سر نامه به نام آن خداوند
که دلها را به خوبان داد پیوند
ز عشق آراست لوح آب و گل را
بدان جان، زندگی بخشید دل را
ز زلف و رخ، بتان را روز و شب داد
وزان نظاره جانها را طرب داد
قلم را داد سودای الهی
که بنوشت این سپیدی و سیاهی
بتان چین و خوبان طرازی
پدید آورد بهر عشق بازی
کرشمه داد چشم نیکوان را
شکار شیر فرمود آهوان را
مسلسل کرد زلف ماهرویان
مشوش روزگار مهر جویان
ز هی نقاش صورت های زیبا
که پشت خاک ازو شد روی دیبا
نمک بخش دهنهای شکر خند
حلاوت پرور لبهای چون قند
بیاراید به مروارید گل پوش
عروسان چمن را گردن و گوش
نهد در صبح مهری کاندر افلاک
به رسم عاشقان دامن کند چاک
ز هستی هر چه دارد صورت بود
ز سر عشق کرد آن جمله موجود
بادم داد شمع و روشنائی
نهاد ابلیس را داغ جدائی
چو بر نوح از تف غیرت زند برق
به طوفان مردم چشمش کند غرق
به نوری بخشد ابراهیم را راه
که در چشمش نیاید انجم و ماه
چو خواهد عین یعقوب از پسر نور
ز عینش قرة العینش کند دور
کند بر موسی آن راز آشکارا
که تاب آن نیارد کوه خارا
چو تاب مهر بر روح الله افشاند
ز مهر و دوستی جان خودش خواند
چو مهرش زد به زلف مصطفی دست
چنان صد جان به تار موی اوبست
جمالی داد احمد را بدرگاه
که چاک افتاد زان در سینهٔ ماه
به یارنش هم ز دل چاشنی داد
ز سوز، آن شمعها را روشنی داد
بامت هم رسید آن شعلهٔ شوق
که چون پروانه جان دادند از آن ذوق
همو راند ز در نامقبلان را
همو خواند بخود صاحب دلان را
گهی بخشد جنیدی را کلاهی
که تنها ز اهل دل باشد سپاهی
گهی با شبلی آن همت کند ضم
که صید خویش نپسندد دو عالم
گهی در پیش شاد روان اسرار
نماید جلوهٔ منصور برادر
همو داند که این راز نهان چیست
چه داند مردم گم گشته، کان چیست؟
شناسای ضمیر راز دانان
مراد سینههای پاک جانان
ز لیلی او به دفتر زد رقم را
همو پرداخت از مجنون قلم را
چنان بخشد به خسرو شربت کام
که از شیرین و شکر خوش کند کام
کند فرهاد را روزی چنان تنگ
که میرد، سنگ بر دل، در دل سنگ
نه جرمی دارد آن کو کام کم یافت
نه کاری بیش کرد آن کین کرم یافت
نوشته بر سر ما یفعل الله
چرا و چون کجا گنجد درین راه
هر آنچه او کرد گر خوب است و گر زشت
خردمند آن همه جز خوب ننوشت
ازو دان هر چه هست ار هست ور نیست
که هست و نیست «کن» جزوی دگر نیست
بهر کس نعمت شایان سپرده
خرد را گنج بی پایان سپرده
پس آنگه عشق را کرده اشارت
که اندر گنج عقل افگنده غارت
ز گنج عقل «خسرو» را خبر نیست
درو جز عاشقی عیبی دگر نیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این مثنوی آغاز نامهای است که با ستایش خداوند به عنوان آفرینندهٔ عشق و زیبایی شروع میشود. شاعر نشان میدهد که عشق الهی در آفرینش طبیعت، در داستان پیامبران از آدم تا محمد، در عارفانی چون جنید و شبلی و حلاج، و در عاشقانی چون لیلی و مجنون، خسرو و شیرین و فرهاد جاری است. سپس بر تسلیم در برابر خواست خدا و بیجایی چون و چرا تأکید میکند و در پایان میگوید عشق گنج عقل را غارت کرده و خسرو جز عاشقی عیبی ندارد.
هوش مصنوعی: آغاز این نامه با نام خداوندی است که دلها را به زیبارویان پیوند داد.
هوش مصنوعی: خداوند صفحهٔ وجود آدمی را که از آب و گل است با عشق آراست و با آن جانِ عشق به دل زندگی بخشید.
هوش مصنوعی: به زیبارویان از زلف سیاه، شب و از چهرهٔ روشن، روز داد و با تماشای آن، جانها را شاد کرد.
هوش مصنوعی: به قلم شوری الهی داد تا این سپیدی و سیاهی، یعنی کاغذ و خط یا روز و شب جهان، را بنویسد.
هوش مصنوعی: زیبارویان چین و طراز را برای عشقورزی آفرید.
هوش مصنوعی: به چشم نیکورویان ناز و کرشمه داد و به آهوانِ چشم فرمان داد که شیرمردان را شکار کنند.
