گنجور

بخش ۵۱ - مقرر شدن ترجیح جهد بر توکل

 
مولوی
مولوی » مثنوی معنوی » دفتر اول
 

زین نمط بسیار برهان گفت شیر

کز جواب آن جبریان گشتند سیر

روبه و آهو و خرگوش و شغال

جبر را بگذاشتند و قیل و قال

عهدها کردند با شیر ژیان

کاندرین بیعت نیفتد در زیان

قسم هر روزش بیاید بی‌جگر

حاجتش نبود تقاضایی دگر

قرعه بر هر که فتادی روز روز

سوی آن شیر او دویدی همچو یوز

چون به خرگوش آمد این ساغر بدور

بانگ زد خرگوش کاخر چند جور

 


با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

* برای پیشنهاد تصاویر مرتبط با این شعر از نسخه‌های خطی اینجا را ببینید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

امین کیخا نوشته:

در قران خلق الانسان فی کبد یعنی انسان در سختی افریده شده است و می دانیم کبد اینجا هر چند با کبد به معنی جگر نا همسان است در تلفظ ولی گویا مولانا بازیی در اورده یعنی بی جگر را برای بی رنج اورده است و یا اینکه مولانا منظورش بی خون جگر بوده است .

👆☹

امین کیخا نوشته:

پانسه در غیاث به معنی قرعه امده است .

👆☹

شمس الحق نوشته:

شرمنده ام دکتر جان ولی در اینجا مقصود از بی جگر ترسو وبزدل است . همانکه ما میگوییم امروزه که جگر فلان کار ندارد و در این داستان مقصود شغال و خرگوش و روباه است که در برابر شیر بی جگرند .

👆☹

امین کیخا نوشته:

شمس الحق جان آیا شیر بی جگر و ترسو خوانده شده است ؟ ( به کردی ترسو می شود ترسنوک )

👆☹

شمس الحق نوشته:

نه قربان قدت آنها که مثل هرروز بخدمت سلطان جنگل میایند تا نهار وشام ایشان مهیا شود مثال خرگوش وروباه وشغال بی جگر وترسویند . حال چه کس تند خوانی و تند خویی میکند ؟!!

👆☹

امین کیخا نوشته:

یعنی شما می انگارید که خواست و معنای شعر این است که قسمت هر روز شیر با ترس و لرز می اید و فاعل ( کارا) جانوران بی جگر( ترسو ) هستند که می ایند ؟ و من گمان می کنم که قسمت هر روز شیر بی جگر ( بی زحمت و خون جگر ) خدمت شیر می ایند . و الله شمس الحق ما که باید سخن بگوش بگیریم چشم .

👆☹

امین کیخا نوشته:

البته در قران فی کبد معنی به سختی می دهد . ولی شما سالیانی به خواندن این مثنوی سپریده اید و ما ناچار از پذیرفتن هستیم .

👆☹

تاوتک نوشته:

عزیزانم جناب امین و شمس الحق شما را چه میشود .بی جگر یعنی بی خون جگر و بی دردسر

👆☹

تاوتک نوشته:

یعنی بدون هیچ ناراحتی و دردسری غذای روزانه شیر به او رسانده شود و لت بعدی هم همین را امضا فرموده یعنی به طوری که دیگر نیازی به تقاضای مجدد شیر نباشد

👆☹

تاوتک نوشته:

آفرین دکتر جان انگار شما قبل از من دریافتید اما همین که به تفکر واداشتیمان سپاس

👆☹

امین کیخا نوشته:

تاو تک من همین را گفته ام شمس الحق ستیهنده است ! اما اکنون که از جگر سخن به میان آمد باید جگرخون را هم بگویم یعنی عصبانی که لغتی است در افغانستان به کار می اید هنوز .

👆☹

سیامک نوشته:

فرهاد عزیز، از نوشته هایتان بسیار لذت می برده و استفاده می کردیم. لطفا ادامه بدهید.

👆☹

بی نام نوشته:

شرح و تفسیر بیت ۹۹۲
زین نمط بسیار برهان گفت شیر / کز جواب ، آن جبریان گشتند سیر
شیر بدان سان که گفته شد در فضیلت و برتری جهد بر توکل ، دلائلی بسیار آورد بطوریکه طرفداران جبر از پاسخ دادن به آن فروماندند و قانع شدند .

شرح و تفسیر بیت ۹۹۳
روبه و آهو و خرگوش و شغال / جبر را بگذاشتند و قیل و قال
روباه و آهو و خرگوش و شغال ، جبری بودن را رها کردند و از قیل و قال و مناظره دست کشیدند . [ هر چند وحوش در مباحثه قانع شدند ولی عملا نوعی جبر را به شیر تحمیل کردند . ]

شرح و تفسیر بیت ۹۹۴
عهدها کردند با شیر ژیان / کاندرین بیعت نیفتد در زیان
نخچیران با شیر خشمین پیمان بستند که در این پیمان به شیر هیچ زیانی نرسد .

شرح و تفسیر بیت ۹۹۵
قسم هر روزش بیاید بی جگر / حاجتش نبود تقاضای دگر
بی هیچ ناراحتی و دردسری (بی جگر) غذای روزانه شیر را بدو برسانند بطوریکه دیگر نیازی به تقاضای مجدد شیر نباشد . [ میان خود به قید قرعه هر روز یکی را طعمه شیر سازند و برای او بفرستند . ]

شرح و تفسیر بیت ۹۹۶
قرعه بر هرک افتادی روز روز / سوی آن شیر او دویدی همچو یوز
قرعه به نام هر کدام از نخچیران که اصابت می کرد آن حیوان شتابان مانند یوزپلنگ به سوی شیر می دوید .

شرح و تفسیر بیت ۹۹۷
چون به خرگوش آمد این ساغر به دور / بانگ زد خرگوش ، آخر چند جور ؟
وقتی که این ساغر دور زد و به خرگوش رسید یعنی وقتی نوبت خرگوش شد ، خرگوش فریاد زد : آخر ظلم و ستم تا کی ؟!

👆☹

پشتیبانی آهنگهای مرتبط از سایت اسپاتیفای