به تردستی بزن ساقی غنیمتدار قلقل را
مبادا خشکی افشاردگلوی شیشهٔ مل را
ز دلها تا جنون جوشد نگاهی را پرافشانکن
جهان تا گرد دلگیرد پریشان سازکاکل را
چسان رازتنگهدارم کهاین سررشتهٔ غیرت
چو بالیدن به روی عقده میآرد تأمل را
سرشکاز دیده بیرون ریختممینا بهجوش آمد
چکیدنهای این خم آبیاریکرد قلقل را
درین محفلکه جوشدگرد تشویش از تماشایش
به خواب امن میباشد نگه چشم تغافل را
زبحث شورش دریا نبازد رنگ تمکینت
چوگوهرگر بفهمی معنی درس تأمل را
دچار هرکه شد آیینهرنگ جلوهاشگیرد
صفای دل برون از خویش نپسندد تقابل را
جنون ناتوانان را خموشی میدهد شهرت
به غیراز بو صدایی نیست زنجیر رگگل را
نیاز و ناز باهم بسکه یک رنگند درگلشن
زبوی غنچه نتوان فرقکرد آواز بلبل را
به می رفعکجی مشکل بود ازطبعکج طینت
به زور سیل نتوان راستکردن قامت پل را
شکنج جسم و عرض دستگاه ای بیخبر شرمی
غبارانگیز ازین خاک و تماشاکن تجمل را
فسردنگر همهگوهر بود بیآبرو باشد
بکن جهد آن قدرکز خاک برداری توکل را
به پستی نیز معراجی استگر آزادهای بیدل
صدای آب شو ساز ترقیکن تنزل را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با خطاب به ساقی و طلب شراب و جلوهٔ معشوق آغاز میشود و از ناتوانی عاشق در پنهانداشتن راز و از اشکی که به شور مستی میافزاید سخن میگوید. سپس به اندرزهایی دربارهٔ آرامش و تأمل گوهرمانند، صفای دل آینهوار، یکی بودن ناز و نیاز، و اصلاحناپذیری سرشت کج میرسد. در پایان شاعر تجمل تن را غبار میشمارد، از تنبلی به نام توکل پرهیز میدهد و فروتنی آزادانه را مانند آب سرازیر، راه رسیدن به مقام بلند میداند.
هوش مصنوعی: ای ساقی، با چابکی و دستودلبازی شراب بریز و صدای قلقل شیشه را غنیمت بدان؛ مبادا خشکی و بیشرابی گلوی شیشهٔ می را بفشارد و صدایش را خاموش کند.
هوش مصنوعی: نگاهت را مانند پرندهای بالافشان رها کن تا شور و جنون از دلها بجوشد، و کاکل خود را پریشان کن تا گرد آن همهٔ جهان را دلگرفته و شیفته کند.
هوش مصنوعی: چگونه راز تو را نگه دارم؟ رشتهٔ غیرت همین که بر گره درنگ کند، مانند رشتهای که بر گره میبالد و برجسته میشود، راز را آشکار میکند؛ پس اندیشه و پنهانداشتن خود راز را فاش میسازد.
هوش مصنوعی: اشک از چشم فرو ریختم و صراحی به جوش آمد؛ گویی چکیدن اشک از این خمِ چشم، قلقل شیشهٔ می را آبیاری کرد. گریهٔ من شور مستی را افزون کرد.
هوش مصنوعی: در این مجلس که تماشای آن گرد پریشانی و آشوب برمیانگیزد، تنها چشمی که خود را به غفلت و بیاعتنایی زده است، در خوابی آسوده و ایمن است.
هوش مصنوعی: اگر مانند گوهر معنای درس درنگ و تأمل را دریابی، گفتوگو و آشوب دریا رنگ وقار و آرامش تو را نمیبرد؛ همانگونه که گوهر در دل دریای پرخروش آرام میماند.
هوش مصنوعی: هر که با آینه روبهرو شود، آینه رنگ جلوهٔ او را میگیرد؛ دلِ صاف هم روبهرو شدن و دوگانگی با چیزی بیرون از خود را نمیپسندد و هرچه را ببیند در خود یکی میکند.
هوش مصنوعی: جنون ناتوانان با خاموشی نامآور میشود؛ چنانکه زنجیرِ رگ گل جز بو صدایی ندارد و شهرتش با عطر بیصدا پراکنده میشود.
هوش مصنوعی: در گلشن، نیاز عاشق و ناز معشوق چنان یکرنگ و یکی شدهاند که آواز بلبل را از بوی غنچه نمیتوان جدا کرد.
هوش مصنوعی: کجنهادی سرشت بدگوهر را با شراب نمیتوان درست کرد؛ همانگونه که با زور سیل نمیتوان پیکر خمیدهٔ پل را راست کرد.
هوش مصنوعی: ای بیخبر، از خمیدگی و شکنج تن و از به رخ کشیدن دستگاه و دارایی شرم کن؛ از این خاکِ تن گردی برانگیز و ببین که تجمل و شکوه تو جز غبار نیست.
هوش مصنوعی: افسردگی و بیحرکتی، حتی اگر همه گوهر باشد، بیآبرو و بیجلاست؛ پس چندان بکوش که توکل را از خاک برداری و آن را بهانهٔ تنبلی نکنی.
هوش مصنوعی: ای بیدل، اگر آزاده باشی، در فروتنی و پستی نیز عروجی هست؛ مانند صدای آب باش که هرچه پایینتر میرود رساتر میشود، و فرود آمدن را وسیلهٔ بالا رفتن کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
اگر یک سو کنی زان رخ سر زلف چو سنبل را
ز روی لاله رنگ خود خجالتها دهی گل را
مرا پیش لب لعل تو سربازیست در خاطر
اگر چه پیش روی تو سربازیست کاکل را
رخ و زلف تو بس باشد ز بهر حجت و برهان
[...]
شنیده صبحدم از جور گل افغان بلبل را
بدندان پاره پاره ساخته شبنم تن گل را
چو گیرم کاکلَش را، تا کِشم سویِ خُودم ، آن مه،
بقصد دوری من می گشاید عقد کاکل را
صبا را جویبار از موج در زنجیر می دارد
[...]
به هر منزل فزون دیدم ز هجران زاری دل را
خوشا حال جرس، فهمیده است آرام منزل را
ز شوق دوست زانسان چشم حسرت بر قفا دارم
که رو هم گر به راه آرم نمیبینم مقابل را
چمن را غنچهٔ نشکفته بسیار است، میترسم
[...]
مجو از زاهدان خشک طینت گوهر عرفان
که از دریای گوهر، بهره خاشاک است ساحل را
نباشد آدمی را هیچ خلقی بهتر از احسان
که بوسد دست خود، هر کس که گیرد دست سایل را
ندارد گریه کردن حاصلی در پیش بی دردان
[...]
نگاه باغبانم، میپرستم لاله و گل را
کنم چون موی پیغمبر زیارت شاخ سنبل را
پر از گل دامن خود را ز فیض خرقه میبینم
چو طاووسان کنم چتر خود این دامان پرگل را
به گلشن دام زلف و سرمهٔ چشمش ز صیادی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.