شمارهٔ ۸۱ - صفت آرایش شهر و کشور، چون عروس، از برای تزویج شاه و شاهزادهٔ بی جفت، خضرخان، زادت خضره راسه، و شاهت وجه العدو بباسه!
زهی بستان آن شه را جمالی
که باشد چون خضر خانش نهالی
چو الهام الهی شاه را گفت
که آن در سعادت را کند جفت
اشارت کرد تا در گردش دهر
بیارایند یک سر کشور و شهر
کمر بر بست در کارش زمانه
به خرج آمد خزانه در خزانه
بگرداگرد قصر پادشاهی
برآمد قبه از مه تا به ماهی
جهان از قبههای کارداران
شده چون روی دریا روز باران
بهر جانب که مردم بر زمین رفت
همه بر فرش دیباهای چین رفت
ز بس شارع که خفت اندر خز ناب
زمین را کس نه دید الا که در خواب
ز هر سو خاسته غلغل بران سان
که گشته شهر سلطان شهر یزدان
دهل در بانگ و رخشان پیش او تیغ
چو بانگ رعد و رخش برق در میغ
بر آواز دهل مرد سلح کار
معلق زن به نوبت نوبتی دار
رسن باز آن به بالای رسنها
چو دلها گیسوان را در شکنها
نه با آن حبل پیچان کرده بازی
که خود با رشتهٔ جان کرده بازی
فرو برده مشعبد تیغ چون آب
چو مستسقی که نوشد شربت ناب
نموده چهره با زان گونه گون ریو
گهی خود را پری کرده گهی دیو
ز دهر آموخته گوئی دو رنگی
که گه رومی نماید گاه زنگی
چو شاه سازها چنگست ز آهنگ
بزه بر بسته ده جا تیر را چنگ
ز یک ساقش شده مو تا زمین پست
دگر ساقیش بی مو چون کف دست
دف از دیوار خود حصن حصین است
حصار چوب و صحن کاغذین است
نگر در چنگ و بر بط فرق روشن
که هست آن سر بزرگ و این فروتن
نواگر کاسهٔ طنبور حالی
به غایت کاسهای پر لیک خالی
گران سر از کدوی خویش طنبور
فرو غلطیده نی مست و نه مخمور
به رسم هند گوناگون مزامیر
به جانها بسته اشکال از بم و زیر
دگر ساز برنجین نام آن «تال»
بر انگشت پری رویان قتال
دو روئین تن که روباروی در حرب
چو دف در پارسی میزان هر ضرب
کشیده تنبک هندی، فغانی
شده تنبک زنش، چون ترجمانی
خمیر خام، کش بر روز ده پست
نموده صد دقیقه پخته هر دست
عجب رود از کمین دندان نموده
لبش نی و دهن خندان نموده
پری رویان هندی جادوی ساز
ز لب کرده در دیوانگی باز
گرفته چون پیاله تال در دست
نه از می کز سرود خویشتن مست
سرود دلکش از لبهای خوبان
شتابان سوی گردون پای کوبان
به رقص و جست خوبان هوا باز
نهاده پای بر بالای آواز
پرنده همچو طاوسان والا
معلق زن کبوتر سان به بالا
بجستن فرق شان گشته فلک سای
بگاه رقص بیزار از زمین پای
بهر چشمک زدن کشته جوانی
بهر خنده زدن بربوده جانی
خیال زلف شان در جان یاران
چو شام اندر خیال روزه داران
ز زلف افگنده تا پا دام عشاق
بران پا دام بسته ماهی ساق
چو شد عالم همه در زیور و زیب
کلاه قبهها با مه زد آسیب
اشارت شد ز در گه کاهل تقویم
شمارند اختیاری را به تنجیم
مه روزه دراز درجک برون داد
چو روز از مطلع دولت شد آباد
کشاده گویم این تاریخ ابجد
به سال یازده از بعد هفصد
به روز چارشنبه مه سه و بیست
ز روزه خلق اندر بهترین زیست
به ترتیب آن چنان کاقبال میخواست
نشستند اهل اقبال از چپ و راست
بهر کس هدیه دادند از خزائن
خراج مصر و محصول مدائن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره آرایش و زیبایی شهر و کشور به مناسبت ازدواج شاه و شاهزاده خضرخان است. در این مراسم، شهر چون عروسی آراسته میشود و همه به تزیینات و جشنها شادمانند. شاه از الهام الهی متوجه میشود که باید خضرخان را جفت خود کند و برای این کار، زمانه و خزانه در خدمت او قرار میگیرد. در گرداگرد قصر، قبههایی بر میافرازند و صدای دهل و سازها در فضا طنینانداز میشود. مردم در حال رقص و شادی هستند و همه جا بوی خوشی از تزیینات و جشن دیده میشود. در نهایت، با اشارهای به تاریخ، زمان برگزاری این جشن و تکریم اهل اقبال اعلام میشود.
