به اندازه بردار ازین راه گنج

نه چندان که محمل‌کش آید به رنج

رخ سرخ سیب اندر آید به غنج

به گردن‌کشی سر برآرد ترنج

جوان‌مردی باغ پیرایه‌سنج

شود مفلس از کیمیا‌های گنج

همه ساله محمل‌کش بار گنج

نیاساید از محنت و درد و رنج

به قارونی قفل‌داران گنج

طمع دارم اندازهٔ دست‌رنج

برنج اندرست ای خردمند گنج

نیابد کسی گنج نابرده رنج

ز ششصد فزون بود پنجاه و پنج

که پُر دُر شد این نامبردار گنج

دل دوستان جمع بهتر که گنج

خزینه تهی به که مردم به رنج

تو گر کامرانی به فرمان و گنج

دگر کس فرومانده در ضعف و رنج

به قنطار زر بخش کردن ز گنج

نباشد چو قیراطی از دسترنج

که چند از مقالات آن بادسنج

که نه ملک دارد نه فرمان نه گنج

گر آنی که دشمنت گوید، مرنج

وگر نیستی، گو برو بادسنج

نهد عامل سفله بر خلق رنج

که تدبیر ملک است و توفیر گنج

بیاموز پرورده را دسترنج

وگر دست داری چو قارون به گنج

اگر از خمارت عذاب است و رنج

شکنجه مکن خویشتن را چو گنج

سپاس از خدا کاندرین شست و پنج

ز دندان نه زحمت کشیدم نه رنج

بُوَد شخص مزدور در غبن و رنج

خداوندِ ده بر سر مال و گنج

نمطهای خاقانی مدح سنج

نه پنهانست کش چون فشاندند گنج

ازان مار بر خویش پیچد به رنج

که روزیش خاک است بالای گنج

به پیکار اگر با منی کینه سنج

سپه را چه بیهوده داری به رنج؟