بخش ۳ - سکندر در کسوت فرستاده نزد دارا، نگهداشت جامها، شناخته شدن و گریز شبانه
سکندر چو بشنید کامد سپاه
پذیره شدن را بپیمود راه
میان دو لشکر دو فرسنگ ماند
سکندر گرانمایگان را بخواند
چو سیر آمد از گفتهٔ رهنمای
چنین گفت کاکنون جزین نیست رای
که من چون فرستادهای پیش اوی
شوم برگرایم کم و بیش اوی
کمر خواست پرگوهر شاهوار
یکی خسروی جامهٔ زرنگار
ببردند بالای زرین ستام
به زین اندرون تیغ زرین نیام
سواری ده از رومیان برگزید
که دانند هرگونه گفت و شنید
ز لشکر بیامد سپیده دمان
خود و نامداران ابا ترجمان
چو آمد به نزدیک دارا فراز
پیاده شد و برد پیشش نماز
جهاندار دارا مر او را بخواند
بپرسید و بر زیر گاهش نشاند
همه نامداران فروماندند
بروبر نهان آفرین خواندند
ز دیدار آن فر و فرهنگ او
ز بالا و از شاخ و آهنگ او
همانگه چو بنشست بر پای خاست
پیام سکندر بیاراست راست
نخست آفرین کرد بر شهریار
که جاوید بادا سر تاجدار
سکندر چنین گفت کای نیکنام
به گیتی بهرجای گسترده کام
مرا آرزو نیست با شاه جنگ
نه بر بوم ایران گرفتن درنگ
برآنم که گرد زمین اندکی
بگردم ببینم جهان را یکی
همه راستی خواهم و نیکویی
به ویژه که سالار ایران تویی
اگر خاک داری تو از من دریغ
نشاید سپردن هوا را چو میغ
چنین با سپاه آمدی پیش من
نه آگاهی از رای کم بیش من
چو رزم آوری باتو رزم آورم
ازین بوم بیرزم برنگذرم
گزین کن یکی روزگار نبرد
برین باش و زین آرزو برمگرد
که من سر نپیچم ز جنگ سران
وگر چند باشد سپاهی گران
چو دارا بدید آن دل و رای او
سخن گفتن و فر و بالای او
تو گفتی که داراست بر تخت عاج
ابا یاره و طوق و با فر و تاج
بدو گفت نام و نژاد تو چیست
که بر فر و شاخت نشان کییست
از اندازهٔ کهتران برتری
من ایدون گمانم که اسکندری
بدین فر و بالا و گفتار و چهر
مگر تخت را پروریدت سپهر
چنین داد پاسخ که این کس نکرد
نه در آشتی و نه اندر نبرد
نه گویندگان بر درش کمترند
که بر تارک بخردان افسرند
کجا خود پیام آرد از خویشتن
چنان شهریاری سر انجمن
سکندر بدان مایه دارد خرد
که از رای پیشینگان بگذرد
پیامم سپهبد بدین گونه داد
بگفتم به شاه آنچ او کرد یاد
بیاراستندش یکی جایگاه
چنانچون بود درخور پایگاه
سپهدار ایران چو بنهاد خوان
به سالار فرمود کو را بخوان
چو نان خورده شد مجلس آراستند
می و رود و رامشگران خواستند
سکندر چو خوردی می خوشگوار
نهادی سبک جام را بر کنار
چنین تا می و جام چندی بگشت
نهادن ز اندازه اندر گذشت
دهنده بیامد به دارا بگفت
که رومی شد امروز با جام جفت
بفرمود تا زو بپرسند شاه
که جام نبید از چه داری نگاه
بدو گفت ساقی که ای شیر فش
چه داری همی جام زرین به کش
سکندر چنین داد پاسخ که جام
فرستاده را باشد ای نیکنام
گر آیین ایران جز اینست راه
ببر جام زرین سوی گنج شاه
بخندید از آیین او شهریار
یکی جام پرگوهر شاهوار
بفرمود تا بر کفش برنهند
یکی سرخ یاقوت بر سر نهند
هماندر زمان باژ خواهان روم
کجا رفته بودند زان مرز و بوم
ز خانه بدان بزمگاه آمدند
خرامان به نزدیک شاه آمدند
فرستاده روی سکندر بدید
بر شاه رفت آفرین گسترید
بدو گفت کاین مهتر اسکندرست
که بر تخت با گرز و با افسرست
بدانگه که ما را بفرمود شاه
برفتیم نزدیک او باژخواه
برآشفت و ما را بدان خوار کرد
به گفتار با شاه پیکار کرد
چو از پادشاهیش بگریختم
شب تیره اسپان برانگیختم
ندیدیم مانندهٔ او به روم
دلیر آمدست اندرین مرز و بوم
همی برگراید سپاه ترا
همان گنج و تخت و کلاه ترا
چو گفت فرستاده بشنید شاه
فزون کرد سوی سکندر نگاه
سکندر بدانست کاندر نهان
چه گفتند با شهریار جهان
همی بود تا تیرهتر گشت روز
