شبی رخ تافته زین دیر فانی
به خلوت در سرای ام هانی
رسیده جبرئیل از بیت معمور
براقی برق‌سیر آورده از نور
نگارین پیکری چون صورت باغ
سرش بکر از لگام و رانش از داغ
نه ابر از ابر نیسان د‌ُرفشان‌تر
نه باد از باد بستان خوش‌عنان‌تر
چو دریایی ز گوهر کرده زینش
نگشته وهم کس زورق نشینش
قوی پشت و گران نعل و سبک خیز
به دیدن تیزبین و در شدن تیز
وشاق تنگ‌چشم هفت خرگاه
بدآن ختلی شده پیش شهنشاه
چو مرغی از مدینه بر پریده
به اقصی‌الغایتِ اقصی رسیده
نموده انبیا را قبله خویش
به تفضیل امانت رفته در پیش
چو کرده پیشوایی انبیا را
گرفته پیش راه کبریا را
برون رفته چو وهم تیزهوشان
ز خرگاهِ کبودِ سبزپوشان
ازین گردابه چون باد بهشتی
به ساحل‌گاهِ قطب آورده کشتی
فلک را قلب در عقرب دریده
اسد را دست بر جبهت کشیده
مجره که‌کشان پیش براقش
درخت خوشه جوجو ز اشتیاقش
کمان را استخوان بر گنج کرده
ترازو را سعادت‌سنج کرده
رحم بر مادران دهر بسته
ز حیض دختران نعش رسته
ز رفعت تاج داده مشتری را
ربوده ز آفتاب انگشتری را
به دفع نزلیان آسمان گیر
ز جعبه داده جوزا را یکی تیر
چو یوسف شربتی در دلو خوَرده
چو یونس وقفه‌ای در حوت کرده
ثریا در رکابش مانده مدهوش
به سرهنگی حمایل بسته بر دوش
به زیرش نسر طایر پر فشانده
وزو چون نسر واقع باز مانده
ز رنگ‌آمیزی ریحان آن باغ
نهاده چشم خود را مهر مازاغ
چو بیرون رفت از آن میدان خضرا
رکاب افشاند از صحرا به صحرا
بدان پرندگی طاوس اخضر
فکند از سرعتش هم بال و هم پر
چو جبریل از رکابش باز پس گشت
عنان بر زد ز میکائیل بگذشت
سرافیل آمد و بر پر نشاندش
به هودج‌خانهٔ رفرف رساندش
ز رفرف بر رف طوبی علم زد
وز آنجا بر سر سدره قدم زد
جریده بر جریده نقش می‌خواند
بیابان در بیابان رخش می‌راند
چو بنوشت آسمان را فرش بر فرش
به استقبالش آمد تارک عرش
فرس بیرون جهاند از کل کونین
علم زد بر سریر قاب قوسین
قدم برقع ز روی خویش برداشت
حجاب کاینات از پیش برداشت
جهت را جعد بر جبهت شکستند
مکان را نیز برقع باز بستند
محمد در مکان بی‌مکانی
پدید آمد نشان بی‌نشانی
کلام سرمدی بی‌نقل بشنید
خداوند جهان را بی‌جهت دید
به هر عضوی تنش رقصی در آورد
ز هر مویی دلش چشمی بر آورد
و زان دیدن که حیرت حاصلش بود
دلش در چشم و چشمش در دلش بود
خطاب آمد که‌ای مقصود درگاه
هر آن حاجت که مقصود است در خواه
سرای فضل بود از بخل خالی
برات گنج رحمت خواست حالی
گنه‌کاران امت را دعا کرد
خدایش جمله حاجت‌ها روا کرد
چو پوشید از کرامت خلعت خاص
بیامد باز پس با گنج اخلاص
گلی شد سرو قدی بود کامد
هلالی رفت و بدری بود کامد
خلایق را برات شادی آورد
ز دوزخ نامه آزادی آورد
ز ما بر جان چون او نازنینی
پیاپی باد هر دم آفرینی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
محمد ام هانی جبرییل میکائیل سرافیل یوسف (اشاره) یونس (اشاره)
هوش مصنوعی: شعر معراج پیغمبر روایت صعود پیامبر اسلام به آسمان‌هاست. در این سفر، جبرئیل به همراه براق نورانی او را به آسمان می‌برد و او را از نمی‌دانم و واقعیت‌های عینی فراتر می‌برد. پیامبر در این سفر با انبیا ملاقات می‌کند و به مقام رفیع کبریا می‌رسد، جایی که رازهای آفرینش را درک می‌کند و دعاهایش را برای امت خویش به درگاه خداوند تقدیم می‌کند. او در نهایت با گنجی از فضل و کرامت بازمی‌گردد، شادی و آزادی را برای مردم به ارمغان می‌آورد و نشانی از رحمت الهی به آنان می‌دهد.
