انوری
»
دیوان اشعار
»
مقطعات
»
شمارهٔ ۳۶۶ - در عزلت و قناعت و جواب سائلی که از حکیم قصهٔ شعر گفتنش پرسید گوید
دی مرا عاشقکی گفت غزل میگویی
گفتم از مدح و هجا دست بیفشاندم هم
گفت چون گفتمش آن حالت گمراهی رفت
حالت رفته دگر باز نیاید ز عدم
غزل و مدح و هجا هرسه بدان میگفتم
که مرا شهوت و حرص و غضبی بود بهم
این یکی شب همه شب در غم و اندیشهٔ آن
کز کجا وز که و چون کسب کنم پنج درم
وان دگر روز همه روز در آن محنت و بند
که کند وصف لب چون شکر و زلف به خم
وان سه دیگر چو سگ خسته تسلیش بدان
که زبونی به کف آرم که ازو آید کم
چون خدا این سه سگ گرسنه را حاشاکم
باز کرد از سر من بندهٔ عاجز به کرم
غزل و مدح و هجا گویم یارب زنهار
بس که با نفس جفا کردم و با عقل ستم
انوری لاف زدن سیرت مردان نبود
چون زدی باری مردانه بیفشار قدم
گوشهای گیر و سر راه نجاتی بطلب
که نه بس دیر سر آید به تو بر این دو سه دم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، انوری به پرسشی از یک عاشق پاسخ میدهد که درباره سرودن غزل پرسیده است. او به خیال خود دوران سرگشتگی و غم را به تصویر میکشد و از مشکلاتی چون حرص و شهوت صحبت میکند. شاعر از رنجهای روزانهاش میگوید که به دنبال درآمد و مادیات میباشد و در این میان به ضعفهای خود نیز اشاره میکند. انوری در پایان به این نکته میرسد که باید بهدنبال نجات و رهایی باشد و به خدا دعا میکند تا از جفای نفس و عقل رهایی یابد.
هوش مصنوعی: عاشقی به من گفت که غزل میسرایی، من پاسخ دادم که از مدح و نکوهش (هجا) دست برداشتهام و تنها به عشق و احوالات آن میپردازم.
هوش مصنوعی: وقتی به او گفتم که در آن حال گمراهی هستم، فهمیدم که آن حالت دیگر برنمیگردد و از هیچ چیز بوجود نمیآید.
هوش مصنوعی: من تمام غزلها، مدحها و هجوها را برای شعر سرودن میگفتم، زیرا در آن زمان به شهوات، حرص و خشم خود دچار بودم.
هوش مصنوعی: این شب، تمام شب را در فکر و اندوه هستم که از کجا، از چه کسی و چگونه میتوانم پنج درم (واحد پولی) به دست آورم.
هوش مصنوعی: در آن روزها، همواره در سختی و مشکلاتی هستم که نمیتوانم زیبایی لبان کسی را مانند شکر و زلفی که در خم است توصیف کنم.
هوش مصنوعی: منظور این است که آن سهتا (شاید سه مشکل یا دشمن) مانند سگی خستهاند و برای آرامش آنها، انسانی ضعیف را بپذیرم تا از این طریق شاید این مشکلات کمتر شوند.
هوش مصنوعی: زمانی که خداوند این سه سگ گرسنه را از من دور کرد، من بندهٔ ناتوان را به رحمت خود توانا ساخت.
هوش مصنوعی: در این بیت، انوری از خداوند میخواهد کمک کند زیرا احساس میکند که با نفس امارهٔ خود (تمایلات و خواستههای ناخواسته) بد کرده و با عقلش ستم روا داشته است، به طوری که دیگر نتوانسته خوب شعر بگوید و از اوایل کارش بازمانده است.
هوش مصنوعی: انوری میگوید که ادعا کردن دربارهٔ خوبی خود مانند مردان، درست نیست؛ بلکه باید بهطور واقعی با عزم و اراده در زندگی اقدام کرد و قدمهای محکم برداشت، نه اینکه صرفاً در کلام از شجاعت و مردانگی سخن گفت.
هوش مصنوعی: در مکانی دنج و آرام بنشین و به دنبال راهی برای نجات باش، زیرا این فرصتها به سرعت میگذرد و ممکن است دیر به دستت برسند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
روز خوش گشت و هوا صافی وگیتی خرم
آبها جاری و می روشن و دلها بی غم
باغ پنداری لشکر گه میرست که نیست
ناخنی خالی از مطرد و منجوق و علم
خاک هر روزی بی عطر همی گیرد بوی
[...]
قطعۀ مدح مرا چون دل و چون دیدۀ خویش
از پی فخر بدارند بزرگان عجم
پس من آری به تن خویش فرستم بر تو
مدح گویم که مگر مزد فرستی به کرم
تو به دینار کسان آب مرا تیره کنی
[...]
چون بزاد آن بچگان را، سر او گشت به خم
وندر آویخت به روده، بچگان را، به شکم
بچگان زاد مدور تنه، بیقد و قدم
صد و سی بچهٔ اندر زده دو دست به هم
تا جهان از گل خرم شده چون باغ ارم
آهو ایمن شده بر سبزه چو مرغان حرم
از بر سوسن بین برگ گل زرد و سپید
چو پراکنده بمینا در دینار و درم
لاله و سبزه بهم در شده از باد بهار
[...]
موسم عید و لب دجله و بغداد خُرَم
بوی ریحان و فروغ قدح و لاله به هم
همه جمع اند و به یک جای مهیا شدهاند
از پی عشرت شاه عرب و شاه عجم
رکن اسلام ملک شاه جهانگیر شهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.