از غباری خانه گردد بی صفا آیینه را
می شود دربسته از آهی، سرا آیینه را
شد ز بخت تیره، دل را در نظر عالم سیاه
گرچه میباشد ز خاکستر جلا آیینه را
سینه صافان نیستند ایمن ز بیم چشم زخم
هست از جوهر زره زیر قبا آیینه را
عالم صورت نمی شد پرده بینایی اش
در صفا می بود اگر چون رو، قفا آیینه را
آن که چشمم می پرد در آرزوی دیدنش
چشم نامحرم شمارد از حیا آیینه را
خیره چشمان را ز نزدیکی شود جرأت زیاد
بر سر زانو مده زنهار جا آیینه را
حسن هیهات است غافل گردد از دلهای صاف
خودپرست از خود نمی سازد جدا آیینه را
صاف کن دل را که می گیرند با آن سرکشی
گلعذاران همچو شبنم از هوا آیینه را
فکر آب و نان نگردد در دل حیران عشق
نعمت دیدار می باشد غذا آیینه را
گر نشد دیوانه از حسن جنون فرمای تو
زلف جوهر از چه شد زنجیرپا آیینه را؟
قرب خواهی، پاک کن از آرزو دل را که ساخت
محرم خوبان، دل بی مدعا آیینه را
دل چو نورانی بود، گو چشم ظاهر بسته باش
روشن از روزن نمی گردد سرا آیینه را
تشنه چشمان می برند آب از عقیق آبدار
پیش رو مگذار از بهر خدا آیینه را!
دیده حیران به روشنگر ندارد احتیاج
تیره می گردد نظر از توتیا آیینه را
از قد خم گشته صائب غفلت من شد زیاد
گرچه میافزاید از صیقل جلا آیینه را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «آیینه را» دل پاک را به آینه تشبیه میکند و نشان میدهد که آینه با اندک غباری تیره میشود، از چشمزخم در امان نیست و تنها از دیدار تغذیه میکند. شاعر توصیه میکند دل را از آرزو پاک کنی تا مانند آینه محرم زیبارویان شوی، و روشنی دل را از درون بدانی نه از چشم ظاهر. در پایان صائب از خود گله میکند که پیری، برخلاف صیقلی که آینه را روشن میکند، بر غفلت او افزوده است.
هوش مصنوعی: آینه با اندکی غبار، خانهاش (صفحهٔ روشنش) بیصفا میشود و با یک آه (بخار نفس) درِ خانهاش بسته و تیره میگردد. دلِ صاف نیز با کوچکترین آلودگی تیره میشود.
هوش مصنوعی: از بخت سیاه، جهان در چشم دل تیره شد؛ هرچند آینه را با خاکستر صیقل میدهند و روشن میکنند، اما تیرگیِ بخت دل را روشن نکرد.
هوش مصنوعی: پاکدلان هم از گزند چشمزخم در امان نیستند؛ از این روست که آینه جوهرِ خود را چون زرهی زیر قبا پوشیده است.
هوش مصنوعی: اگر پشت آینه نیز مانند روی آن صاف و روشن بود، جهان ظاهر پردهٔ دید او نمیشد؛ یعنی دلی که از هر سو صاف باشد، اسیر ظاهر نمیشود.
هوش مصنوعی: معشوقی که چشم من در آرزوی دیدارش میپرد، از شدت شرم حتی آینه را چشمی نامحرم میشمارد و در آن نمینگرد.
هوش مصنوعی: گستاخچشمان از نزدیکی جسورتر میشوند؛ پس زنهار آینه را بر سر زانوی خود جا مده (یعنی نامحرم را به خود نزدیک مکن).
هوش مصنوعی: محال است که زیبایی از دلهای پاک غافل شود؛ همانگونه که خودپرست هرگز آینه را از خود جدا نمیکند.
هوش مصنوعی: دلت را صاف کن، زیرا زیبارویان با همهٔ سرکشیشان آینه را مانند شبنم از هوا میگیرند و به دست میآورند؛ یعنی دل صاف مقبول خوبان است.
هوش مصنوعی: دلی که در عشق حیران است به فکر آب و نان نمیافتد، چنانکه خوراکِ آینه تنها نعمتِ دیدار است.
هوش مصنوعی: اگر آینه از زیبایی دیوانهکنندهٔ تو دیوانه نشده، پس چرا زلفِ جوهرش زنجیر پای او شده است؟ (جوهر آینه چون زنجیر دیوانگان دانسته شده است.)
هوش مصنوعی: اگر نزدیکی به معشوق میخواهی، دل را از آرزو پاک کن؛ زیرا آینه به سبب دل بیخواهش و بیادعایش محرم زیبارویان شد.
هوش مصنوعی: وقتی دل نورانی باشد، بگذار چشم ظاهر بسته باشد؛ خانهٔ آینه از روزن روشن نمیشود، بلکه روشنیاش از درون است.
هوش مصنوعی: تشنهچشمان حتی آب و درخشش عقیق آبدار را میبرند؛ پس تو را به خدا آینه را پیش روی خود مگذار تا آب و رنگ لبت را نبرد.
هوش مصنوعی: چشمِ حیران به روشنگر نیازی ندارد؛ چنانکه توتیا که سرمهٔ روشنی چشم است، نگاه آینه را تیره میکند.
هوش مصنوعی: صائب، با خمیده شدن قامتم غفلتم بیشتر شد؛ حال آنکه آینه از صیقل خوردن روشنتر میشود (پیری باید مرا بیدارتر میکرد اما نکرد).
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.