بخش ۱۶ - حکایت شیخ و برهمن و مکالمه گنگ و هماله در معنی اینکه تسلسل حیات ملیه از محکم گرفتن روایات مخصوصه ملیه می باشد
در بنارس برهمندی محترم
سر فرو اندر یم بود و عدم
بهره ی وافر ز حکمت داشتی
با خدا جویان ارادت داشتی
ذهن او گیرا و ندرت کوش بود
با ثریا عقل او همدوش بود
آشیانش صورت عنقا بلند
مهر و مه بر شعله ی فکرش سپند
مدتی مینای او در خون نشست
ساقی حکمت بجامش می نبست
در ریاض علم و دانش دام چید
چشم دامش طایر معنی ندید
ناخن فکرش بخون آلوده ماند
عقده ی بود و عدم نگشوده ماند
آه بر لب شاهد حرمان او
چهره غماز دل حیران او
رفت روزی نزد شیخ کاملی
آنکه اندر سینه پروردی دلی
گوش بر گفتار آن فرزانه داد
بر لب خود مهر خاموشی نهاد
گفت شیخ ای طائف چرخ بلند
اندکی عهد وفا با خاک بند
تا شدی آواره ی صحرا و دشت
فکر بیباک تو از گردون گذشت
با زمین در ساز ای گردون نورد
در تلاش گوهر انجم مگرد
من نگویم از بتان بیزار شو
کافری شایسته ی زنار شو
ای امانت دار تهذیب کهن
پشت پا بر مسلک آبا مزن
گر ز جمعیت حیات ملت است
کفر هم سرمایه ی جمعیت است
تو که هم در کافری کامل نه ئی
در خور طوف حریم دل نه ئی
مانده ایم از جاده ی تسلیم دور
تو ز آزر من ز ابراهیم دور
قیس ما سودائی محمل نشد
در جنون عاشقی کامل نشد
مرد چون شمع خودی اندر وجود
از خیال آسمان پیما چه سود
آب زد در دامن کهسار چنگ
گفت روزی با هماله رود گنگ
ای ز صبح آفرینش یخ بدوش
پیکرت از رودها زنار پوش
حق ترا با آسمان همراز ساخت
پات محروم خرام ناز ساخت
طاقت رفتار از پایت ربود
این وقار و رفعت و تمکین چه سود
زندگانی از خرام پیهم است
برگ و ساز هستی موج از رم است
کوه چون این طعنه از دریا شنید
هم چو بحر آتش از کین بر دمید
گفت ای پهنای تو آئینه ام
چون تو صد دریا درون سینه ام
این خرام ناز سامان فناست
هر که از خود رفت شایان فناست
از مقام خود نداری آگهی
بر زیان خویش نازی ابلهی
ای ز بطن چرخ گردان زاده ئی
از تو بهتر ساحل افتاده ئی
هستی خود نذر قلزم ساختی
پیش رهزن نقد جان انداختی
همچو گل در گلستان خوددار شو
بهر نشر بو پی گلچین مرو
زندگی بر جای خود بالیدن است
از خیابان خودی گل چیدن است
قرنها بگذشت و من پا در گلم
تو گمان داری که دور از منزلم
هستیم بالید و تا گردون رسید
زیر دامانم ثریا آرمید
هستی تو بی نشان در قلزم است
ذروه ی من سجده گاه انجم است
چشم من بینای اسرار فلک
آشنا گوشم ز پرواز ملک
تا ز سوز سعی پیهم سوختم
لعل و الماس و گهر اندوختم
«در درونم سنگ و اندر سنگ نار
آب را بر نار من نبود گذار»
قطره ئی؟ خود را بپای خود مریز
در تلاطم کوش و با قلزم ستیز
آب گوهر خواه و گوهر ریزه شو
بهر گوش شاهدی آویزه شو
یا خود افزا شو سبک رفتار شو
ابر برق انداز و دریا بار شو
از تو قلزم گدیه ی طوفان کند
شکوه ها از تنگی دامان کند
کمتر از موجی شمارد خویش را
پیش پای تو گذارد خویش را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در بنارس برهمندی با اندیشههای عمیق و دانش وسیع زندگی میکند که به جستجوی حقیقت مشغول است. او به نزد شیخی میرود که دل توحیدی پرورش داده و از او میخواهد تا حقیقت را در یابد. شیخ به برهمن میگوید که باید از جستجوی بیمقصد در آسمان و گردون پرهیز کند و به زمین و زندگی خود روی آورد. او تأکید میکند که کفر هم میتواند جزء حیات جمعی باشد و پند میدهد که هر فرد باید در درون خود با حقیقت سر و کار داشته باشد. در مکالمهای جالب بین کوه و دریا، هر کدام از جایگاه خود به دیگری میتازند و در نهایت بر اهمیت خودآگاهی و قدر دانستن وجود خود تأکید میشود. در این بین، باید به جمعیت، تلاش و زندگی واقعی خود توجه کرد و از خود کمتر ناامید شد.
