خرما نتوان خوردن از این خار که کِشتیم
دیبا نتوان کردن از این پشم که رِشتیم
بر حرف معاصی خط عذری نکشیدیم
پهلوی کبائر حسناتی ننوشتیم
ما کُشتهٔ نفسیم و بس آوخ که برآید
از ما به قیامت که چرا نفس نکُشتیم
افسوس بر این عمر گرانمایه که بگذشت
ما از سر تقصیر و خطا درنگذشتیم
دنیا که در او مرد خدا گِل نسرشتهست
نامرد که ماییم چرا دل بسرشتیم
ایشان چو ملخ در پس زانوی ریاضت
ما مور میان بسته دوان بر در و دشتیم
پیری و جوانی پی هم چون شب و روزند
ما شب شد و روز آمد و بیدار نگشتیم
واماندگی اندر پس دیوار طبیعت
حیف است دریغا که درِ صُلحْ بِهشتیم
چون مرغ بر این کنگره تا کی بتوان خواند
یک روز نگه کن که بر این کنگره خشتیم
ما را عجب ار پشت و پناهی بوَد آن روز
کامروز کسی را نه پناهیم و نه پشتیم
گر خواجه شفاعت نکند روز قیامت
شاید که ز مشاطه نرنجیم که زشتیم
باشد که عنایت برسد ورنه مپندار
با این عمل دوزخیان کاهل بهشتیم
سعدی! مگر از خرمن اقبال بزرگان
یک خوشه ببخشند که ما تخم نکِشتیم


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به عواقب اعمال ناپسند و بیتوجهی به امور معنوی میپردازد. او بهطور استعاری بیان میکند که نه تنها نتوانستهایم از کارهای خوب بهرهمند شویم، بلکه عواقب گناهانی که مرتکب شدهایم، ما را از رسیدن به کمال بازداشته است. سعدی به سرعت گذر عمر و بیعملی ما اشاره میکند و تأکید میکند که این وضعیت ناامیدکنندهای برای انسان است. در نهایت، او بر این باور است که اگر نتواستهایم به خودسازی و تلاش برای نیکویی بپردازیم، در روز قیامت در وضعیتی نامناسب قرار خواهیم گرفت.
هوش مصنوعی: از این خاری که خود کاشتهایم، نمیتوانیم خرما برداشت کنیم و از این پشمی که بافتهایم، نمیتوانیم پارچهٔ دیبا (پارچهای گرانقیمت) درست کنیم.
هوش مصنوعی: ما به بهانهٔ گناهانمان خدشهای به عذر خود نزنیم، زیرا در کنار گناهان بزرگ، کارهای نیکو را نیز ثبت نکردهایم.
هوش مصنوعی: ما اسیر خواهشهای نفسمان هستیم و افسوس که در روز قیامت از ما سؤال خواهد شد که چرا این خواهشها را کنترل نکردیم و نفس را نکشتیم.
متاسفم که عمر گرانبهایمان به سرعت گذشت و ما از اشتباهات دیگران نگذشتیم
در دنیایی که مردِ خدا در آن حتی خاکی را با آبی نیامیخت و گِلی نساخت(اهمیتی برای آن قائل نشد) ، چرا ما نامردیم و دلِ خود را به مِهرِ چنین دنیایی فانی عجین میکنیم و دلبسته ی آن شده ایم؟
هوش مصنوعی: در این بیت، سخن از افرادی است که مانند ملخ، با شتاب و بیهدف در دنیای زهد و ریاضت حرکت میکنند، در حالی که ما مانند موریانه در آخرین مرحلهای ماجرا به گوشهای خزیدهایم و از آنجا تنها در پی جستوجو هستیم.
هوش مصنوعی: پیری و جوانی همیشه در کنار هم وجود دارند، مانند شب و روز که پیوسته در حال تغییرند. ما در زمان جوانی، به مانند شب، بیدار نمیشویم و از فرصتها استفاده نمیکنیم تا به پیری برسیم.
هوش مصنوعی: ما در پشت دیوار طبیعت در جا ماندهایم و این بسیار تأسفبرانگیز است که درِ صلح و آرامش را نشناختهایم و به آن وارد نشدهایم.
هوش مصنوعی: مانند مرغی که بر لبهٔ بالا نشسته، چه مدتی میتواند بخواند؟ یک روز نگاه کن که بر این لبهٔ بالا ما هم در اینجا نشستهایم و محصور شدهایم.
هوش مصنوعی: عجب ما را این است که در روز قیامت اگر پشتی و پناهی داشته باشیم، در حالی که امروز هیچکس را نه پناهی هست و نه پشت.
هوش مصنوعی: اگر خواجه (خدا یا پیامبر) در روز قیامت میانجگری نکند، ممکن است از آرایشگران (مشاطه) ناراحت نشویم چون ذاتاً زشت هستیم.
هوش مصنوعی: امیدوارم که توجه و لطفی به ما شود، وگرنه فکر نکن که با این کارها، که شبیه اعمال افراد بد و تنبل است، بهشتنشین هستیم.
هوش مصنوعی: سعدی میگوید آیا ممکن است که از محفل بزرگان، دستکم یک خوشهی موفقیت به ما بدهند در حالی که ما خود از تلاش و کوشش بیبهرهایم؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
همین شعر » بیت ۱
خرما نتوان خوردن از این خار که کشتیم
دیبا نتوان کردن از این پشم که رشتیم
این آن غزل سعدی شیراز که فرمود
خرما نتوان خورد ازین خار که کشتیم
همین شعر » بیت ۱
خرما نتوان خوردن از این خار که کِشتیم
دیبا نتوان کردن از این پشم که رِشتیم
تا گرد لبت رست خط سبز تو گفتم
خرما نتوان خورد از این خار که کشتند
خرما نتوان خورد ازین خارکه کشتیم
دیبا نتوان بافت بدین پشم که رشتیم
اطلس نتوان دوخت از ین پنبه که کشتیم
کمخا نتوان بافت ازین پشم که رشتیم
با جامه چرکن بسیه چال جحیمیم
[...]
گیریم که خود خار بلا اینهمه کشتیم
سر رشته تقدیر بتدبیر نوشتیم
دایم دل ما رام بهشتی صفتان است
پیداست ازین شیوه که مرغان بهشتیم
زان روی سفیدیم که با نامه سیاهی
[...]
دیبا نتوان یافت از این پشم که رشتیم
خرما نتوان خورد از این خاک که کشتیم
گر خواجه شفاعت نکند روز قیامت
شاید که زمشاطه نرنجیم که زشتیم
ما تخم درین مزرعه جز اشک نکشتیم
یک رشته درین غمکده جز آه نرشتیم
چون آبله در زیر قدم راهروان را
بردیم بسر عمری و هموار نگشتیم
با گرمروی چون جرس از ناله شبگیر
[...]
یارب که دهد آب باین تخم که کشتیم
دست که دهد تاب باین رشته که رشتیم
حنظل ندهد شکر و شوره ندهد گل
تا خود چه دهد بار از این خار که کشتیم
بر دست خداوند بود محو و هم اثبات
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.