پیکان آسمان که به اسرار ما درند
ما را کشان کشان به سماوات میبرند
روحانیان ز عرش رسیدند، بنگرید
کز فر آفتاب سعادت، چه با فرند!
ما سایهوار در پی ایشان روان شویم
تا سایها ز چشمهٔ خورشید برخورند
زیرا که آفتاب پرستند، سایها
چون او مسافر آمد، اینها مسافرند
از عقل اولست در اندیشه عقلها
تدبیر عقل اوست که اینها مدبرند
اول بکاشت دانه و آخر درخت شد
نی، چشم باز کن، که نه اول نه آخرند
خورشید شمس دین که نه شرقی نه غربی است
پس سیر سایهاش در افلاک دیگرند
مردان سفر کنند در آفاق، همچو دل
نی بستهٔ منازل و پالان و استرند
از آفتاب، آب و گل ما چو دل شدست
اجزای ما چو دل ز بر چرخ میپرند
خود چرخ چیست تا دل ما آن طرف رود؟!
این جسم و جان و دل همه مقرون دلبرند
لب خشک بود و چشم تر، از درد آن فراق
اکنون ز فر وصل نه خشکند و نه ترند
رفتند و آمدند به مقصود، و دیگران
در آب و گل چو آب و گل خود مکدرند
بیرون ز چار طبع بود طبع عاشقی
از چار و پنج و هفت، دو صد ساله برترند
چون طبع پنجمین بکشد روح را مهار
ترجیع کن، بگو، هله بگریز زین چهار
رو سوی آسمان حقایق بدان رهی
کان سوی راه رو نه پیادهست نه سوار
بر گرد گرد عشق، خود او را کجاست گرد؟
میتاز گرم و روشن و خوش، آفتابوار
تقلید چون عصاست بدستت در این سفر
وز فر ره عصات شود تیغ ذوالفقار
موسی برد عصا، و بجوشید آب خوش
آن ذوالفقار بود، ازان بود آبدار
امروز دل درآمد بیدست و پا ، چو چرخ
از بادهای لعل برفته ز سر خمار
گفتم: « دلا چه بود که گستاخ میروی؟ »
گفتا: « شراب داد مرا یار برنهار
امروز شیر گیرم، و بر شیر نر زنم
زیرا که مست آمدم از سوی مرغزار
در مرغزار چرخ که ثورست با اسد
یک آتشی زنم که بسوزد در آن شرار
سنگست و آهنست به تخلیق کاف و نون
حراقهایست کون و عدم در ستارهبار
استارهای سعد جهد سوی عاشقان
حراقهشان شودز ستاره چو صد نگار
استارهای نحس، به نحسان سعدرو
در وقت وعده چون گل و وقت وفا چو خار
قومی اگر ز سعد و ز نحسش گذشتهاند
همچون ستاره مجو، به خورشید حسن یار
نی خوف و نی رجا و نی هجران و نی وصال
نی غصه نی سرور، نی پنهان نه آشکار
ترجیع ثالثم چو مثلث طربفزاست
گر سر گران شوی ز مثلث، بشو، سزاست
از عقل و عشق و روح مثلث شدست راست
هر زخم را چو مرهم و هر درد را دواست
در مغز علتیست اگر این مثلثم
خورد و گران نشد که نه در خورد این عطاست
از جام آفتاب حقایق بهر زمان
خارا عقیق و لعل شد، و خاک بانواست
آن لعل نی که از رخ خود بیخبر بود
نی آن عقیق کو بر تحقیق کهرباست
آن لعل کو چو بعل حریفست و با نشاط
وین شاه با عروس نه جفتست و نه جداست
بندهٔ خداست خاص ولیکن چو بنده مرد
لا گشت بنده و سپس لا همه خداست
بس جهد کرد عقل کزین نفی بو برد
بویی نبرد عقل همه جهد او هباست
آن هست بوی برد، که او نیست شد تمام
آن را بقا رسید که کلی او فناست
در حسن کبریا چو فنا گشت از وجود
موجود مطلق آمد و بیکبر و بیریاست
وصف بشر نماند چو وصف خدا رسید
کان آفتاب نیر و این شعلهٔ سهاست
آیینهٔ جمال الهیست روح او
در بزم عشق جسمش جام جهان نماست
زین جام هرکه بادهٔ اسرار درکشید
محو وصال دلبر و مستغرق لقاست
هر مس چو کیمیا شود از نور ذوالجلال
این بوالعجب صناعت و این طرفه کیمیاست
اکسیر عشق را به طلب در وجود او
تا آن شوی تو جمله به انعام جود او



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ سفری روحانی و جستجوی عشق الهی است. در این سفر، روحانیان به سوی آسمان دعوت میشوند و سایهها به دنبال نور حرکت میکنند. مولانا به تمثیلهایی از طبیعت و آفرینش کار میبرد تا نشان دهد که عشق بالاتر از جهان مادی است و افرادی که در جستجوی حقیقت هستند، از مرزهای دنیاست. وی تأکید میکند که عشق و معرفت قادرند انسان را از محدودیتهای مادّی رها کنند و به سوی آسمانهای حقیقی برسانند. در نهایت، عشق را به یک کیمیا تشبیه میکند که میتواند انسان را به کمال برساند و از جهل و غفلت آزاد کند.
