هر آن نوی که رسد سوی تو قدید شود
چو آب پاک که در تن رود پلید شود
ز شیر دیو مزیدی مزید تو هم از اوست
که بایزید از این شیردان یزید شود
مرید خواند خداوند دیو وسوسه را
که هر که خورد دم او چو او مرید شود
چو مشرقست و چو مغرب مثال این دو جهان
بدین قریب شود مرد زان بعید شود
هر آن دلی که بشورید و قی شدش آن شیر
ز شورش و قی آن شیر بوسعید شود
هر آنک صدر رها کرد و خاک این در شد
هزار قفل گران را دلش کلید شود
ترش ترش تو به خسرو مگو که شیرین کو
پدید آید چون خواجه ناپدید شود
چو غوره رست ز خامی خویش شد شیرین
چو ماه روزه به پایان رسید عید شود
خموش آینه منمای در ولایت زنگ
نما به قیصر رومش که تا مرید شود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل از آلودگیِ نفس آغاز میکند که هر تازگی را تباه میسازد، و پرورشیافتگی با «شیر دیو» را مایهٔ گمراهی حتی پاکان میداند. سپس راه رهایی را بیرون ریختنِ این شیرِ دیو، دل کندن از جاه و ناپدید شدنِ خودی میشمارد تا معشوق پدیدار شود. با تمثیل غورهٔ رسیده و عیدِ پس از روزه، رسیدن به شیرینی پس از خامی را نوید میدهد و در پایان سفارش میکند که حقیقت را تنها به دلهای پاک و پذیرا عرضه کنند.
هوش مصنوعی: هر چیز تازه و پاکی که به وجود نفسانی تو برسد، کهنه و خشک و فاسد میشود؛ همانگونه که آب پاک وقتی وارد تن شود به پلیدی بدل میگردد. یعنی نفس آلوده هر نیکی را آلوده میکند.
هوش مصنوعی: تو از شیر دیو مکیدهای و پرورش و افزونیِ تو نیز از همان است؛ این شیردانِ دیو چنان اثری دارد که حتی بایزیدِ پاک از آن به یزیدِ تبهکار بدل میشود. شاعر میان «مزید» و «یزید» و «بایزید» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: خداوند دیوِ وسوسهگر را «مرید» یعنی سرکش خوانده است؛ هر کس از دم و وسوسهٔ او بخورد، مانند او سرکش میشود. در «مرید» به دو معنای سرکش و پیرو ایهام هست.
هوش مصنوعی: این دنیا و آن جهان مانند مشرق و مغرباند؛ هر چه آدمی به این یکی نزدیکتر شود، از آن دیگری دورتر میگردد.
هوش مصنوعی: هر دلی که به شور آید و آن شیرِ دیو را که خورده بالا آورد، از همین شور و بیرون ریختنِ آن شیر به مقام نیکبختی و پاکی میرسد و چون ابوسعید میشود.
هوش مصنوعی: هر کس جاه و صدرنشینی را رها کند و خاکِ این درگاه شود، دلش کلیدِ هزاران قفلِ سنگین میشود و گرههای بسیار به دست او گشوده میگردد.
هوش مصنوعی: با ترشرویی به خسرو مگو که شیرین کجاست؛ شیرین یعنی معشوق و حقیقت آنگاه پیدا میشود که خودِ خواجه یعنی منیّتِ عاشق ناپدید شود. میان «ترش» و «شیرین» ایهام و تناسب است.
هوش مصنوعی: غوره وقتی از خامی خود رها شود شیرین میگردد و ماه روزه چون به پایان برسد عید میشود؛ یعنی رنج و خامی، پایانی شیرین دارد.
هوش مصنوعی: خاموش باش و آینه را در سرزمین زنگ، یعنی میان سیاهدلان و زنگارگرفتگان، نشان مده؛ آن را به قیصر روم، یعنی دلِ روشن و پذیرا، نشان بده تا مرید و پیرو شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.