انوری
»
دیوان اشعار
»
مقطعات
»
شمارهٔ ۳۶۶ - در عزلت و قناعت و جواب سائلی که از حکیم قصهٔ شعر گفتنش پرسید گوید
دی مرا عاشقکی گفت غزل میگویی
گفتم از مدح و هجا دست بیفشاندم هم
گفت چون گفتمش آن حالت گمراهی رفت
حالت رفته دگر باز نیاید ز عدم
غزل و مدح و هجا هرسه بدان میگفتم
که مرا شهوت و حرص و غضبی بود بهم
این یکی شب همه شب در غم و اندیشهٔ آن
کز کجا وز که و چون کسب کنم پنج درم
وان دگر روز همه روز در آن محنت و بند
که کند وصف لب چون شکر و زلف به خم
وان سه دیگر چو سگ خسته تسلیش بدان
که زبونی به کف آرم که ازو آید کم
چون خدا این سه سگ گرسنه را حاشاکم
باز کرد از سر من بندهٔ عاجز به کرم
غزل و مدح و هجا گویم یارب زنهار
بس که با نفس جفا کردم و با عقل ستم
انوری لاف زدن سیرت مردان نبود
چون زدی باری مردانه بیفشار قدم
گوشهای گیر و سر راه نجاتی بطلب
که نه بس دیر سر آید به تو بر این دو سه دم
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، سخنگو به عشق و شعر و حالاتی که تجربه کرده میپردازد. او از کسی میشنود که غزل میگوید و به او توصیه میشود که از مدح و هجا خودداری کند. اما او در نهایت بیان میکند که این حالات روحی و ذهنی که در آنها گرفتار است، نمیتوانند به خوبی توصیف شوند. او در شبهایش غم و اندیشهای درباره کسب روزی دارد و در روزها با محنتها و مشکلات مختلف روبهروست. او به حالتی مانند یک سگ خسته اشاره میکند که در پی تسلی و آرامش است. در نهایت، از خداوند درخواست میکند تا او را از این زحمتها نجات دهد و به یادآوری میپردازد که تن دادن به نفس و عقل خود ظلمی است که بر خود روا داشته است. او میخواهد به سمت نجاتی برود قبل از اینکه دیر شود.
هوش مصنوعی: یک عاشق به من گفت که آیا غزل میگویی؟ من هم در پاسخ گفتم که از شایستهگویی و نکوهش هر دو دست برمیدارم.
هوش مصنوعی: وقتی به او گفتم که در آن وضعیت گمراهی گرفتار است، او فهمید که آن حالت از او رفته و حالتی که از دست رفته است، هرگز برنمیگردد.
هوش مصنوعی: من به خاطر شهوت، حرص و خشم خود، درباره غزل، مدح و هجا سخن میگفتم.
هوش مصنوعی: در این شب، من تماماً در فکر و اندیشه هستم که چطور و از کجا باید پولی به دست بیاورم.
هوش مصنوعی: یک روز دیگر همگی در محنت و زنجیر هستند، آنکه توصیف لبش مانند شکر و موهایش خمیدگی دارد.
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که در کناری از سه چیز دیگر، مانند سگی خسته، آرامش را پیدا میکنم. این آرامش به خاطر این است که وقتی در نهایت زبونی و ناتوانی را در دست دارم، از آن حالت کمتر میآید. به طور کلی، احساس تسلی و آرامش به خاطر پذیرش وضعیتی است که شاید در زندگی دشوار باشد.
هوش مصنوعی: زمانی که خداوند این سه سگ گرسنه را از من دور کرد، من هم بندهای هستم که به لطف و رحمتی که به من میشود، امیدوارم.
هوش مصنوعی: ای پروردگار، کمکم کن که دیگر از سر نادانی با نفس خود بدی کردم و با عقل، ظلم روا داشتم. در این حال، برای تو شعر و ستایش و انتقاد میگویم.
هوش مصنوعی: در این بیت، به بیهودگی لاف زدن و خودستایی اشاره شده است. واقعیت این است که انسانها باید در عمل و رفتار خود نشان دهند که مردانگی و شجاعت دارند، نه فقط با سخنرانی و ادعا. انجام کارهای بزرگ و شجاعانه به جای صحبت کردن در مورد آنها، نشانهی واقعی مردانگی است.
هوش مصنوعی: در جایی بمان و در طلب راه نجاتی باش، زیرا ممکن است که این فرصت به زودی به پایان برسد و زمان زیادی برای اقدام نداشته باشی.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
روز خوش گشت و هوا صافی وگیتی خرم
آبها جاری و می روشن و دلها بی غم
باغ پنداری لشکر گه میرست که نیست
ناخنی خالی از مطرد و منجوق و علم
خاک هر روزی بی عطر همی گیرد بوی
[...]
قطعۀ مدح مرا چون دل و چون دیدۀ خویش
از پی فخر بدارند بزرگان عجم
پس من آری بتن خویش فرستم بر تو
مدح گویم که مگر مزد فرستی بکرم
تو بدینار کسان آب مرا تیره کنی
[...]
چون بزاد آن بچگان را، سر او گشت به خم
وندر آویخت به روده، بچگان را، به شکم
بچگان زاد مدور تنه، بیقد و قدم
صد و سی بچهٔ اندر زده دو دست به هم
تا جهان از گل خرم شده چون باغ ارم
آهو ایمن شده بر سبزه چو مرغان حرم
از بر سوسن بین برگ گل زرد و سپید
چو پراکنده بمینا در دینار و درم
لاله و سبزه بهم در شده از باد بهار
[...]
موسم عید و لب دجله و بغداد خُرَم
بوی ریحان و فروغ قدح و لاله به هم
همه جمع اند و به یک جای مهیا شدهاند
از پی عشرت شاه عرب و شاه عجم
رکن اسلام ملک شاه جهانگیر شهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.