صاحب عالم عادل ملک اهل قلم
ملکت آرای وزیر ملک ترک و عجم
ملک ترک و عجم را تو وزیری فرخ
همچو برسید صدیق و چو بر آصف جم
آسمان قدر وزیری که بپیروزی بخت
زآسمان سازد پیروزه نگین خاتم
بقدم تا تارک کیوان سپرد از همت
چون بکیوان نگرد ننگرد الا بقدم
طلعت فرخ فرخنده او هر سر سال
مشتری را نظر سعد فروشد بسلم
بنده ای دارد بهرام فلک کز سر تیغ
کند اعدای و رادم بدر اندر یکدم
چون بود تربیت او ز ملک شمس الدین
شمس در برج شرف باشدش از خیل خدم
شادی او طلبد زهره زهرا بر چرخ
که طرب راست مهیا و ندارد سر غم
بکفایت قلم از تیر فلک باز گرفت
تا کمربند شدش تیر فلک همچو قلم
تا بپیش و سپس زین براقش ماند
اول و آخر هر ماه از آن گیرد خم
صاحب عادل در زین براقی چو فلک
هست خورشیدی با وی دو مه نیمه بهم
ای چو خورشید فروزنده عالم بجمال
عدلت افکند بساطی ببسیط عالم
از شهنشاه طغان خان ملک روی زمین
دولت و حشمت تو بر فلک افراشت علم
ناروا چون درم قلب ز تو بی هنران
با روائی ز تو در هر هنری قلب درم
بکرم دست نگویم که گشادی هرگز
زانکه هرگز نبود دست تو بسته ز کرم
هر که او از کرم دست تو آگاهی یافت
نخرد حاتم طی را بیکی دسته کرم
مفتی علم سخائی و زتو سائل را
نیست جز قول نعم پاسخ و جز بذل نعم
قلمت نافذ امر است جنان گر خواهد
لام الف منفی گردد ز حروف معجم
از عدم تا بوجود آمدی ای عالم جود
جود با تو بوجود امد گوئی ز عدم
بگه خلقت جود و بگه خلقت تو
عنصر هر دو بتمزیج عناصر شد ضم
عنصری باید تا نظم مدیح تو کند
سوزنی کیست کز او نظم تو گردد منظم
سوزنی مدح ترا سلک جواهر شمرد
که بود سوزن با سلک جواهر محرم
شعر سلکی است در او واسطه مدح تو بزرگ
سال سلکی است در او واسطه ماه اعظم
ماه اعظم را در طاعت ایزد بگذار
تا که از شاه قدم عید تو باشد معظم
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح و توصیف یک وزیر عادل و با فضیلت است که به خاطر حکمت و تدبیرش در اداره امور کشور و پیروزیهایش ستایش شده است. شاعر از ویژگیهای برجسته این وزیر، از جمله عدالت، دانش و کرم او سخن میگوید و او را همچون آفتابی روشن در آسمان حکمرانی توصیف میکند. اشارهای به قدرت و نفوذ قلم او هم شده که میتواند امور را تغییر دهد. همچنین، شعر به ارتباط این وزیر با دیگر شخصیتهای بزرگ و تاریخساز اشاره دارد و به خوبی و خوشاقبالی او در زندگی و کارش تأکید میکند. به طور کلی، این مدح به اهمیت عدالت و فضیلت در حکمرانی و تأثیر مثبت آن بر جامعه اشاره دارد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که حاکم و سرآمد همه چیز باید عادل باشد و کسانی که در زمینه نوشتن و انتقال دانش فعالیت میکنند، باید نظرات آن وزیر که به امور ترک و عجم میپردازد، را مورد توجه قرار دهند. به طور کلی، اهمیت عدل و فکرت صحیح در مدیریت جامعه را بیان میکند.
هوش مصنوعی: تو همچون وزیری خوشبخت و نیکوکار برای پادشاهان ترک و عجم به شمار میروی، همانطور که صدیق در کنار حضرت محمد (ص) و آصف در دربار سلیمان (ع) بودند.
هوش مصنوعی: آسمان، ارزش وزیری را میسنجد که به مدد بختی نیک، به پیروزیهایی دست یابد و به مانند نگینی در خاتم، درخشان و با ارزش شود.
هوش مصنوعی: من به قدری پیش میروم که ستاره کیوان را ترک میکنم و از آنجا که همت من مانند کیوان است، هیچ چیز را جز قدم خود نمینگرم.
هوش مصنوعی: چهرهی خوشبخت او در هر سال نو، بر ستارهی مشتری نگاه کرده و خوشی و سعادت را به ما هدیه میدهد.
هوش مصنوعی: بهرام، که نماد قدرت و شجاعت است، بندهای دارد که در یک لحظه میتواند دشمنان را از سر تیغ بگذراند و با دلیری و جوانمردی، خطر را به دست فراموشی سپارد.