هوش مصنوعی: در شهر بنارس برهمنی محترم بود که در دریای اندیشه دربارهٔ هستی و نیستی فرو رفته بود.
هوش مصنوعی: او از حکمت و فلسفه بهرهٔ فراوان داشت و به جویندگان خدا ارادت میورزید.
هوش مصنوعی: ذهنی تیز و نکتهگیر داشت و در پی اندیشههای تازه بود و عقلش همپایهٔ ستارهٔ ثریا بلند بود.
هوش مصنوعی: جایگاه اندیشهاش مانند آشیانهٔ سیمرغ بلند و دستنیافتنی بود و خورشید و ماه در برابر شعلهٔ فکرش چون اسپند میسوختند.
هوش مصنوعی: مدتی جامش پر از خون دل بود، چون ساقی حکمت شراب حقیقت را در جامش نمیریخت؛ یعنی با همهٔ تلاش به حقیقت نمیرسید.
هوش مصنوعی: در باغ علم و دانش دام گسترد، اما دامش هیچ پرندهٔ معنا و حقیقتی را شکار نکرد.
هوش مصنوعی: ناخن اندیشهاش از کوشش زخمی و خونین شد، ولی گره راز هستی و نیستی گشوده نشد.
هوش مصنوعی: آه بر لبش گواه ناکامیاش بود و چهرهاش از حیرت و پریشانی دلش خبر میداد.
هوش مصنوعی: روزی نزد شیخی کامل رفت که در سینه دلی زنده و پرورده داشت.
هوش مصنوعی: برهمن به سخنان آن دانای فرزانه گوش سپرد و خاموش ماند.
هوش مصنوعی: شیخ گفت: ای که بر گرد آسمان بلند میگردی، اندکی هم با خاک و زمین پیمان وفا ببند.
هوش مصنوعی: از وقتی سرگردان دشت و صحرا شدی، اندیشهٔ بیپروایت از آسمان هم فراتر رفت.
هوش مصنوعی: ای آسمانپیما، با زمین سازگار شو و در پی جستن گوهر ستارگان سرگردان مباش.
هوش مصنوعی: نمیگویم از بتها بیزار شو؛ بلکه کافری باش که شایستهٔ بستن زنار باشد، یعنی در آیین خود استوار و کامل باش.
هوش مصنوعی: ای نگهبان فرهنگ و تمدن کهن، راه و آیین پدرانت را رها مکن و به آن پشت پا مزن.
هوش مصنوعی: اگر زندگی ملت از یکپارچگی و همبستگی آن است، کفر هم میتواند مایهٔ همبستگی یک قوم باشد.
هوش مصنوعی: تو که حتی در کافری خود کامل نیستی، شایستهٔ طواف حرم دل و رسیدن به حقیقت نیستی.
هوش مصنوعی: هر دو از راه تسلیم و پایبندی دور ماندهایم؛ تو از آزر بتتراش، یعنی آیین پدرانت، دوری و من از ابراهیم، یعنی آیین خودم.
هوش مصنوعی: مجنونِ ما شیفتهٔ محمل لیلی نشد و در جنون عاشقی به کمال نرسید؛ یعنی عشق ما به آرمان خود ناقص ماند.
