دگر گفت کامروز در هر دیار
غزل کوی گشته ست بیش از شمار
همه کس به یک قسم درماندهاند
ز قسم دگر بی خبر ماندهاند
ندانیم کس را به طبع و سرشت
که یک شعر تحقیق داند نوشت
دگر گفت: سعدی نه از کس کم است
که موج غزل هاش در عالم است
دگر گفت: کزوی شناسی به است
که بت سوزی از بت شناسی به است
دگر گفت: کز راه خوانندگی
زند هر کسی لاف دانندگی
ولی ما کسی را سخن در نهیم
کزو مایه صد گونه گوهر نهیم
بر اوضاع ابداع قادر بود
صدور حکم را مصادر بود
گرش نظم وگر نثر باید نگاشت
نگارد بدان سان که باید نگاشت
به مطبوع و مصنوع جادو بود
دقایق درو موی در مو بود
همه نو کند سبکهای سخن
که کرباس نو به ز خز کهن!
چو هر کس به مقدار خود گفت چیز
در افشان شد از لب جهان شاه نیز
که از نکته بیزان دانش سکال
بدین گونه ما را رسیده ست حال:
که در عهد خود هر سخن گستری
که خاص کسی بود در کشوری
به مقدار ترتیب گفتار خویش
مثالی که بست از نمودار خویش
چو منعم سخن را خریدار بود
سخن لاجرم نیز بسیار بود
به قیمت خریدند حرف سیاه
بهای شبه گوهر آمد ز شاه
نمطهای خاقانی مدح سنج
نه پنهانست کش چون فشاندند گنج
همان عنصری کاو سخن پیش برد
بهر نظم صد بدره زر بیش برد
مثل شد ز فردوسی نامدار
به شهنامه گنجینهٔ سهل بار
چو این بود رسم گرانمایگان
که دادند گنجی بهر شایگان
نه مازان بزرگان به همت کمیم!
کز ایشان علم بود ما عالمیم!
خدا داده زانها که در عالم است
به گنجینهٔ ما چه مایه کم است؟؟
به خواهنده بخشش چرا کم دهیم؟!
اگر دست شد، هر دو عالم دهیم!
نبوده است شاهی به زیر فلک
که ده لک دهد سکه یابیست لک
نخست آن جهان شاه داد این صلا
که او بود دنیا و دین را علاء
دهش بیش از اندازه زو گشت عام
ولیکن شد از من که قطبم تمام!



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در مجلس شاه، حاضران از فراوانی غزلگویان و کمیابی شاعر همهفن سخن میگویند. یکی سعدی را میستاید و دیگری ویژگیهای سخنور کامل را برمیشمارد: توانایی در نظم و نثر، نوآوری و باریکاندیشی. سپس شاه از صلههای بزرگی یاد میکند که پادشاهان پیشین به خاقانی و عنصری و فردوسی دادند. او همت خود را کمتر از آنان نمیداند و میگوید بخشش بیاندازه را علاءالدین آغاز کرد و قطبالدین آن را به کمال رساند.
هوش مصنوعی: یکی دیگر از حاضران گفت: امروز در هر سرزمینی غزلگویان از شمار بیروناند.
هوش مصنوعی: همه در یک گونهٔ شعر گیر کردهاند و از گونههای دیگر شعر بیخبرند.
هوش مصنوعی: کسی را سراغ نداریم که به ذوق و سرشت بتواند حتی یک شعر سنجیده و پرمعنا بنویسد.
هوش مصنوعی: دیگری گفت: سعدی از هیچکس کمتر نیست، چون آوازهٔ غزلهایش همهٔ جهان را گرفته است.
هوش مصنوعی: دیگری گفت: کسی هست که از او برتر است، همانگونه که بتشکستن از بتشناختن برتر است؛ یعنی برتر از شاعرِ شناختهشده کسی است که از او فراتر رود.
هوش مصنوعی: دیگری گفت: هر کس با خواندن و از بر کردن شعر ادعای دانایی و شاعری میکند.
هوش مصنوعی: اما ما کسی را سخنور میشماریم که از سرمایهٔ او صد گونه گوهر سخن به دست آوریم.
هوش مصنوعی: چنین کسی باید بر آفریدن شیوههای نو توانا باشد و سرچشمهٔ سخنان حکیمانه باشد.
هوش مصنوعی: اگر لازم باشد شعر یا نثر بنویسد، آن را چنانکه شایسته است بنویسد.
هوش مصنوعی: هم در سخن طبیعی و روان و هم در سخن آراسته و صنعتی جادوگر باشد و نکتههای باریک در کلامش موبهمو باشد.
هوش مصنوعی: همهٔ شیوههای سخن را تازه کند، زیرا پارچهٔ نوِ ساده از ابریشم کهنه بهتر است.
هوش مصنوعی: وقتی هر کس به اندازهٔ دانش خود چیزی گفت، شاه جهان نیز لب به سخن گهربار گشود.
هوش مصنوعی: شاه گفت: از نکتهسنجان دانا حکایت اینگونه به ما رسیده است:
هوش مصنوعی: که در هر روزگار هر سخنوری که در کشوری ویژهٔ پادشاهی بود،
هوش مصنوعی: به اندازهٔ هنر سخن خود نمونهای از تواناییاش پدید آورد.
هوش مصنوعی: چون بخشندگان خریدار سخن بودند، ناچار سخن خوب هم فراوان بود.
هوش مصنوعی: نوشتهٔ سیاه را به بها خریدند و شاه بهای شعرِ سیاه چون شبه را گوهر داد.
هوش مصنوعی: پوشیده نیست که برای قصیدههای مدحی خاقانی چگونه گنج نثارش کردند.
هوش مصنوعی: عنصری نیز که سخن را پیش برد، برای هر شعر بیش از صد کیسه زر گرفت.
هوش مصنوعی: دربارهٔ فردوسی نامدار و پاداش گنجینهای که برای شاهنامه به او رسید نیز مَثَلی رایج شد.
هوش مصنوعی: چون رسم بزرگان چنین بود که برای هر شعر شایسته گنجی شاهانه میدادند،
هوش مصنوعی: آیا ما در بلندهمتی از آن بزرگان کمتریم؟ اگر آنان پرچمی بودند، ما خود جهانی هستیم.
هوش مصنوعی: از آنچه خدا در جهان داده است، در گنجینهٔ ما چه چیزی کم است؟
هوش مصنوعی: چرا به درخواستکننده کم ببخشیم؟ اگر دستمان برسد، هر دو جهان را میبخشیم.
هوش مصنوعی: زیر آسمان پادشاهی نبوده است که ده لک یا بیست لک سکه ببخشد.
هوش مصنوعی: نخستین کسی که این بخشش را آغاز کرد، آن شاه جهان بود که مایهٔ بلندی دنیا و دین بود، یعنی علاءالدین.
هوش مصنوعی: بخشش بیاندازه به دست او همگانی شد، ولی به دست من که قطبالدین هستم به کمال رسید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.