هوش مصنوعی: شبی، چهره‌ای درخشان و تابناک در این دنیای گذرا ظاهر شد، در حالیکه در خلوت خانهٔ ام هانی (خواهر علی بن ابی‌طالب) بود.
هوش مصنوعی: جبرئیل (فرشته‌ای که پیام‌های الهی را می‌آورد) به محل مقدسی به نام بیت معمور رسیده و سوار بر موجودی با سرعت بسیار (براق) که پر از نور است، آمده است.
هوش مصنوعی: عزیز یا محبوبی با چهره‌ای زیبا مانند شکل باغ، سر او به دلیل رهایی از کنترل و محدودیت، در آزادی و بکر بودن به سر می‌برد و رانش نیز از داغ، نشانه‌ای از عشق و اشتیاق است.
هوش مصنوعی: هیچ ابر، در فصل بهار، بارانی‌تر و پربارتر از او نیست و هیچ بادی هم از باد باغ، که هوای خوشی را به همراه دارد، آرامش‌بخش‌تر و خوش‌عطرتر نیست.
هوش مصنوعی: او مانند دریایی است که بر ارزش گوهرها و جواهرات سوار شده و هیچ‌کس را یارای نشستن در کشتی او نیست.
هوش مصنوعی: این بیت به وصف اسبی می‌پردازد که بسیار قوی و استوار است و نعل‌های سنگینی دارد. این اسب همچنین دارای نرمی و چابکی است و به خوبی قادر است در برابر چشم تیزبین شاه، بلند و سریع خود را به نمایش بگذارد.
هوش مصنوعی: زن حسود و تنگ‌چشم در هفت خرگاه (مکان‌های مختلف) به این دلیل عبوس و غمگین شده است که به درگاه پادشاه (شهنشاه) رسیده است.
هوش مصنوعی: مانند پرنده‌ای که از مدینه (شهر پیامبر) پرواز کرده، به دورترین نقطه ممکن (اقصی‌الغایت) رسیده است.
هوش مصنوعی: پیامبران را قبله‌ای مشخص و مورد احترام قرار داده که به خاطر امانت و حسن خلق آنها، این مقام به آنها داده شده است.
هوش مصنوعی: چون نبی‌ها به رهبری منصوب شده‌اند، راه بزرگ و مقام الهی را نیز در پیش گرفته‌اند.
هوش مصنوعی: چون تیزهوشان، به مانند خیالات، از جایی که سبزپوشان زندگی می‌کنند (کبوت سبزپوش)، خارج شده‌اند.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف حالتی می‌پردازد که از این گرداب و آشفتگی‌ها، مانند بادِ بهشتی، کشتی را به ساحل قطب، جایی که نقطه‌ای محکم و ثابت است، می‌آورد. به عبارتی دیگر، از مشکلات و چالش‌ها به آرامش و ثبات می‌رسد.
هوش مصنوعی: عقرب در اینجا به زمان یا سرنوشت اشاره دارد که در حال تغییر است. خداوند با قدرت و حکمت خود قلب آسمان را در هم شکسته و از خطرات و مشکلات آن محافظت کرده است. اسد، که به معنای شیر است، کما اینکه بر جبهه (چهره) خود تکیه دارد، به حفاظت و حمایت از وجود خود اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: درختی که خوشه‌های جوجه را به سمت براق (اسب آسمانی پیامبر) می‌کشد، به خاطر اشتیاق و محبتش.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به این است که کمان (سلاح و قدرت) را از استخوان ساخته‌اند و به این وسیله گنج و ثروت را به دست آورده‌اند، همچنین ترازوی سنجش خوشبختی را به میزان سعادت و موفقیت قرار داده‌اند. به نوعی، این ابیات بر اهمیت استفاده از وسائل و معیارهای مناسب برای دستیابی به ثروت و موفقیت تأکید دارد.
هوش مصنوعی: بر مادران زمان رحم شده، زیرا دختران از عادت ماهانه آزاد شده‌اند و حالتی پاک و نو یافته‌اند.
هوش مصنوعی: از بلندی و عظمت تاج، مشتری (ستاره‌ای درخشان) را به خود جذب کرده و از خورشید، انگشتری را گرفته است.
هوش مصنوعی: برای دور کردن موجودات منفی و موذی که از آسمان نازل می‌شوند، از جعبه‌ای که نماد «جوزا» است، یک تیر (یا وسیله‌ای) بیرون آورده می‌شود.
برج دلو (به‌معنی ظرف آبکشی از چاه) یازدهمین خانهٔ خورشید است برابر بهمن ماه. در بعضی از متون قدیمی بجای دلو «دول» آمده است، مانند این بیت از سنایی: «باز دو‌پیکر و ترازو و دول / از هوا یافت بیش از ممول». در بیت بالا از نظامی در نسخهٔ چاپی موجود دلو نوشته شده است.
