ملک گفت: از جانبین ابتدا و جوانی رفت فاکنون نه ما را بر تو کراهیتی متوجه است و نه ترا از ما آزاری باقی، قول ما باور دار و بیهوده مفارقت جان گداز اختیار مکن. و بدان که من انتقام و تشفی را از معایب روزگار مردان شمرم و هرگز از روزگار خویش دران مبالغت روا نبینم.
خشم نبودهست بر اعدام هیچ
چشم ندیدهست در ابروم چین
فنزه گفت: باز آمدن هرگز ممکن نگردد، که خردمندان از مقاربت یار مستوحش نهیکردهاند. و گویند هرچند مردم آزرده را لطف و دلجویی بیش واجب دارند و اکرام و احسان لازمتر شناسند بدگمانی و نفرت بیشتر شود و احتراز و احتراس فراوانتر لازم آید. و حکما مادر و پدر را به منزلت دوستان دانند، و برادر را در محل رفیق، و زن را به مثابت الیف شمرند، و اقربا را در رتبت غریمان، و دختر را در موازنه خصمان دانند، و پسر را برای بقای ذکر خواهند و در نفس و ذلات خویشتن را یکتا شناسند و در عزت آن کس را شکرت ندهند و چه هرگاه که مهمی حادث گردد هر کس به گوشه ای نشینند و به هیچ تأویل خود را از برای دیگران در میان نهند.
داشت زالی بروستای چکاو
مهستی نام دختری و دو گاو
نو عروسی چو سرو تر بالان
گشت روزی زچشم بد نالان
گشت بدرش جو ماه نو بایک
شد جهان پیش پیرزن تاریک
دلش آتش گرفت و سوخت جگر
که نیازی چنو نداشت دگر
از قضا گاو زالک از پی خورد
پوز روزی بدیگش اندر کرد
ماند چون پای مقعد اندر ریگ
آن سر مرده ریگش اندر دیگ
گاو مانند دیوی از دوزخ
سوی آن زال تاخت از مطبخ
زال پنداشت هست عزراییل
بانگ برداشت پیش گاو نبیل
که: ای مکلموت من نه مهستیم
من یکی پیر زال محنتیم
گر ترا مهستی همی باید
رو مرو را ببر، مرا شاید
بی بلا نازنین شمرد او را
چون بلا دید در سپرد او را
تا بدانی که وقت پیچاپیچ
هیچ کس مر ترا نباشد هیچ
و من امروز از همه علایق منقطع شده ام و از همه خلایق مفرد گشته، و از خدمت تو چندان توشه غم برداشته ام که راحله من بدان گران بار شده است، و کدام جانور طاقت تحمل آن دارد؟ در جمله، جگر گوشه و میوه دل و روشنایی دیده و راحت جان در صحبت تو بباختم.
دشمن خندید بر من و دوست گریست
کو بی دل و جان و دیده چون خواهد زیست
و با این همه به جان ایمن نیستم و بدین لاوه فریفته شدن از خرد و کیآست دور مینماید، رای من هجر است و صبر.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: پادشاه میکوشد فنزه را که بچهاش به دست شاهزاده کشته شده بود، با وعدهٔ گذشت و نداشتن کینه به ماندن راضی کند. فنزه نمیپذیرد و میگوید مهربانی با آزرده بدگمانی او را بیشتر میکند و در سختی هیچکس خود را فدای دیگری نمیکند. برای اثبات این سخن، حکایت پیرزنی را میآورد که گاوِ دیگبرسر را عزرائیل پنداشت و دختر بیمار و عزیزش را به جای خود به مرگ سپرد. در پایان فنزه از داغ فرزند میگوید و تصمیم خود را بر جدایی و شکیبایی اعلام میکند.
