بخش ۱۲۱ - در بیان آنک موسی و فرعون هر دو مسخر مشیتاند چنانک زهر و پازهر و ظلمات و نور و مناجات کردن فرعون بخلوت تا ناموس نشکند
موسی و فرعون معنی را رهی
ظاهر آن ره دارد و این بیرهی
روز موسی پیش حق نالان شده
نیمشب فرعون هم گریان بده
کین چه غلست ای خدا بر گردنم
ورنه غل باشد کی گوید من منم
زانک موسی را منور کردهای
مر مرا زان هم مکدر کردهای
زانک موسی را تو مهرو کردهای
ماه جانم را سیهرو کردهای
بهتر از ماهی نبود استارهام
چون خسوف آمد چه باشد چارهام
نوبتم گر رب و سلطان میزنند
مه گرفت و خلق پنگان میزنند
میزنند آن طاس و غوغا میکنند
ماه را زان زخمه رسوا میکنند
من که فرعونم ز خلق ای وای من
زخم طاس آن ربی الاعلای من
خواجهتاشانیم اما تیشهات
میشکافد شاخ را در بیشهات
باز شاخی را موصل میکند
شاخ دیگر را معطل میکند
شاخ را بر تیشه دستی هست نی
هیچ شاخ از دست تیشه جست نی
حق آن قدرت که آن تیشه تراست
از کرم کن این کژیها را تو راست
باز با خود گفته فرعون ای عجب
من نه در یا ربناام جمله شب
در نهان خاکی و موزون میشوم
چون به موسی میرسم چون میشوم
رنگ زر قلب دهتو میشود
پیش آتش چون سیهرو میشود
نه که قلب و قالبم در حکم اوست
لحظهای مغزم کند یک لحظه پوست
سبز گردم چونک گوید کشت باش
زرد گردم چونک گوید زشت باش
لحظهای ماهم کند یک دم سیاه
خود چه باشد غیر این کار اله
پیش چوگانهای حکم کن فکان
میدویم اندر مکان و لامکان
چونک بیرنگی اسیر رنگ شد
موسیی با موسیی در جنگ شد
چون به بیرنگی رسی کان داشتی
موسی و فرعون دارند آشتی
گر ترا آید برین نکته سئوال
رنگ کی خالی بود از قیل و قال
این عجب کین رنگ از بیرنگ خاست
رنگ با بیرنگ چون در جنگ خاست
اصل روغن ز آب افزون میشود
عاقبت با آب ضد چون میشود
چونک روغن را ز آب اسرشتهاند
آب با روغن چرا ضد گشتهاند
چون گل از خارست و خار از گل چرا
هر دو در جنگند و اندر ماجرا
یا نه جنگست این برای حکمتست
همچو جنگ خر فروشان صنعتست
یا نه اینست و نه آن حیرانیست
گنج باید جست این ویرانیست
آنچ تو گنجش توهم میکنی
زان توهم گنج را گم میکنی
چون عمارت دان تو وهم و رایها
گنج نبود در عمارت جایها
در عمارت هستی و جنگی بود
نیست را از هستها ننگی بود
نه که هست از نیستی فریاد کرد
بلک نیست آن هست را واداد کرد
تو مگو که من گریزانم ز نیست
بلک او از تو گریزانست بیست
ظاهرا میخواندت او سوی خود
وز درون میراندت با چوب رد
نعلهای بازگونهست ای سلیم
نفرت فرعون میدان از کلیم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولوی نشان میدهد که موسی و فرعون هر دو زیر فرمان مشیت الهیاند و فرعون نیمهشب در خلوت با خدا مناجات میکند و از بندی که بر گردن دارد و از دگرگون شدنش در برابر موسی مینالد. سپس از زبان فرعون میگوید که دل و پیکر آدمی چون گوی در برابر چوگان «کن فیکون» است. در ادامه شاعر توضیح میدهد که جنگ موسی و فرعون از گرفتار شدن بیرنگی در رنگ پدید آمده و در عالم بیرنگی آشتی برقرار است، و با مثال آب و روغن و گل و خار، حیرت در این تضادها را به جستوجوی گنج در ویرانهٔ نیستی پیوند میزند.
هوش مصنوعی: موسی و فرعون هر دو بندهٔ حقیقت و مشیت الهیاند؛ در ظاهر یکی راه هدایت را دارد و دیگری گمراه است.
هوش مصنوعی: موسی در روز به درگاه خدا مینالید و فرعون نیز نیمهشب پنهانی گریه و زاری میکرد.
هوش مصنوعی: فرعون میگفت: خدایا این چه زنجیری است بر گردن من؟ اگر این بند نبود، چه کسی ادعای «من منم» و خدایی میکرد؟
هوش مصنوعی: به همان سبب که موسی را روشن و نورانی کردهای، مرا تیره و تاریک ساختهای.
هوش مصنوعی: چون موسی را ماهرو کردهای، ماه جان مرا سیاهرو و تیره کردهای.