هوش مصنوعی: آفرین بر زیبایی باغ آن پادشاه که نهالی چون خضرخان دارد؛ یعنی شاه فرزندی برومند و زیبا مانند خضرخان دارد.
هوش مصنوعی: هنگامی که الهام خدایی به شاه گفت آن مروارید سعادت، یعنی خضرخان، را همسر دهد و برایش جفتی برگزیند.
هوش مصنوعی: شاه فرمان داد که در همهٔ گوشهوکنار، سراسر کشور و شهر را آذین ببندند.
هوش مصنوعی: روزگار برای انجام این کار کمر بست و گنجینه پشت گنجینه خرج شد.
هوش مصنوعی: گرداگرد کاخ شاهی چنان طاقها و قبههای آراسته برپا شد که گویی از ماه آسمان تا ماهیِ زیر زمین را پر کرده بود.
هوش مصنوعی: از بسیاری قبههایی که کارگزاران و بزرگان برپا کرده بودند، جهان مانند سطح دریا در روز باران شد که پر از حباب است.
هوش مصنوعی: مردم به هر سو که میرفتند، پایشان بر فرشهای دیبای چینی بود، نه بر خاک.
هوش مصنوعی: از بس گذرگاهها با خز ناب پوشیده شده بود، کسی زمین را جز در خواب نمیدید.
هوش مصنوعی: از هر طرف چنان هیاهو و شادی برخاسته بود که گویی شهر سلطان به شهر خدا، یعنی بهشت، بدل شده است.
هوش مصنوعی: طبلها میغریدند و پیش آنها شمشیرها میدرخشیدند؛ گویی بانگ رعد و درخشش برق در میان ابر است.
هوش مصنوعی: با آواز طبل، مردان سلاحباز و بندباز به نوبت معلق میزدند و هنر خود را نشان میدادند.
هوش مصنوعی: بندبازان بر فراز ریسمانها مانند دلهایی بودند که در پیچ و خم گیسوی یار گرفتار شدهاند.
هوش مصنوعی: آنان گویی با آن ریسمان پیچان بازی نمیکردند، بلکه با رشتهٔ جان خود بازی میکردند و جانشان را به خطر میانداختند.
هوش مصنوعی: شعبدهباز شمشیر را چون آب فرو میبرد، مانند بیمار استسقا که شربت گوارا را با عطش مینوشد.
هوش مصنوعی: نقاببازان با نیرنگهای گوناگون چهره نشان میدادند و گاهی خود را به شکل پری و گاهی به شکل دیو درمیآوردند.
هوش مصنوعی: گویی دورنگی را از روزگار آموخته بودند که گاه سپیدرو چون رومیان و گاه سیاهچهره چون زنگیان جلوه میکردند.
هوش مصنوعی: چنگ که از نظر نغمه پادشاه سازهاست، مانند کمانی است که زه آن را در چند جا بستهاند و سیمهایش چون تیرهایی بر آن کشیده شده است.
هوش مصنوعی: از یک بازوی چنگ، سیمها مانند مو تا پایین آویخته است و بازوی دیگرش بیمو و صاف مانند کف دست است.
هوش مصنوعی: دف با دیوارهٔ گرد خود مانند دژی استوار است که حصارش از چوب و میدانش از پوستی نازک چون کاغذ است.
هوش مصنوعی: در چنگ و بربط تفاوت آشکاری بنگر: یکی سری بزرگ و برافراشته دارد و دیگری سری فروافتاده و فروتن.
