زان پس که قضا شکل دگر کرد جهان را
وز خاک برون برد قدر امن و امان را
در بلخ چه پیری و جوانی بهم افتاد
اسباب فراغت بهم افتاد جهان را
چون بخت جوان و خرد پیر گشادند
بر منفعت خلق در دست و زبان را
پیوسته ثنا گفت فلک همت این را
همواره دعا گفت ملک دولت آن را
این مزرعهٔ تخم سخا کرد زمین را
وان دفتر آیات ثنا کرد زبان را
آن دید جهان از کرم هر دو که هرگز
در حصر نیاید نه یقین را نه گمان را
نزد تو اگر صورت این حال نهانست
بر رای تو پیدا کنم این راز نهان را
بوطالب نعمه چو شهاب زکی از جود
یک چند کم آورد چه دریا و چه کان را
چون دست حوادث در این هر دو فروبست
دربست جهانباز ز امساک میان را
آن بود که بحر کرمش زود برانگیخت
از لجهٔ کف ابر چو دریای روان را
تا بر دهن خشک جهان نایژه بگشاد
وز بیخ بزد شعلهٔ نار حدثان را
ورنه که به تن باز رسانیدی از این قوم
باکتم عدم رفته دو صد قافله جان را
القصه از این طایفه کز روی مروت
آسان گذرانند جهان گذران را
زیر فلک پیر ز پیران و جوانان
او ماند و تو دانی که نماند دگران را
بختیست جوان اهل جهان را به حقیقت
یارب تو نگهدار مر این بخت جوان را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش امیر سید مجدالدین ابوطالب میپردازد و از تأثیر مثبت او بر زندگی مردم سخن میگوید. او به تغییرات قضا و قَدَر در جهان اشاره میکند و از هماهنگی بین پیران و جوانان در بلخ صحبت میکند. شاعر میگوید که بخت جوانان و خرد پیران در دست و زبان اوست و زمین و آسمان پیوسته در حال ثنای او هستند. او به قدرت جود و کرم ابوطالب میپردازد و برکات او را در تغییر شرایط زندگی مردم به تصویر میکشد. در نهایت، شاعر از خداوند میخواهد که بخت جوان و نیکویی او را نگه دارد و با او حمایت کند.
هوش مصنوعی: پس از آنکه سرنوشت به شکلی دیگر جهان را تغییر داد و امنیت و آرامش را از سرزمین خاکی خارج کرد، حوادثی روی داد که زندگی را سخت و ناامن کرد.
هوش مصنوعی: در بلخ، پیرمردان و جوانان با هم جمع شدند و حالتی از آرامش و آسایش در جهان به وجود آمد.
هوش مصنوعی: بخت جوان و خرد پیر (پیران دانا) فرصتی برای انجام کارهای نیک فراهم آوردند که به نفع مردم باشد و این امر توسط دستها و زبانها به ظهور رسید.
هوش مصنوعی: آسمان همواره در حال ستایش و تمجید از این شخص است و ملائکه نیز برای او همیشه دعا میکنند که دولت و حکومتش مستدام بماند.
هوش مصنوعی: این زمین به خاطر بخششهای بسیارِ او، مانند یک مزرعه، به جوانهزنی و رشد سخاوت و خوبیها پرداخته و زبانِ توصیف و ستایش او، به مانند یک دفتر آیات، برای او دعا و ثنا میگوید.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به کرم و generosity (سخاوت) اشاره میکند و میگوید که کسی که سخاوت را در جهان دیده، هرگز نمیتواند به محدودیت یا قید خاصی برگردد، نه از یقین و نه از گمان. این بیانگر بیپایانی و وسعت سخاوت است.
هوش مصنوعی: اگر این وضعیت در نزد تو پنهان است، میخواهم این راز مخفی را به رای تو (نظر و حکم تو) روشن و آشکار کنم.
هوش مصنوعی: ابوطالب مانند شهاب زکی (شهاب زکی: ستارهای که نشان دهندهٔ نعمت و فراوانی است) است که اگرچه در بخشی از فیض و بخشش خود کم میآورد، اما به اندازهٔ دریا و کان (معدن) ثروت و فضل دارد.
هوش مصنوعی: زمانی که حوادث در این دو مورد به شدت به کار خود ادامه میدهد، جهان را از نعمت خود محروم کرده و میان آن را در حالت تنگنا و فقر قرار میدهد.
هوش مصنوعی: خداوند مهربانی و بخشندگی خود را با سرعت و شدت نشان داد، بهگونهای که از عمق ابرها، مانند دریای پر آب، برکات و نعمتها را جاری کرد.
هوش مصنوعی: امیر سید مجدالدین ابوطالب تا پای خشک و تشنهٔ دنیا نای را به صدا درآورد و از ریشه، شعلهٔ آتش حوادث و مشکلات را فرو نشاند.
هوش مصنوعی: اگر نه، تو از این قوم نبود که به تن خود خود را نجات میدادی، من از نبودن میترسم و جانهای بسیاری که از میان رفتهاند.
هوش مصنوعی: به هر حال، از این گروه که به خاطر بزرگواری و انسانیت به سادگی از مشکلات و دشواریهای زندگی میگذرند، دنیا را به راحتی میگذرانند.
هوش مصنوعی: در زیر آسمانِ قدیمی، فقط او (امیر سید مجدالدین ابوطالب) است که مانند پیران و جوانان باقی مانده و تو میدانی که دیگران نتوانستهاند پایدار بمانند.
هوش مصنوعی: بخت جوانان دنیا خوب است و امیدوارم، ای خدا، تو از آن حمایت کنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواهی که نیاری به سوی خویش زیان را
از گفتن ناخوب نگهدار زبان را
گفتار زبان است ولیکن نه مرا نیز
تا سود به یک سو نهی از بهر زیان را
گفتار به عقل است، که را عقل ندادند؟
[...]
ای شاه! تویی شاه، جهان گذران را
ایزد به تو دادهست زمین را و زمان را
بردار تو از روی زمین قیصر و خان را
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
آسان گذران کار جهان گذران را
زیرا که جهان خواند خردمند جهان را
پیراسته می دار به هر نیکی تن را
آراسته می خواه به هر پاکی جان را
میدان طمع جمله فرازست و نشیب است
[...]
نوروز جوان کرد به دل پیر و جوان را
ایام جوانی است زمین را و زمان را
هر سال در این فصل برآرد فلک از خاک
چون طبع جوانان جهان دوست جهانرا
گر شاخ نوان بود ز بی برگی و بی برگ
[...]
آراست جهاندار دگرباره جهان را
چو خلد برین کرد، زمین را و زمان را
فرمود که تا چرخ یکی دور دگر کرد
خورشید بپیمود مسیر دوران را
ایدون که بیاراست مر این پیر خرف را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.