هوش مصنوعی: وقتی شمع خودی در وجود آدمی خاموش شده باشد، اندیشههای آسمانپیما هیچ سودی ندارد.
هوش مصنوعی: روزی رود گنگ، که آبش به دامن کوهسار چنگ زده بود، به کوه هیمالیا سخنی گفت.
هوش مصنوعی: گنگ گفت: ای که از آغاز آفرینش یخ بر دوش داری و پیکرت با رودها چون زنار پوشیده شده است.
هوش مصنوعی: رود گنگ به هیمالیا میگوید: خداوند تو را چنان بلند آفرید که همراز آسمان شدی، اما پایت را از راه رفتن با ناز و خرامیدن بیبهره کرد.
هوش مصنوعی: توان حرکت را از پای تو گرفت؛ پس این همه وقار و بلندی و استواری چه سودی برایت دارد؟
هوش مصنوعی: زندگی در حرکت پیوسته است و سرمایه و ساز و برگ هستی موج از شتاب و رمیدن اوست.
هوش مصنوعی: کوه چون این طعنه را از رود شنید، مانند دریایی از آتش از خشم و کینه برآشفت.
هوش مصنوعی: کوه گفت: ای رود، پهنای تو فقط آینهای است که مرا بازمیتاباند و صد دریا مانند تو در درون سینهٔ من جای دارد.
هوش مصنوعی: این خرامیدن ناز تو وسیلهٔ نابودی توست؛ هر کس از خود بیرون رود و خودش را از دست بدهد سزاوار فناست.
هوش مصنوعی: تو از جایگاه و حقیقت خود خبر نداری و از نادانی به چیزی که مایهٔ زیان توست مینازی.
هوش مصنوعی: ای که از دل آسمان گردان (به صورت باران) زاده شدهای، ساحلی که بر جای خود افتاده و ثابت است از تو بهتر است.
هوش مصنوعی: تو هستی خود را نذر دریا کردی و سرمایهٔ جانت را پیش راهزن انداختی؛ یعنی خودت را در دریا گم و نابود کردی.
هوش مصنوعی: مانند گل در باغ خوددار و پابرجا باش و برای پراکندن بوی خود به دنبال گلچین مرو و خود را به دیگری تسلیم نکن.
هوش مصنوعی: زندگی یعنی در جای خود رشد کردن و بالیدن و از باغ خودی گل چیدن.
هوش مصنوعی: قرنها گذشته و من پای در گل و ثابت ماندهام، و تو گمان میکنی که از مقصد دورم.
هوش مصنوعی: هستی من رشد کرد و تا آسمان رسید، چنانکه ستارهٔ پروین زیر دامن من آرمیده است.
هوش مصنوعی: هستی تو در دریا بینام و نشان میشود، اما قلهٔ من سجدهگاه ستارگان است.
هوش مصنوعی: چشم من رازهای آسمان را میبیند و گوشم با صدای پرواز فرشتگان آشناست.
هوش مصنوعی: از آن زمان که در سوز تلاش پیوسته سوختم، لعل و الماس و گوهر در خود اندوختم.
هوش مصنوعی: در درون من سنگ است و در دل سنگ آتش، و آب را راهی به آتش من نیست و نمیتواند آن را خاموش کند.
هوش مصنوعی: کوه رود را پند میدهد: اگر قطرهای، خودت را به دست خود فرو مریز و نابود مکن؛ در تلاطم بکوش و با دریا ستیز کن.
هوش مصنوعی: آب و درخشش گوهر را بخواه و همچون گوهری ریز شو تا گوشوارهٔ گوش زیبارویی گردی؛ یعنی قطره بودن را به گوهر بودن ارزشمند بدل کن.
هوش مصنوعی: یا خود را افزون کن و سبک و چالاک شو؛ ابری شو که برق میاندازد و به اندازهٔ دریا باران میبارد.
هوش مصنوعی: چنان شو که دریا از تو طوفان گدایی کند و از تنگی دامن خود در برابر تو شکایت کند.
هوش مصنوعی: دریا خود را در برابر تو کمتر از موجی بشمارد و خود را پیش پای تو بیفکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.