خون دل را باده گلفام می دانیم ما
آه را خوشتر ز خط جام می دانیم ما
نیست احسان بنده کردن مردم آزاد را
دانه اهل کرم را دام می دانیم ما
در گلستانی که بلبل نغمه پردازی کند
مطربان را مرغ بی هنگام می دانیم ما
گو مزن در پیش ما منصور لاف پختگی
میوه تا بر شاخ باشد خام می دانیم ما
عاقبت بین است چشم روشن ما چون شرار
نقطه آغاز را انجام می دانیم ما
وحشت اندازد عزیزان را ز اوج اعتبار
گوشه گیری را کنار بام می دانیم ما
می شود در کامرانی روی گردان دل ز حق
بستگی را جامه احرام می دانیم ما
از خسیسان منت احسان کشیدن مشکل است
بخل ممسک را به از انعام می دانیم ما
خنده بیجا، کند عالم به چشم ما سیاه
صبح را دلگیرتر از شام می دانیم ما
پشت شمشیر سؤال از دم بود خونریزتر
خامشی را بدتر از ابرام می دانیم ما
هر که سازد نام ما را حلقه از هم صحبتان
عین رحمت، همچو خط جام می دانیم ما
همچو خاک نرم صائب مردم هموار را
از بصیرت پرده دار دام می دانیم ما



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، صائب با ردیفِ «میدانیم ما» داوریهای وارونه و حکیمانهٔ خود را دربارهٔ جهان برمیشمارد. خونِ دل را باده، احسان را دام، گرفتاری را احرام و صبح را دلگیرتر از شام میداند. پیامِ کلیِ غزل این است که نباید فریبِ ظاهر را خورد: در نرمی و بخشش و خنده و بلندیِ مقام، خطر پنهان است. در بیتِ پایانی نیز مردمِ هموار را به خاکِ نرمی مانند میکند که دام را پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: ما خونِ دل خوردن را همچون شرابِ گلرنگ میشماریم و آه کشیدن را خوشتر از خطِ پیمانهٔ جام میدانیم؛ یعنی رنج و اندوه برای ما جای باده و عیش را گرفته است.
هوش مصنوعی: به بندگی کشاندنِ آزادگان با احسان، نیکی نیست. ما دانهای را که بخشندگان میپاشند، دامی برای اسیر کردن میدانیم.
هوش مصنوعی: در باغی که بلبل نغمه میخواند، ما مطربان را همچون مرغی میدانیم که بیوقت میخواند؛ یعنی جایی که هنرِ راستین هست، هنرِ ساختگی بیجا و ناخوشایند است.
هوش مصنوعی: بگو منصور (حلاج) پیشِ ما از پختگی لاف نزند؛ ما میوه را تا وقتی بر شاخه است خام میدانیم. اشاره به بر دار رفتنِ منصور است: او که بر شاخهٔ دار آویخته شد، هنوز خام بود و رازِ عشق را فاش کرد.
هوش مصنوعی: چشمِ روشنِ ما مانند جرقه پایانبین است؛ ما در همان نقطهٔ آغاز، پایان را میبینیم، چنانکه جرقه در همان لحظهٔ پیدایش خاموش میشود.
هوش مصنوعی: بلندیِ مقام و اعتبار، بزرگان را دچار ترس و پریشانی میکند. ما گوشهنشینی را مانند ایستادن بر لبهٔ بام میدانیم؛ یعنی کنارهٔ بام همانجاست که خطرِ سقوط در آن است.
هوش مصنوعی: در کامروایی، دل از خدا روی برمیگرداند. پس ما گرفتاری و بسته شدنِ کار را مانند جامهٔ احرام میدانیم که آدمی را به خدا نزدیک میکند.
هوش مصنوعی: منتِ بخششِ فرومایگان را کشیدن دشوار است؛ از این رو ما خسّتِ بخیل را از بخششِ او بهتر میدانیم.
هوش مصنوعی: خندهٔ بیجا جهان را در چشمِ ما تیره میکند. به همین سبب صبح را، که گویی میخندد، از شب دلگیرتر میدانیم.
هوش مصنوعی: آنچه به ظاهر نرم است، کشندهتر است؛ چنانکه پشتِ شمشیرِ خواهش از لبهٔ آن خونریزتر است. پس ما خواهشِ خاموش و پنهان را بدتر از اصرارِ آشکار میدانیم.
هوش مصنوعی: هر یک از همنشینان که نامِ ما را حلقه کند (به زبان آورد و در میان بیاورد)، ما کارش را عینِ رحمت و همچون خطِ جام میدانیم که دستبهدست میگردد و شادی میآورد.
هوش مصنوعی: صائب، ما از روی بینش، مردمِ نرمخو و هموار را مانند خاکِ نرم میدانیم که دامی را در زیرِ خود پنهان کرده است؛ یعنی فریبِ ظاهرِ نرم آنان را نمیخوریم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.