هوش مصنوعی: ثریا، که اشاره به ستاره‌های درخشان دارد، به خاطر زیبایی و حالتی خاصی که از خسرو می‌بیند، در حالتی شگفت‌زده و مدهوش در کنار او قرار دارد. خسرو به عنوان یک سردار، زره و حمایل (وسایل جنگی) به دوش دارد.
هوش مصنوعی: زیر او پرنده‌ای با پرهای باز پرواز می‌کند و از او مانند پرنده‌ای که در قفس مانده، مانده است.
هوش مصنوعی: از زیبایی و رنگ‌های مختلف ریحان آن باغ، چشم خود را به رنگ و جلوه‌ی آن دوخته‌ام و به آن عشق می‌ورزم.
هوش مصنوعی: وقتی از آن میدان سرسبز بیرون رفت، زین را به زمین انداخت و از دشت به دشت دیگر حرکت کرد.
هوش مصنوعی: با سرعت زیاد، پرنده‌ای به نام طاوس که به رنگ سبز است، هم بال و هم پرش را به سمت پایین می‌اندازد.
هوش مصنوعی: وقتی که جبرئیل از پشت سر از مرکب خسرو پایین آمد، میلهٔ اسب او را تکان داد و از کنار میکائیل عبور کرد.
رفرف نام یکی تخت‌های روان یا مرکب‌های حضرت رسول در شب معراج است. و نیز نام مقام اسرافیل. هودج یعنی کجاوه.
رف در اینجا منظور نزدیک‌ترین جای است بر طوبی که درخت بهشتی است. رف در لغت یعنی تاقچه و نیز سکو یا تاقی است که بر در خانه‌ها برای نشستن سازند. سِدره یعنی سدرة المنتهی که حد رسیدن جبرئیل است.
هوش مصنوعی: در بیابان، نشانه‌ها و آثار روی یکدیگر قرار دارد و مثلاً رخش (اسب خسرو) را در بیابان می‌رانند و پیش می‌برند.
هوش مصنوعی: زمانی که آسمان فرش بر فرش (به معنای زیبا و بیکران) آماده شد، و برای استقبال از او (پیامبر) بیکران بر روی عرش (سقف عالم) آمده بود.
هوش مصنوعی: اسب پیامبر (محمد) در معراج، از میان همه موجودات و جهان، به سوی آسمان بیرون آمد و علم (پرچم) را بر فراز عرش و در زیر قوسین (دو قوس عظیم که به آسمان ختم می‌شود) بلند کرد.
هوش مصنوعی: برقع (پوشش) را از چهره‌اش کنار زد و با این کار، حجاب (پوشش) جهان را نیز کنار زد.
هوش مصنوعی: زنان زیبا با موهای مجعد خود در برابر پیامبر ایستاده‌اند و به خاطر جلوه‌گری‌اش، مکان و زمان هم تحت تأثیر قرار گرفته و جاذبه‌ای خاص یافته است.
هوش مصنوعی: محمد در جایی که هیچ مکانی نیست، ظهور کرد و نشانه‌ای از آن چه که هیچ نشانی ندارد، را به نمایش گذاشت.
هوش مصنوعی: کلام همیشگی و بی‌پایان را بدون واسطه شنید و خدای جهان را به طور مستقیم و بدون هیچ دلیلی دید.
هوش مصنوعی: هر بخشی از بدن او به طرز زیبایی می‌رقصید و از هر مویی که به سمت پایین می‌آمد، دلش چشمی به بیرون می‌فرستاد.
هوش مصنوعی: او از دیدن آن رقص و زیبایی چنان حیرت‌زده شد که دلش در چشمش و چشمش در دلش بود؛ به این معنا که احساسات و عواطفش چنان در هم تنیده شده بودند که نمی‌توانستند از یکدیگر جدا شوند.
هوش مصنوعی: خطابی به تو می‌گوید که ای مقصد و هدف درگاه الهی، هر حاجتی که می‌خواهی و به آن نیاز داری را بخواه.
هوش مصنوعی: خانهٔ علم و فضل، جایی است که از حسد و بخل پاک است و در آن، برکت و رحمت خداوند به وفور طلب می‌شود.
هوش مصنوعی: پیامبری، برای گنه‌کاران امت خود دعا کرد و خداوند تمام نیازهای آنها را برآورده ساخت.
هوش مصنوعی: پیامبر بعد از اینکه با کرامت خاصی لباس‌هایی بر تن کرد، با خلوص و نیت پاک دوباره بازگشت.
هوش مصنوعی: سروی با قدی زیبا مانند گل به دنیا آمده است و هلالی مانند ماه و چهره‌ای نورانی و زیبا دارد.
هوش مصنوعی: مردم را نامه‌ای آورد که خبر از شادی و خوشحالی می‌دهد و از دوزخ نشانی از رهایی و آزاد شدن را به ارمغان می‌آورد.
هوش مصنوعی: مادامی که کسی مانند او (خسرو) نازنین بر جان ما باشد، هر لحظه باد (درست) شکرگزاری و ستایش بر ما ببارد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.