گنجور

غزل شمارهٔ ۲۴۹

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار

ببر اندوه دل و مژده دلدار بیار

نکته‌ای روح فزا از دهن دوست بگو

نامه‌ای خوش خبر از عالم اسرار بیار

تا معطر کنم از لطف نسیم تو مشام

شمه‌ای از نفحات نفس یار بیار

به وفای تو که خاک ره آن یار عزیز

بی غباری که پدید آید از اغیار بیار

گردی از رهگذر دوست به کوری رقیب

بهر آسایش این دیده خونبار بیار

خامی و ساده دلی شیوه جانبازان نیست

خبری از بر آن دلبر عیار بیار

شکر آن را که تو در عشرتی ای مرغ چمن

به اسیران قفس مژده گلزار بیار

کام جان تلخ شد از صبر که کردم بی دوست

عشوه‌ای زان لب شیرین شکربار بیار

روزگاریست که دل چهره مقصود ندید

ساقیا آن قدح آینه کردار بیار

دلق حافظ به چه ارزد به می‌اش رنگین کن

وان گهش مست و خراب از سر بازار بیار

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

محمدرضا شجریان » پیام نسیم » ساز و آواز (درآمد ابوعطا، حجاز، فرود به ابوعطا)

احمد شاملو » غزلیات حافظ » ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار

حسین علیزاده » چهارگاه و بیات ترک » تصنیف افشاری (بیات ترک)

وحید تاج » سرِ سماع » مژده ی دلدار

سالار عقیلی » مایه ی ناز 2 » ساز و آواز چهارگاه(مقدمه،چهار مضراب،درآمد،زابل،فرود)

سهیل نفیسی » طرح نو » ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

سعید سلامات نوشته:

در برخی از ویرایشها بعد از بیت “گردی از رهگذر دوست…”
این بیت آمده : “دل دیوانه به زنجیر نمی آید باز / حلقه ای از خم آن طره طرار بیار”

مسعود نوشته:

وزن عروض این غزل اشتباه است.
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلان

علی عباسی نوشته:

محتوای شعر برحول امید رهایی است در دل اسارت در قفس جهان، و بوی شادی در ژرفنای اندوه،واستشمام رایحه ای از عوالم اسرار.شاعر در عین حال اشاره میکند که امید او نه چون خوش خیالی خامان است.

باآنکه درشعر بنمایه هایی از حواس مختلف میتوان دید،اما غلبه محسوس با بنمایه های شمّی است مثل نکهت،معطر،نسیم(=بو) مشام،شمّه،نفحات،چمن،گلزار و…که تناسب کامل با محتوای مذکور دارند،همراه با نفَس یا دم،که در ارتباط با شمّ است.مجموعه ای از اینها به ایجاد فضایی آرزوپرور،دل انگیز و قدسی مدد میرساند،و محتوی را آشکارا از اموری مادی و محسوس تمایز میدهد.
امور و عناصر دیگر هم در القای محتوی دارای نقش اند،مثلا آهنگ کلمات، به ویژه کثرت هجای کشیده و بالاروندۀ “”آ”" ،که خود به تقویت دوهجای “”آ”" در قافیه و ردیف کمک میکند،و جملگی اینها تاثیری چشمگیر بر بیان مژده،آرزو و روح طلبِ موجود در شعر میگذارد.
ویژگی برجستۀ دیگر،موسیقی کاملاً هماهنگ قافیه و ردیف است.ردیفِ امری در الحاق به قافیۀ مجانسی که جان کلام درآن نیز”"آر”" ar است دوبانگ پیاپی را به صورت ((بیار،بیار)) پدید می آورد،و همین تاثیری تعیین کننده بر روح انگیزش و خواهشی میگذارد که درشعر موج میزند.به عبارت دیگر ،این دوهجای پایانی،تمام معانی کلمات را همراه با همان هجاهای فراوان “”آ”" یکجا جمع میکند و به صورت دوبانگ پیاپی به بالا میفرستد. آری،عمده تاثیر شعر در عناصر شکلیِ یاد شده است.
/
شرح شوق–دکترر سعید حمیدیان–نشرقطره–چاپ اول–جلد چهارم–صفحه ۲۷۷۲ و ۲۷۷۳

کانال رسمی گنجور در تلگرام