نخست از فکر خویشم در تَحَیُّر

چه چیز است آنکه گویندش تفکّر

بود فکر تو، راهِ تو اِلیَ اللّه

تفکّرهای تو، پیمودن راه

کدامین فکر، ما را شرط راه است؟

چرا گه طاعت و گاهی گناهست؟

توجّه طاعت و هم شرطِ راه است

تَعَیُّن مانع و عین گناه است

که باشم من، مرا از من خبر کن

چه معنی دارد اندر خود سفر کن

توئی آن راه، ز اوّل تا به آخِر

به باطن جاده، در ظاهر مسافر

مسافر چون بود، رهرو کدامست؟

کِه را گویم که او مرد تمام است؟

مسافر، عامه از بی راهه یا راه

تمام، آن رهرو از راه آگاه

که شد بر سِرِّ وحدت، واقف آخر

شناسایِ چه آمد عارف آخر؟

کسی کو راه و رهرو را یکی دید

ز سِرِّ وحدت او آگاه گردید

اگر معروف و عارف، ذات پاکست

چه سودا بر سر این مشت خاکست؟

زهی زین مشت خاک و پاک سودا

که ذات پاک، در آن شد هویدا

کدامین نقطه را نُطق است، اَنَاالحق؟

چه گوئی هرزه‌ای بود آن مُزَبَّق؟

همان نقطه که بی خود گشت و شیدا

حروف کُون از آن گردید پیدا

چرا مخلوق را گویند واصل

سلوک و سیرِ او چون گشت حاصل؟

چو بی چون شد به بی چون واصل آمد

تَعیُّن داد و عینش حاصل آمد

وصال ممکن و واجب به هم چیست؟

حدیث قُرب و بُعد و بیش و کم چیست؟

چو وصل واجب آمد فصل ز امکان

حدیث قرب او در بُعد خود خوان

چه بحر است آنکه نُطقش ساحل آمد؟

ز قعر او چه گوهر حاصل آید؟

ولی، دریا و نطق اوست ساحل

که از قَعرش برون شد این مسائل

چه جزء است آنکه ‌او از کُل فزونست؟

طریقِ جستنِ آن جُزء، چون است؟

تو جزء از کُل افزون بی گمانی

بجو خود را که تو، بی تو همانی

قدیم و مُحدَث از هم چون جدا شد

که این عالم شد آن دیگر خدا شد

تو در آئینه بنگر صورت خویش

که تا مقصود یابی بی کم و بیش

چه خواهد مَرد معنی، ز آن عبارت؟

که دارد سوی چشم و لب اشارت

همان خواهد که اندر چشم ولب هست

که عاشق می‌شود زان چشم و لب مست

چه جوید از رُخ و زُلف و خط و خال

کسی کاندر مقامات است و احوال

رُخ و زُلف و خط و خالِ دل آرام

از آن جوید که یابد زان دل، آرام

شراب و شمع و شاهد را چه معنی ‌است؟

خراباتی شدن آخر چه دعوی است؟

شراب و شمع و شاهد هادی تو است

خراباتی شدن، آبادی توست

بُت و زُنّار و ترسائی در این کوی

همه کفر است و گرنه چیست؟ برگوی

بُت و زُنّار و ترسائی همین است

که کُفرِعاشق دلداده، دین است

سخن را هست دامان درازی

ندارم من خیال پرده بازی

بس است ار آشنا در خانه باشد

که از بیگانه‌ها، بیگانه باشد

به نام و سال این سِرِّ حقیقت

بگو (گلزار اسرار حقیقت)