هوش مصنوعی: ستارهٔ بخت من بالاتر از ماه نبود؛ اکنون که ماه گرفته شده است، چه چارهای دارم؟
هوش مصنوعی: اگر برای من به نشان پروردگاری و پادشاهی طبل میزنند، این مانند آن است که ماه گرفته و مردم بر تشت مسی میکوبند.
هوش مصنوعی: آن تشت را میکوبند و هیاهو میکنند و با این ضربهها گرفتگی ماه را آشکار و آن را رسوا میسازند.
هوش مصنوعی: وای بر من که فرعونم و از مردم در رنجم؛ ادعای «من پروردگار برتر شمایم» همان کوبیدن تشت و رسوایی من است.
هوش مصنوعی: من و موسی هر دو بندگان یک خداوندیم، اما تیشهٔ قدرت تو شاخهای را در بیشهات میشکافد و میبرد.
هوش مصنوعی: و باز شاخهای را پیوند میزند و به درخت وصل میکند و شاخهٔ دیگر را بیثمر و رها میگذارد.
هوش مصنوعی: شاخه هیچ قدرتی بر تیشه ندارد و هیچ شاخهای از دست تیشه نگریخته است.
هوش مصنوعی: به حق آن قدرتی که تیشه از آنِ توست، از روی بخشش این کجیهای مرا راست کن.
هوش مصنوعی: فرعون باز با خود گفت: شگفتا، مگر من همهٔ شب در حال «پروردگارا» گفتن و زاری نیستم؟
هوش مصنوعی: در خلوت فروتن و آرام و متعادل میشوم، اما چون به موسی میرسم چرا دگرگون میشوم؟
هوش مصنوعی: رنگ زر بر سکهٔ تقلبی چندلایه و درخشان مینماید، ولی در برابر آتش چگونه سیاه میشود؛ من نیز در برابر موسی چنین رسوا میشوم.
هوش مصنوعی: مگر نه این است که دل و پیکرم در فرمان خداست؟ لحظهای مرا مغز و لحظهای پوست میکند.
هوش مصنوعی: هرگاه بگوید کِشت باش، سبز میشوم و هرگاه بگوید زشت باش، زرد و پژمرده میگردم.
هوش مصنوعی: لحظهای مرا ماه میکند و دمی سیاه؛ کار خدا جز این دگرگونسازی چیست؟
هوش مصنوعی: ما همچون گوی در برابر چوگانهای فرمان «باش، پس میشود» در عالم مکان و بیمکان میدویم.
هوش مصنوعی: وقتی حقیقت بیرنگ گرفتار رنگ و صورت شد، موسایی با موسای دیگر به جنگ برخاست.
هوش مصنوعی: اگر به همان بیرنگی نخستین که داشتی بازگردی، موسی و فرعون با هم در آشتیاند.
هوش مصنوعی: اگر دربارهٔ این نکته پرسشی برایت پیش آید، بدان که عالم رنگ هرگز از گفتوگو و ستیز خالی نیست.
هوش مصنوعی: شگفت اینجاست که رنگ از بیرنگ برخاسته، پس چگونه رنگ با بیرنگ به ستیز برخاسته است؟
هوش مصنوعی: روغن در اصل از آب پرورده و افزوده میشود، پس چرا سرانجام ضد آب میگردد؟
هوش مصنوعی: وقتی روغن را از آب سرشتهاند، چرا آب و روغن با هم ناسازگار شدهاند؟
هوش مصنوعی: گل از خار پدید میآید و خار از گل، پس چرا این دو با هم در جنگ و کشمکشاند؟
هوش مصنوعی: یا شاید این جنگ واقعی نیست و برای حکمتی است، مانند دعوای ساختگی خرفروشان که ترفندی برای فریب خریدار است.
هوش مصنوعی: یا نه این است و نه آن، بلکه حیرت است؛ باید گنج را جست و اینها ویرانهای است که گنج در آن نهفته است.
هوش مصنوعی: آنچه را تو گنج میپنداری، با همین پندار، گنج حقیقی را گم میکنی.
هوش مصنوعی: پندارها و رأیها را مانند ساختمان آباد بدان؛ گنج در جاهای آباد نیست بلکه در ویرانه است.
هوش مصنوعی: در آبادانی، هستی و جنگ وجود دارد؛ نیستی از هستیها ننگ دارد و از آنها بیزار است.
هوش مصنوعی: چنین نیست که هستی از نیستی فریاد و گریز داشته باشد، بلکه نیستی آن هستی را از خود رانده است.
هوش مصنوعی: نگو که من از نیستی گریزانم؛ بلکه نیستی از تو میگریزد و به تو میگوید: بایست و پیش نیا.
هوش مصنوعی: نیستی در ظاهر تو را به سوی خود میخواند، ولی در باطن با چوب رد تو را میراند.
هوش مصنوعی: ای سادهدل، این مانند نعل وارونه است که جهت حرکت را برعکس نشان میدهد؛ گریزان بودن فرعون از موسی را نیز چنین بدان که در ظاهر گریز اوست و در باطن رانده شدن او.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.