هوش مصنوعی: زلف ماهرویان را حلقهحلقه و پیچیده کرد و با آن، روزگار عاشقان را پریشان ساخت.
هوش مصنوعی: آفرین بر نقاش صورتهای زیبا که به دست او سطح خاک همچون پارچهٔ دیبا نقشدار و زیبا شد.
هوش مصنوعی: اوست که به دهانهای شیرینخنده نمک و ملاحت میبخشد و لبهای قندمانند را شیرین میکند.
هوش مصنوعی: گردن و گوش گلهای چمن را که چون عروساند با مروارید شبنم میآراید.
هوش مصنوعی: در صبح خورشیدی پدید میآورد که در آسمان، مانند عاشقان، گریبان میدرد؛ یعنی دمیدن سپیده همچون چاککردن جامهٔ عاشق است.
هوش مصنوعی: هر چه در هستی صورتی دارد، همه را از راز عشق پدید آورد.
هوش مصنوعی: به آدم شمع و روشنی معرفت داد و بر ابلیس داغ دوری از درگاه نهاد.
هوش مصنوعی: چون از گرمای غیرت بر نوح آذرخش میزند، مردمک چشم او را در طوفان اشک غرق میکند.
هوش مصنوعی: به ابراهیم با نوری راه مینماید که دیگر ستاره و ماه در چشمش ارزشی ندارد؛ اشاره به گذشتن ابراهیم از پرستش ستاره و ماه و خورشید.
هوش مصنوعی: چون بخواهد چشم یعقوب از پسرش روشنی بگیرد، نور چشمش، یوسف، را از او دور میکند.
هوش مصنوعی: بر موسی رازی را آشکار میکند که کوه سخت تاب تحمل آن را ندارد؛ اشاره به تجلی خدا بر کوه طور.
هوش مصنوعی: چون گرمای مهر خود را بر عیسی افشاند، از سر محبت او را جان خود، یعنی روحالله، نامید.
هوش مصنوعی: چون محبت او به زلف پیامبر دست زد، صد جان را به تار موی او بست.
هوش مصنوعی: به احمد در درگاه خود چنان جمالی داد که از آن سینهٔ ماه شکافت؛ اشاره به معجزهٔ شقالقمر.
هوش مصنوعی: به یاران پیامبر نیز از ذوق دل بهره داد و آن شمعها را با سوز عشق روشن کرد.
هوش مصنوعی: آن شعلهٔ شوق به امت هم رسید، چنانکه از آن ذوق مانند پروانه جان دادند.
هوش مصنوعی: هموست که بداقبالان را از درگاه میراند و صاحبدلان را به سوی خود میخواند.
هوش مصنوعی: گاهی به کسی چون جنید کلاه بزرگی میبخشد که به تنهایی سپاهی از اهل دل به شمار میآید.
هوش مصنوعی: گاهی به شبلی چنان همتی میدهد که دو جهان را هم شایستهٔ صید خود نمیداند.
هوش مصنوعی: گاهی در پیشگاه سراپردهٔ اسرار، جلوهٔ منصور حلاج را بر دار نشان میدهد.
هوش مصنوعی: فقط خود او میداند این راز پنهان چیست؛ مردم گمراه چه میدانند که آن چیست؟
هوش مصنوعی: او از درون رازدانان آگاه است و مقصود دلهای پاکان است.
هوش مصنوعی: او داستان لیلی را در دفتر نوشت و قلم داستان مجنون را هم او پرداخت.
هوش مصنوعی: به خسرو چنان شربت کامیابی میدهد که کامش از شیرین و شکر شیرین میشود؛ اشاره به خسرو پرویز و شیرین و شکر، و نیز ایهامی به نام شاعر.
هوش مصنوعی: و روزگار را بر فرهاد چنان تنگ میکند که با دلی سنگین از غم، در دل کوه میمیرد.
هوش مصنوعی: آن که کمتر به کام رسید گناهی نداشت و آن که بخشش یافت هم کاری بیشتر نکرده بود؛ همه از خواست خداست.
هوش مصنوعی: بر سر ما نوشتهاند که خدا هر چه بخواهد میکند؛ پس در این راه چون و چرا جایی ندارد.
هوش مصنوعی: هر چه او کرده، چه به چشم ما خوب باشد و چه زشت، خردمند همه را جز خوب نمیشمارد.
هوش مصنوعی: هر چه هست، چه موجود و چه ناموجود، از او بدان؛ زیرا هستی و نیستی چیزی جز جزئی از فرمان «کن» نیست.
هوش مصنوعی: به هر کس نعمتی در خور او سپرده و به خرد گنجی بیپایان داده است.
هوش مصنوعی: سپس به عشق اشاره کرده که گنج عقل را غارت کند.
هوش مصنوعی: خسرو از گنج عقل بیخبر است و در او عیبی جز عاشقی نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.