گنجور

غزل شمارهٔ ۴۷۳

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

وقت را غنیمت دان آن قدر که بتوانی

حاصل از حیات ای جان این دم است تا دانی

کام بخشی گردون عمر در عوض دارد

جهد کن که از دولت داد عیش بستانی

باغبان چو من زین جا بگذرم حرامت باد

گر به جای من سروی غیر دوست بنشانی

زاهد پشیمان را ذوق باده خواهد کشت

عاقلا مکن کاری کآورد پشیمانی

محتسب نمی‌داند این قدر که صوفی را

جنس خانگی باشد همچو لعل رمانی

با دعای شبخیزان ای شکردهان مستیز

در پناه یک اسم است خاتم سلیمانی

پند عاشقان بشنو و از در طرب بازآ

کاین همه نمی‌ارزد شغل عالم فانی

یوسف عزیزم رفت ای برادران رحمی

کز غمش عجب بینم حال پیر کنعانی

پیش زاهد از رندی دم مزن که نتوان گفت

با طبیب نامحرم حال درد پنهانی

می‌روی و مژگانت خون خلق می‌ریزد

تیز می‌روی جانا ترسمت فرومانی

دل ز ناوک چشمت گوش داشتم لیکن

ابروی کماندارت می‌برد به پیشانی

جمع کن به احسانی حافظ پریشان را

ای شکنج گیسویت مجمع پریشانی

گر تو فارغی از ما ای نگار سنگین دل

حال خود بخواهم گفت پیش آصف ثانی

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلن مفاعیلن فاعلن مفاعیلن (مقتضب مثمن مطوی مقطوع) | شعرهای مشابه | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

حاشیه‌ها

تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

نگین شکروی نوشته:

با درود وسپاس فراوان
درمصراع دوم بیت چهارم کلمه “کاورد” به شکل “کورد”تایپ شده است


پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

امید نوشته:

خانم زویا ثابت در نوار ای عاشقان این غزل را با آهنگ سازی استاد محمدرضا لطفی خوانده است

موسوی فاخر نوشته:

با سلام وسپاس
جناب آقای دکتر ثروتیان کتابی با عنوان :سروده های بی گمان حافظ دارند .ایشان این غزل را در کتاب نیاورده اند .گویا این غزل را الحاقی می دانند!!

محمد نوشته:

با احترام فراوان

مصرع های زیبائی از این غزل توسط استاد محمودی خوانساری در برنامه گلهای شماره ۵۴۰ در دستگاه نوا با همکاری خانم هایده به زیبائی خوانده شده است که به اطلاع هنر دوستان جهت شنیدن اعلام میشود

مینا نوشته:

جناب موسوی فاخر از دکتر میر جلال الدین کزازی کتابی هست به نام چراغی در باد که در واقع گزارشاتیست زیبا شناختی و باور شناختی از فقط۲۰ غزل خواجه که این یکی از آنهاست که خوانونش را به شما و دیگر دوستانم پیشنهاد میکنم

مینا نوشته:

بخش به معنی بخت آمده وبه تعبیر حکیم توس بودنی البته در گرشاسپنامه هم آمده بکوشیم تا بخش یزدان چه چیز پس بخش به معنی سرنوشت است

جلال نوشته:

سلام
دوستان لطفا تفسیر شعر رو بگن که وقت ما طلف نشه

بیت نهم اشاره به این مطلب دارد که رسیدن عقل به مقام شهود فرشتگان امر بسیار عظیم و والائی است اما همین گمان در مرتبه روح که مقام محو شدن تام در حق تعالی است نقص و کاستی به حساب می آید زیرا شخص در این مرتبه نه خود را می بیند ونه شهودش را هر چه هست مشهود است و بس پس درک مقامات بالایی برای نامحرمان پایینی گاهی شرک نیز تلقی می شود و پیش زاهد از رندی نمیتوان دم زد چون طهارت در هر مرتبه از مراتب وجودی انسان نسبت به مرتبۀ بالاتر نجاست شمرده می شود و انسان برای ارتقاء وجودی باید بیش از گذشته قوی شود و بالاتر بیاید. شرک نیز اینگونه است تا قبل از رسیدن به مرتبۀ روح، کمال انسانی در این است که سالک دمادم گدایی کند و مقام حضور را از معبود خویش طلب کند اما همین امر در مرتبۀ روح، مرتبۀ تحتانی بوده و شرک به حساب می آید زیرا در این مرتبه شخص باید یکپارچه در حضور باشد و غیر حق چیزی نبیند

طاهر خورشیدی نوشته:

در فیلم دلشدگان سکانس فلش بک به کودکی «طاهر بحرالنور» خواننده گروه، یکی دو بیت از این غزل در گوشه هداوندی همایون توسط هنرمند خردسالی اجرا میشود که بسیار زیباست.

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
***********************************
***********************************
گر تو ……………… ای نگار سنگین‌دل
حالِ …. بخواهم گفت پیش آصف ثانی
*
فارغی از ما : ۸ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۸ و ۵ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی، خانلری، عیوضی، سایه، خرمشاهی
فارغی از من : ۶ نسخه (۸۴۳ و ۵ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) نیساری
**
دل : ۴ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۸ و ۱ نسخۀ بی‌تاریخ) عیوضی
خود : ۱۰ نسخه (۸۴۳ و ۹ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی، خانلری، نیساری، سایه، خرمشاهی
۳۰ نسخه غزل ۴۶۴ را دارند و از آن جمله ۱۴ نسخه بیت فوق را آورده‌اند. از نسخ کامل کهن فقط ۳ نسخۀ مورخ ۸۰۱، ۸۰۳ و ۸۱۸ بیت را دارند. این بیت به احتمال به دلیل اشاره به ممدوحِ حافظ که پس ازبیت تخلص آمده‌ در بیشتر نسخ حذف گشته است. در برخی نسخ این بیت به پیش از بیت تخلص جا به جا و این، بیت مقطع نیز شده است.
علامه قزوینی که آن را در نسخۀ اساس طبع خود (مورخ ۸۲۷) ندیده بود از نسخه‌های سدۀ دهم به بعد، بیت را با ضبط‌های (فارغی از ما/حال خود) در متن نشاند و در حاشیه خاطر نشان کرد که نسخۀ ۸۲۷ بیت را ندارد. استاد خانلری نیز که به اصل نسخۀ ۸۲۷ و ۳ نسخۀ کهن دیگر دسترسی نداشت متوجۀ پانوشت علامه قزوینی نشده و پنداشت که آنچه علامه آورده ضبط نسخۀ ۸۲۷ است. این ضبط را سایه و خرمشاهی به تأسی از علامه قزوینی پذیرفته‌اند. دکتر نیساری با عنایت به نسخۀ مورد علاقه‌اش مورخ ۸۴۳ و ۹ نسخۀ متأخر و با انتخاب “فارغی از من” به جای “فارغی از ما” در مصرع نخست، در مصرع دوم “حالِ خود” را آورد.
در رابطه با مفهوم مصرع دوم می‌دانیم که “آصف برخیا” وزیر، کاتب یا ندیم سلیمان نبی پادشاه یهود بود و در این بیت منظور از “آصف ثانی” قوام الدین محمد صاحب عیار وزیر شاه شجاع است.
**********************************
**********************************

کانال رسمی گنجور در تلگرام