چون هنر مرغ فراوان شود
مرغ زبردست سلیمان شود
وای بر آن آدمی بی خبر
کو کم از آن مرغ بود در هنر
دجله چو آمیخته گردد به نیل
هست جدا کردن آن مستحیل
چشمهٔ چاه هر چه که بالا شود
چشمه محال است که دریا شود
خواست یکی خواسته لیکن نیافت
آنکه نمیخواست برد خود بیافت
رفت یکی در طلب لعل سنگ
ریزهٔ سنگین نیامد به چنگ
وان دگری را که غم آن نبود
لعل چنان یافت که در کان نبود
کوشش بیهوده ز غایت برون
کوبش آبست، به هاون درون
این همه بیداری ما خفتنست
کامدن ما ز پی رفتن ست
گر بودت، خوش خور و بدخو مباش
ور نبود، رنجه مشو گو مباش
تنگ مباش از پی عیش فراخ
کان بری از باغ که خیزد ز شاخ
هر چه رسد، بیش خور و کم مخور
ور نرسد هم برسد، غم مخور
هر چه بجوئی و نیابی، مرنج
زانکه به خواهش نتوان یافت گنج
ترک طمع گیر ز خود شرم دار
تا نشوی چون خجلان شرمسار
گرسنه زانی که درین تنگنای
نان ز ملک می طلبی نز خدای
غره به نزدیکی سلطان مشو
بلبل باغی، مگس خوان مشو
هست وی از خرمن هستی خسی
تا تو چه باشی که کمی زو بسی
چند کشی پیش ملک دست پیش
تات زکاتی دهد از ملک خویش
تشنه بمیر، آب ز دونان مخواه
خون خور و از خوانچهشان نان مخواه
چون ببریدی طمع از ناکسان
صرف مکن گوهر خود با خسان
گل به چراگاه ستوران مبر
آئینه در مجلس کوران مبر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این مثنوی اندرزی است دربارهٔ ارزش هنر، بیهودگی تلاش حریصانه و تقدیری بودن روزی. شاعر با مثالهایی چون هدهد سلیمان، چشمه و دریا، و یافتن لعل، نشان میدهد که روزی با خواستن و کوشش بیاندازه به دست نمیآید. سپس سفارش میکند که به داشتهها خرسند باشی، طمع را رها کنی، از شاه و فرومایگان چیزی نخواهی و روزی را از خدا بطلبی. در پایان میگوید گوهر وجود و هنر خود را پیش نااهلان عرضه مکن.
هوش مصنوعی: وقتی هنر و دانش پرندهای بسیار شود، آن پرنده حتی بر سلیمان برتری مییابد؛ اشاره به هدهد که خبری آورد که سلیمان از آن آگاه نبود.
هوش مصنوعی: افسوس بر آدم ناآگاهی که در هنر و دانش از آن پرنده هم کمتر باشد.
هوش مصنوعی: وقتی آب دجله با آب نیل درآمیزد، جدا کردن آن دو ناممکن است.
هوش مصنوعی: آب چشمهٔ چاه هر قدر هم بالا بیاید، ممکن نیست به دریا تبدیل شود؛ یعنی ذات و اندازهٔ هر چیز تغییر نمیکند.
هوش مصنوعی: کسی مال و ثروت خواست اما به دست نیاورد، و کسی که آن را نمیخواست، خودبهخود به آن رسید.
هوش مصنوعی: یکی در جستوجوی لعل به سراغ سنگ رفت، اما حتی سنگریزهای هم به دستش نیامد.
هوش مصنوعی: و دیگری که اصلاً در فکر آن نبود، لعلی یافت که مانندش در معدن هم پیدا نمیشد.
هوش مصنوعی: تلاش بیهوده و بیش از اندازه مانند کوبیدن آب در هاون است و هیچ حاصلی ندارد.
هوش مصنوعی: همهٔ بیداری و هشیاری ما در حقیقت خواب و غفلت است، زیرا آمدن ما به این جهان برای رفتن است.
هوش مصنوعی: اگر چیزی داری، با خوشی بخور و بداخلاق مباش؛ و اگر نداری، رنجیده مشو و بگو نباشد.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به عیش و فراوانی دلتنگ و بیقرار مباش، زیرا از باغ همان میوهای را میچینی که از شاخه میروید؛ یعنی روزی هرکس به اندازهٔ مقدر میرسد.
هوش مصنوعی: هرچه به تو رسید، از آن بهره ببر و غم کمیاش را مخور؛ و اگر هم نرسید، سرانجام خواهد رسید، پس غمگین مباش.
هوش مصنوعی: اگر چیزی را جستی و نیافتی، رنجیده مشو، زیرا با خواستن و آرزو نمیتوان به گنج رسید.
هوش مصنوعی: طمع را کنار بگذار و از خودت شرم کن، تا مانند آدمهای خجالتزده سرافکنده نشوی.
هوش مصنوعی: تو در این دنیای تنگ از آن رو گرسنهای که نان را از پادشاه میخواهی، نه از خدا.
هوش مصنوعی: به نزدیکی با سلطان مغرور مشو؛ مانند بلبل آزاد باغ باش، نه مانند مگسی که بر سفرهٔ دیگران مینشیند.
هوش مصنوعی: خود پادشاه در برابر خرمن هستی تنها پرکاهی است؛ پس تو که بسیار کمتر از او هستی، چه ارزشی داری؟
هوش مصنوعی: تا کی پیش پادشاه دست دراز میکنی تا از مال خود صدقهای به تو بدهد؟
هوش مصنوعی: از تشنگی بمیر اما از فرومایگان آب مخواه؛ خون دل بخور اما از سفرهٔ آنان نان مخواه.
هوش مصنوعی: وقتی طمع خود را از نااهلان بریدی، گوهر وجود و هنر خود را هم برای فرومایگان خرج مکن.
هوش مصنوعی: گل را به چراگاه چارپایان مبر و آینه را به جمع نابینایان مبر؛ یعنی هنر و ارزش خود را به کسانی که قدرش را نمیدانند عرضه مکن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.