ای تو برای آبرو آب حیات ریخته
زهر گرفته در دهان قند و نبات ریخته
مست و خراب این چنین چرخ ندانی از زمین
از پی آب پارگین آب فرات ریخته
همچو خران به کاه و جو نیست روا چنین مرو
بر فقرا تو درنگر زر صدقات ریخته
روح شو و جهت مجو ذات شو و صفت مگو
زان شه بیجهت نگر جمله جهات ریخته
آه دریغ مغز تو در ره پوست باخته
آه دریغ شاه تو در غم مات ریخته
از غم مات شاه دل خانه به خانه میدود
رنگ رخ و پیادهها بهر نجات ریخته
جسته برات جان از او باز چو دیده روی او
کیسه دریده پیش او جمله برات ریخته
از صفتش صفات ما خارشناس گل شده
باز صفات ما چو گل در ره ذات ریخته
بال و پری که او تو را برد و اسیر دام کرد
بال و پری است عاریت روز وفات ریخته



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در این غزل کسی را سرزنش میکند که برای آبرو و لذتهای دنیوی، آب حیات و حقیقت را از دست داده و مغز را فدای پوست کرده است. او را به گذر از جهت و صفت و رسیدن به ذات و روح فرامیخواند و با تصویرهای شطرنج، شاه دل را در خطر مات نشان میدهد. در پایان، دیدار معشوق را مایهٔ فنای صفات و بینیازی از هر طلب میداند و یادآوری میکند که بال و پر تن عاریه است و با مرگ فرو میریزد.
هوش مصنوعی: ای کسی که برای حفظ آبروی ظاهری و نام و ننگ، آب حیات (زندگی جاودان معنوی) را از دست دادهای؛ زهر را به دهان گرفتهای و قند و نبات را دور ریختهای.
هوش مصنوعی: چنان مست و بیخود از دنیا شدهای که آسمان را از زمین تشخیص نمیدهی؛ برای آب گندیدهٔ گودال، آب گوارای فرات را دور ریختهای.
هوش مصنوعی: مانند خران فقط در پی کاه و جو بودن روا نیست، اینگونه رفتار مکن؛ به فقیران بنگر که زر صدقه بر سرشان ریخته شده است، یعنی درویشان راستین از بخشش حق بهرهمندند.
هوش مصنوعی: روح شو و در پی جهت و مکان مباش، به ذات برس و از صفات سخن مگو؛ بنگر که همهٔ جهتها از آن پادشاه بیجهت (خداوند) پدید آمده و ریخته شده است.
هوش مصنوعی: افسوس که مغز و حقیقت وجودت را در راه پوست و ظاهر باختهای؛ افسوس که شاه وجودت (جان) در اندوه مات شدن فرو ریخته است.
هوش مصنوعی: شاه دل از ترس مات شدن خانه به خانه میگریزد، و رخها و پیادهها (با تعبیر شطرنج؛ رنگ رخسار و نیروها) برای نجاتش فدا شده و ریختهاند.
هوش مصنوعی: جان از معشوق براتِ (حوالهٔ) بخشش طلب کرده بود، اما چون روی او را دید، کیسه را پیش او دریده و همهٔ براتها را فرو ریخته است؛ یعنی دیدار او از هر طلب و پاداشی بینیازش کرده است.
هوش مصنوعی: از پرتو صفت او، صفات ما که چون خار بود گلشناس و گلگونه شده است؛ و باز همین صفات ما مانند گل در راه ذات او فرو ریخته و فانی شده است.
هوش مصنوعی: آن بال و پری (تواناییها و تعلقات تن) که تو را برد و اسیر دام دنیا کرد، بال و پری عاریه است که روز مرگ فرو میریزد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.