هوش مصنوعی: پیکانی که در آسمان وجود دارد، اسراری از دل ما را میکاود و ما را به آرامی به آسمانها میکشاند.
هوش مصنوعی: روحانیان از عرش (مقامهای بلند) نازل شدند، نگاه کنید که از نور آفتاب سعادت، چه روحانی و با مایهای هستند!
هوش مصنوعی: ما مانند سایهها در پی روحانیان حرکت میکنیم تا سایهها نیز از نور و جاذبهٔ چشمهٔ خورشید بهرهمند شوند.
هوش مصنوعی: سایهها بهدلیل نور آفتاب به آفتاب گرایش دارند و با آمدن او، این سایهها نیز به سمت او حرکت میکنند؛ بنابراین، هرکسی که در این دنیا و در پی آفتاب (حقیقت و نور) است، در واقع مسافر این راه است.
هوش مصنوعی: عقل نخستین، منشأ تمام عقلها و تدبیرهاست و تدبیر (برنامهریزی و مدیریت) این موجودات (عقلها) به دست اوست. در واقع، همهٔ عقلها تحت فرمان عقل اول قرار دارند.
هوش مصنوعی: آغاز کار دنیا با کاشت دانه است و پایان آن به درختی بزرگ و تنومند میرسد. اما باید دید که این روند، نه فقط از اول به آخر میرود، بلکه همواره در یک چرخه و قائمی از تحول و تداوم قرار دارد.
هوش مصنوعی: خورشید شمس دین، که نماد مولاناست و محدود به مرزهای جغرافیایی نمیشود، در آسمان افلاک دیگر وجود دارد و نشانههای او به فراتر از مکانهای شرقی و غربی میرسد.
هوش مصنوعی: مردان در سفرهای دور به سرزمینهای مختلف میروند، اما دل من مانند کسی است که هنوز در دیار خود و در خانهاش جاگیر است و وابسته به مکان خاصی نیست.
هوش مصنوعی: ما از آفتاب، مانند دل آب و گل شدهایم و اجزای وجود ما همچون دل، از گردونهی چرخ به دور میچرخند.
هوش مصنوعی: چرخ (همان دور و بر) چه چیزی است که دل ما به سمت آن میرود؟ این جسم و جان و دل همه در ارتباط با معشوق هستند.
هوش مصنوعی: لبانم خشک و چشمهایم پر از اشک است؛ به خاطر درد جدایی، حالا نه از وصال خبری هست که لبم تر شود، و نه از فراق که خشک بمانم.
هوش مصنوعی: عاشقان به هدف و مقصود خود رسیدند، اما دیگران همچنان در مشکلات و سختیهای زندگی غرق هستند و دچار ناخوشی و دردند.
هوش مصنوعی: عشق خارج از چهار نوع طبع انسانی است و طبع عاشقی از همه آنها برتر و فزونتر است، حتی اگر دو صد سال هم از زمانش بگذرد.
هوش مصنوعی: وقتی طبع پنجم (طبعی برتر و متعالی) روح را به سوی خود کشاند، تو باید با ترجیع و بیان حال خود به آن بپردازی و از این چهار طبع دیگر (عادی و محدود) فرار کنی.
هوش مصنوعی: به سوی آسمان و حقیقتها برو، زیرا این راهی است که در آن نه کسی به صورت پیاده حرکت میکند و نه به صورت سوار.
هوش مصنوعی: در دایرهٔ عشق، خود او (خدا یا معشوق) کجاست؟ چراکه او مانند آفتاب، با حرارت و روشنی در حال درخشیدن و جلوهگری است.
هوش مصنوعی: تقلید از دیگران مانند عصایی است که در این سفر به دست توست و از طریق آن میتوانی به راههای صحیح هدایت شوی، ولی اگر از آن غفلت کنی، مانند تیغ ذوالفقار، قدرت و شیرینی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: موسی عصای خود را برداشت و به وسیله آن آب شیرین را از سنگی درآورد. این معجزه مانند ذوالفقار (شمشیر حضرت علی) است که از آن قدرت و قوت برمیآید و همین باعث زنده و آبدار شدن این آب میشود.
هوش مصنوعی: امروز دل من بیدست و پا و آشفته شده است، مانند چرخ که به خاطر بادهای سرخ، از حالت طبیعی خود خارج شده و به چرخش درآمده است.
هوش مصنوعی: از دلم پرسیدم که چرا اینقدر بیپروا و جرأتمند شدهای؟ او پاسخ داد که یارم شرابی به من داده است که در کنار جوی آب نوشیدهام.
هوش مصنوعی: امروز به دنبال شیر میروم و بر روی شیر نر سوار میشوم، چون از شدت شراب مست شدهام و به سمت مرغزار آمدهام.