هوش مصنوعی: به خاطر تربیت شایستهاش از سوی ملک شمسالدین، او در جایگاهی والا و محترم قرار دارد و در میان خدمتگزاران، مقام و منزلت بالایی دارد.
هوش مصنوعی: شادی او از دل زهرا بر فراز آسمان میتابد، زیرا خوشی و نشاط آماده است و جایی برای غم و اندوه وجود ندارد.
هوش مصنوعی: قلمی که در دست دارد، از تیر بلا و سختیهای زندگی دور نشد و با این حال، به او کمک کرد تا مشکلات را با مهارت پشت سر بگذارد؛ به طوری که تیر بلا مانند قلمی در دستانش شد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در ابتدا و انتهای هر ماه، از این اسب درخشان استفاده میشود و به نوعی نشاندهنده رفت و آمد یا تغییراتی است که در زمان دارد. این اسب سمبلی از شروع و پایان چیزی محسوب میشود.
هوش مصنوعی: یک فرد عادل در زینی درخشان مثل آسمان، مانند این است که خورشیدی در کنار او و دو ماه نیمه وجود دارد.
هوش مصنوعی: تو مانند خورشید، روشناییبخش جهان هستی، با زیبایی عدالتت، دنیای گستردهای را زیر پا گذاشتهای.
هوش مصنوعی: قدرت و عظمت تو همچون پرچمی در آسمان نمایان است، تا جایی که به فرمانروایی طغان خان، بر روی زمین قرار گرفتهای.
هوش مصنوعی: اگر دل من از تو بیهنر و ناتوان است، دلیلش این است که تو در هر هنری بر من چیرهای و مرا از خود بینصیب کردهای.
هوش مصنوعی: من نمیگویم که دست تو بسته است، چون هرگز دست کرم تو محدود نمیشود.
هوش مصنوعی: هر کسی که از بخشش و مهربانی تو باخبر شود، دیگر حاتم طایی را نیز به خاطر یک بخشش کوچک نخواهد خرید.
هوش مصنوعی: علمای دین و پژوهشگران اگر درخواست کنندهای از آنها سوال کند، تنها باید به او با خوشرویی و قبول گفتن پاسخ دهند و از بخشش نعمتها دریغ نکنند.
هوش مصنوعی: قلم تو قدرتی دارد که اگر بخواهد، میتواند حتی حرف "لام" را از حروف الفبا بیرون بکشد و از بین ببرد.
هوش مصنوعی: از نیستی به وجود آمدی، ای عالم بخشش و عطا. با تو وجود پیدا کرد، گویی از عدم و نیستی به دنیا آمدی.
هوش مصنوعی: خلقت تو و بخشش تو، هر دو با هم ترکیب شدند و از این ترکیب عناصر جدیدی به وجود آمدند.
هوش مصنوعی: برای ستایش و نظم بخشیدن به تو، باید شاعری چون عنصری باشد؛ چرا که سوزنی هم نمیتواند این نظم تو را تنظیم کند.
هوش مصنوعی: سوزن در مدح تو ارزش و اهمیتی مانند جواهر پیدا کرده است، زیرا سوزن تنها در کنار جواهر احساس نزدیکی و آشنایی میکند.
هوش مصنوعی: شعر به نوعی وسیلهای برای ستایش توست، ای بزرگ مرد، و در واقع این شعر راهی است برای نشان دادن عظمت تو، مانند ماه بزرگ که در آسمان میدرخشد.
هوش مصنوعی: ماه بزرگ را در فرمانبری از خداوند قرار بده، تا که به واسطهی این امور، عید تو از شاهنشاهی بزرگ و ارجمند برخوردار شود.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
روز خوش گشت و هوا صافی وگیتی خرم
آبها جاری و می روشن و دلها بی غم
باغ پنداری لشکر گه میرست که نیست
ناخنی خالی از مطرد و منجوق و علم
خاک هر روزی بی عطر همی گیرد بوی
[...]
قطعۀ مدح مرا چون دل و چون دیدۀ خویش
از پی فخر بدارند بزرگان عجم
پس من آری بتن خویش فرستم بر تو
مدح گویم که مگر مزد فرستی بکرم
تو بدینار کسان آب مرا تیره کنی
[...]
چون بزاد آن بچگان را، سر او گشت به خم
وندر آویخت به روده، بچگان را، به شکم
بچگان زاد مدور تنه، بیقد و قدم
صد و سی بچهٔ اندر زده دو دست به هم
تا جهان از گل خرم شده چون باغ ارم
آهو ایمن شده بر سبزه چو مرغان حرم
از بر سوسن بین برگ گل زرد و سپید
چو پراکنده بمینا در دینار و درم
لاله و سبزه بهم در شده از باد بهار
[...]
موسم عید و لب دجله و بغداد خُرَم
بوی ریحان و فروغ قدح و لاله به هم
همه جمع اند و به یک جای مهیا شدهاند
از پی عشرت شاه عرب و شاه عجم
رکن اسلام ملک شاه جهانگیر شهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.