هوش مصنوعی: پادشاه به فنزه گفت: از هر دو سو آغازگری و نابخردیِ جوانی سر زد. اکنون نه ما از تو ناخشنودیم و نه از ما رنجی در دل تو مانده است. سخن ما را باور کن و جدایی جانکاه را برنگزین. بدان که من کینکشی و دل خنک کردن را از عیبهای مردان میشمارم و هرگز در زندگی خود در آن زیادهروی نمیکنم.
هوش مصنوعی: پادشاه میگوید: هرگز بر دشمنانم خشمی نگرفتهام و هیچکس اخمی بر پیشانی من ندیده است.
هوش مصنوعی: فنزه پاسخ داد که بازگشتن هرگز ممکن نیست، زیرا خردمندان از نزدیکی با یارِ رمیدهدل نهی کردهاند. هرچه به آزرده مهربانی و نیکی بیشتر شود، بدگمانی و رمیدگی او بیشتر میشود و باید بیشتر پرهیز و پاسداری کرد. حکیمان پدر و مادر را چون دوستان، برادر را چون همراه، زن را چون همدم، خویشان را چون طلبکاران و دختر را چون دشمنان میدانند و پسر را برای ماندن نام میخواهند؛ اما آدمی در جان و خواری خویش تنهاست و در بزرگی کسی را شریک نمیکند، و هرگاه گرفتاری پیش آید هر کس به گوشهای میرود و به هیچ بهانه خود را فدای دیگری نمیکند.
هوش مصنوعی: پیرزنی در روستای چکاو دختری به نام مهستی و دو گاو داشت.
هوش مصنوعی: آن دخترِ تازهعروس که قامتی چون سرو شاداب داشت، روزی از چشمزخم بیمار شد.
هوش مصنوعی: چهرهٔ او که چون ماه تمام بود، چون هلال باریک و نزار شد و جهان پیش چشم پیرزن تیره گشت.
هوش مصنوعی: دل پیرزن آتش گرفت و جگرش سوخت، زیرا عزیزی جز او نداشت.
هوش مصنوعی: از قضا روزی گاو پیرزن در پی خوراک پوزهاش را در دیگ او فرو برد.
هوش مصنوعی: سرِ آن گاوِ بختبرگشته در دیگ گیر کرد، چنانکه پای زمینگیر در ریگ فرو میماند.
هوش مصنوعی: گاو با دیگی بر سر، مانند دیوی از دوزخ، از آشپزخانه به سوی پیرزن تاخت.
هوش مصنوعی: پیرزن پنداشت که عزرائیل آمده است و در برابر آن گاو تنومند فریاد برآورد.
هوش مصنوعی: گفت: ای فرشتهٔ مرگ، من مهستی نیستم، من پیرزنی رنجدیدهام.
هوش مصنوعی: اگر مهستی را میخواهی، برو او را ببر و مرا رها کن.
هوش مصنوعی: تا بلا نیامده بود، دختر را عزیز و نازنین میشمرد؛ چون بلا را دید، او را به مرگ سپرد.
هوش مصنوعی: این حکایت برای آن است که بدانی هنگام گرفتاری و سختی، هیچکس برای تو کاری نمیکند و به کارت نمیآید.
هوش مصنوعی: فنزه میگوید: من امروز از همهٔ دلبستگیها بریده و از همهٔ مردم تنها ماندهام. از خدمت تو چنان باری از اندوه برداشتهام که مَرکبم زیر آن گرانبار شده و هیچ جانداری تاب کشیدنش را ندارد. خلاصه آنکه جگرگوشه و میوهٔ دل و روشنی چشم و آرام جانم را در همنشینی با تو از دست دادم.
هوش مصنوعی: دشمن بر حال من خندید و دوست گریست که او بیدل و جان و چشم چگونه زندگی خواهد کرد.
هوش مصنوعی: با این همه، از جان خود ایمن نیستم و فریب این چاپلوسی را خوردن از خرد و زیرکی دور است؛ رأی من دوری گزیدن و شکیبایی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.