هوش مصنوعی: در دشت آسمان که نشانهاش برج ثور (گاو) و برج اسد (شیر) است، آتشی میزنم که تمام شعلههایش آنجا را بسوزاند.
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم این است که در آفرینش (تخلیق) جهان، سنگ و آهن نشانههایی از قدرت و استحکام هستند و کاف و نون (حروف عربی که در آغاز کلمات آفرینش به کار میروند) به وجود آمدن چیزها و چرخههای هستی اشاره دارند. حراقه (آتش) نمایانگر وجود و عدم (عدم وجود) در میان ستارهها است، به طوری که آفرینش و نیستی در کنار یکدیگر قرار دارد.
هوش مصنوعی: ستارههای خوشبختی به سوی عاشقان تلاش میکنند و آتش عشق آنها به مانند زیبایی صد نقش است.
هوش مصنوعی: ستارههای بداقبالی، به آنانی که از سعد رو میگردانند، در زمان وعده به زیبایی گل هستند و در زمان وفا مانند خاری اند که آزار میرسانند.
هوش مصنوعی: اگر گروهی از آداب خوشایند و ناخوشایند گذر کردهاند، مانند ستارهای نباش، بلکه به زیبایی و نور خورشید یار توجه کن.
هوش مصنوعی: نه ترسی وجود دارد و نه امیدی، نه دوری و جدایی، و نه نزدیکی و وصالی. نه غم و اندوهی حس میشود و نه شادی و سروری، نه چیزی مخفی است و نه چیزی آشکار.
هوش مصنوعی: سومین ترجیع من مانند مثلثی است که شادی را افزایش میدهد. اگر بار سنگینی بر دوش داری، از آن مثلث دور شو، زیرا این کار برای تو مناسب است.
هوش مصنوعی: مثلثی از عقل، عشق و روح به وجود آمده که همواره درست و بینقص است. هر زخم و دردی را با مرهم و درمانی مناسب تسکین میدهد.
هوش مصنوعی: در وجود انسانی، علت و دلیل وجود دارد و اگر این مثلث (عقل و عشق و روح) در هم بیافتد و سنگین نشود، به این معناست که در این خوراک (عشق و معرفت) لذتی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: از تابش نور خدا، حقیقتها در هر زمان مانند عقیق و لعل خوب و باارزش میشوند، و زمین به رنگ ثروت و زیبایی تزیین شده است.
هوش مصنوعی: آن لعل (گوهر) که از زیبایی و چهرهٔ خود غافل است، همان عقیق نیست که بر اساس واقعیت، مانند کهربا (مادهای با ویژگیهای خاص) است.
هوش مصنوعی: آن لعل (گوهر قیمتی) که مانند بعل (خدای باروری در اساطیر) شاداب و پرنشاط است، میگوید که این شاه (شخص خاص یا خدا) و عروس (درباره معشوق) نه از هم جدا هستند و نه با هم جفت، بلکه در اصل یکی هستند.
هوش مصنوعی: بندهٔ خدا، انسانی خاص و محبوب اوست، اما وقتی که از خود بیخود شود و به مرتبهٔ فنا برسد، در واقع به مقام قدسی و نزدیکی به خدا میرسد، تا جایی که در آن حال دیگر هیچ چیز جز خدا نمیبیند و خود را نیز فراموش میکند.
هوش مصنوعی: عقل به شدت تلاش کرد تا از این نفی (از نبودن و نیستی) خبر بگیرد، اما هیچ بویی از آن نبرد. تمام تلاشی که عقل میکند، بیفایده است و هباء (هدر و بینتیجه) محسوب میشود.
هوش مصنوعی: این هست بویی که وجود دارد، اما به خاطر غیاب او، تمام آنچه که وجود دارد، پایدار خواهد بود، چرا که اصل و ذات او فناست.
هوش مصنوعی: وقتی که زیبایی خداوندی در کمال از بین رفت و وجود مخلوق را فراگرفت، موجود مطلق بدون هیچگونه خودپسندی و ریاستی ظهور کرد.
هوش مصنوعی: وقتی وصف بشر به وصف خدا برسد، دیگر تفاوتی بین آن دو نیست؛ زیرا آن نور آفتاب برتر و این شعله مانند ستارهای کوچک است.
هوش مصنوعی: روح انسان، انعکاس زیباییهای الهی است و در مهمانی عشق، جسم او مانند جامی است که جهانی را نمایش میدهد.
هوش مصنوعی: هر کسی که از این جام (جام عشق و معرفت) بادهٔ اسرار را بچشد، به شدت در عشق و وصال معشوق غرق میشود و در لذت دیدار او محو میگردد.
هوش مصنوعی: هر مَس (فلز بیارزش) وقتی به نور خداوند تبدیل میشود، به کیمیا (طلا) تبدیل میشود. این نشاندهندهٔ شگفتی و عظمتی است که در این هنر و صنعت وجود دارد.
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن اکسیر عشق، باید در وجود او (خدا) جستجو کنی، تا اینکه به وسیلهی نوازش و بخشش او، تمام وجودت متحول و غنی شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.