید غرور از مال و جاه
آتش یاقوت از امداد دامان فارغ است
مغز چون کامل شود، از پوست گردد بی نیاز
از دو عالم خاطر آزاد مردان فارغ است
از جنون هر دل که تشریف برومندی نیافت
چون درخت بی ثمر از سنگ طفلان فارغ است
کی ز قتل ما شود دلگیر صائب آن نگار؟
از غم خون شهیدان عید قربان فارغ است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیفِ «فارغ است» از آسودگی و بینیازیِ دلِ آگاه، قانع، تسلیمشده و بیخود سخن میگوید و هر بیت را با تمثیلی از طبیعت (گوهر، صدف، اخگر، یاقوت، مغز و پوست) همراه میکند. شاعر نشان میدهد که کمال و قناعت انسان را از نیاز به دنیا و حتی دو جهان آزاد میکند. در پایان، سنگدلیِ معشوق را به عیدِ قربان مانند میکند که از خونِ قربانیان غمی ندارد.
هوش مصنوعی: دلی که در حیرت فرو رفته، از پریشانیِ خاطر آسوده است؛ همانگونه که چشمِ حیوانِ قربانی که باز و خیره مانده، خوابِ آشفته نمیبیند. حیرتِ کامل جایی برای اندیشههای پراکنده نمیگذارد.
هوش مصنوعی: اوضاعِ دنیا آدمِ آگاه و بیدار را آزار میدهد و میگزد؛ اما پایی که خواب رفته و بیحس است، از نیشِ خارِ مغیلان رنجی نمیبرد. غافل از درد آسوده است.
هوش مصنوعی: در دلِ روشن و صاف، آرزو راهی برای سخن گفتن و خواهش ندارد؛ چنانکه خانهٔ پاک و خالی از مهمانِ فضول و پرمدعا آسوده است.
هوش مصنوعی: ناامیدی ریشهٔ امید را در دلم سوزانده است؛ دانهای که آتش دیده و سوخته، دیگر از نازِ بهار و انتظارِ رویش بینیاز است.
هوش مصنوعی: کسی که مانند مورچه بر روی زمین فرمانروای خود است و آزادانه میگردد، به بساط و میدانِ تنگِ سلیمان نیازی ندارد. قناعت و آزادی از شکوهِ پادشاهی برتر است.
هوش مصنوعی: درمانِ درد و داغِ عشق جز تسلیم نیست؛ همانگونه که نورِ ماه و خورشید را دربان نمیتواند از ورود باز دارد. عاشقِ تسلیمشده از هر مانعی آزاد است.
هوش مصنوعی: در دلِ قانع، حرصِ بیشتر خواستن راه ندارد؛ چنانکه مرواریدِ پرآب و درخشان دیگر نیازی به دریای عمان ندارد.
هوش مصنوعی: گوهرِ خانهٔ من مانند چشم، آب را از درونِ خود بیرون میآورد؛ این صدف چشم به راهِ ابرِ نیسان نیست. یعنی اشک و گوهرِ شعرم از درونِ خودم میجوشد و به بخششِ دیگران نیازی ندارم.
هوش مصنوعی: در عالمِ بیخودی و مستی، هر خاری نشان و نبضِ گلستانی است؛ پس بلبلِ مست دیگر در فکرِ گلستان نیست، زیرا همهجا برایش گلشن است.
هوش مصنوعی: برای کودک، دامِ تماشا و سرگرمی مانندِ گهوارهٔ آسایش است؛ دلِ ما نیز در گرفتاریِ زلفِ پریشانِ یار سرگرم و آسوده است و به یادِ ما نمیافتد.
هوش مصنوعی: دلِ روشن در تنِ خاکی آرام و ماندگار نمیشود؛ چنانکه اخگرِ آتش در گریبان در فکرِ ماندن نیست و زود از آن میگذرد یا آن را میسوزاند.
هوش مصنوعی: انسانِ پاکگوهر از مال و مقام مغرور نمیشود؛ چنانکه سرخیِ آتشگونِ یاقوت از دامن و بادزدن کمکی نمیخواهد و نیازی به افزوده شدن ندارد.
هوش مصنوعی: مغز وقتی کامل شد از پوست بینیاز میشود؛ دلِ مردانِ آزاده نیز به کمال رسیده و از هر دو جهان بینیاز است.
هوش مصنوعی: هر دلی که از جنونِ عشق به بار و ثمر نرسیده، مانندِ درختِ بیمیوه از سنگِ کودکان در امان است. یعنی ملامت و سنگ خوردن نشانهٔ بارور بودنِ دلِ عاشق است.
هوش مصنوعی: ای صائب، آن معشوق کی از کشتنِ ما غمگین میشود؟ همانگونه که عیدِ قربان از غمِ خونِ قربانیان آسوده است و روزِ شادی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.