هوش مصنوعی: کاسهٔ طنبور در دم نغمه سر میدهد؛ کاسهای است که از آوا پر است ولی درونش تهی است.
هوش مصنوعی: طنبور از کدوی خود سری سنگین دارد و فروافتاده است؛ اما نه مست است و نه خمار. کدو هم به معنی کاسهٔ ساز است و هم ظرف شراب.
هوش مصنوعی: به شیوهٔ هندیان سازهای گوناگون نواخته میشد و نغمههای بم و زیرِ آنها گویی بر جانها نقش میبست.
هوش مصنوعی: ساز برنجی دیگری بود به نام «تال» (سنج کوچک) که بر انگشتان زیبارویانِ دلربا و جانستان جای داشت.
هوش مصنوعی: دو پارهٔ رویینِ تال مانند دو جنگاور روبهروی هم به هم میخوردند و همچون دف در موسیقی ایرانی، اندازه و وزن هر ضرب را نگه میداشتند.
هوش مصنوعی: تنبک هندی را کشیده و آماده کرده بودند و نالهوار صدا میداد و نوازندهاش گویی ترجمانِ زبان آن بود.
هوش مصنوعی: خمیر خامی که بر پوست تنبک میمالند، هرچند پست و نرم است، از دست نوازنده صدها ظرافت پخته و سنجیده را آشکار میکرد.
هوش مصنوعی: رودِ شگفتانگیز گویی از کمینگاه دندان نشان داده بود؛ لبش از نی بود و دهانش خندان، یعنی خوش و شاد نغمه سر میداد.
هوش مصنوعی: زیبارویانِ هندیِ نوازنده که در نواختن جادوگر بودند، با آواز لبانشان درِ دیوانگی و شیدایی را بر شنوندگان گشوده بودند.
هوش مصنوعی: تال را مانند جام در دست گرفته بودند و نه از شراب، بلکه از سرود خودشان مست بودند.
هوش مصنوعی: سرود دلنشین از لبان خوبرویان برمیخاست و گویی پایکوبان و شتابان به سوی آسمان میرفت.
هوش مصنوعی: خوبرویان با رقص و جهشهای هوایی پای خود را بالاتر از آواز نهاده بودند؛ یعنی رقصشان از سرودشان هم برتر و بلندتر بود.
هوش مصنوعی: آنان مانند طاووسهای بلندپرواز در پرواز بودند و مانند کبوترانِ معلقزن به سوی بالا پشتک میزدند.
هوش مصنوعی: هنگام جهیدن سرشان به آسمان میسایید و در رقص پایشان از زمین بیزار بود و کمتر بر آن قرار میگرفت.
هوش مصنوعی: با هر چشمک جوانی را از عشق میکشتند و با هر خنده جانی را میربودند.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ زلف سیاهشان در جان دلدادگان همانگونه جا داشت که آرزوی فرارسیدن شام در خیال روزهداران.
هوش مصنوعی: از زلفی که تا پا فروهشته بودند برای عاشقان دام گسترده بودند و آن زیبارویِ ماهساق بر همان پا نیز دامی (چون خلخال) بسته بود.
هوش مصنوعی: چون همهٔ جهان آراسته و زینتشده شد، سرِ گنبدها و آذینبندیها از بلندی به ماه میخورد.
هوش مصنوعی: از درگاه شاه فرمان رسید که اخترشناسان و اهل تقویم با حساب نجوم زمان فرخندهای برای جشن برگزینند.
هوش مصنوعی: ماه روزه (رمضان) روزهای بلند خود را به پایان آورد و روز از طلوع بخت و دولت آباد و فرخنده شد.
هوش مصنوعی: تاریخ این رویداد را آشکارا میگویم: سال هفتصد و یازده هجری.
هوش مصنوعی: روز چهارشنبه، بیست و سوم ماه بود و مردم از برکت روزه در بهترین حال به سر میبردند.
هوش مصنوعی: به ترتیبی که بخت و اقبال میخواست، بزرگان و نیکبختان در دو سوی چپ و راست مجلس نشستند.
هوش مصنوعی: از گنجینههای شاهی به هر کس هدیه دادند، به اندازهٔ خراج مصر و درآمد مدائن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.