سوی باختر گشت گیتیفروز
بیامد به دهلیز پردهسرای
دلاور به اسپ اندر آورد پای
چنین گفت پس با سواران خویش
بلنداختر و نامداران خویش
که ما را کنون جان به اسپ اندرست
چو سستی کند باد ماند به دست
همه بادپایان برانگیختند
ز پیش جهاندار بگریختند
چو دارا سر و افسر او ندید
به تاریکی از چشم شد ناپدید
نگهبان فرستاد هم در زمان
به نزدیکی خیمهٔ بدگمان
چو رفتند بیداردل رفته بود
نه بخت چنان پادشا خفته بود
پس او فرستاد دارا سوار
دلیران و پرخاشجویان هزار
چو باد از پس او همی تاختند
شب تیرهٔ بد راه نشناختند
طلایه بدیدند گشتند باز
نبد سود جز رنج و راه دراز
چو اسکندر آمد به پردهسرای
برفتند گردان رومی ز جای
بدیدند شب شاه را شادکام
به پیش اندرون پرگهر چار جام
به گردان چنین گفت کاباد بید
بدین فرخی فال ما شاد بید
که این جام پیروزی جان ماست
سر اختران زیر فرمان ماست
هم از لشکرش برگرفتم شمار
فراوان کم است از شنیده سوار
همه جنگ را تیغها برکشید
وزین دشت هامون سر اندرکشید
چو در جنگ تن را به رنج آورید
ازان رنج شاهی و گنج آورید
جهان آفریننده یار منست
سر اختر اندر کنار منست
بزرگان برو خواندند آفرین
که آباد بادا به قیصر زمین
فدای تو بادا تن و جان ما
برینست جاوید پیمان ما
ز شاهان که یارد بدن یار تو
به مردی و بالا و دیدار تو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
قیصر اسکندر دارا
هوش مصنوعی: سکندر با شنیدن خبر جمع شدن سپاه دارا، به سوی او میآید و نمایندگانش را میفرستد. پس از برقراری ارتباط با دارا و تشریح هدفش، اعلام میکند که قصد جنگ ندارد و به دنبال دیدن جهان است. دارا با احترام به سکندر پاسخ میدهد و از او درباره نژاد و فرهنگش سوال میکند. سکندر به دارا تعهد میدهد که در صورت لزوم وارد جنگ خواهد شد و در ادامه مهمانی برگزار میشود. همچنین سکندر جامی زرین را به عنوان هدیه به دارا میدهد و احترام او را میستاید. اما در شب، سکندر و سپاهش به طور ناگهانی از چادر بیرون میآیند و سپاه دارا را ناامید میسازند و به جنگ آماده میشوند.
هوش مصنوعی: سکندر هنگامی که خبر رسید که سپاه آمادهٔ پذیرش اوست، راه را پیمود و به سمت آنان حرکت کرد.
هوش مصنوعی: سکندر در فاصلهای دو فرسنگی بین دو لشکر ایستاد و بزرگان و شخصیتهای مهم را فراخواند.
هوش مصنوعی: وقتی از سخنان راهنما سیراب شد، گفت که اکنون جز این راهی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: من میخواهم به سوی او مانند یک فرستاده بروم و به او نزدیک شوم، حتی اگر این نزدیک شدن کم و کاستی داشته باشد.
هوش مصنوعی: داراب، برای خود یک کمربند با ارزش و گرانبها، مانند آن کمربند شاهانه که مخصوص پادشاهان است، خواسته است و همچنین جامهای زرباف و زیبا را برای خود برگزیده است.
هوش مصنوعی: آنها بالای اسبهای زرین، زینهایی همراه با تیغی از طلا را برداشتند.
هوش مصنوعی: سوار قابلی از میان رومیها انتخاب کرد که در فن بیان و مکالمه مهارت دارد و میتواند به خوبی صحبت کند.
هوش مصنوعی: سپیده دم، از لشکر به سمت دارا آمد و در کنار او، افراد برجسته و شجاع بدون نیاز به ترجمان (مترجم) حاضر شدند.
هوش مصنوعی: سکندر، وقتی به نزد دارا رسید، از اسب پیاده شد و نزد او به احترام سجده کرد.
هوش مصنوعی: دارا، پادشاه جهان، او (سکندر) را فراخواند و از او سوالاتی کرد و بعد او را بر تخت خود نشاند.
هوش مصنوعی: همه شخصیتهای برجسته و نامدار در مقابل او (دارا) غافلگیر و حیران شدند و در دل به او به خاطر ویژگیهایش (آفرین) مهر و ستایش فرستادند.
هوش مصنوعی: از مشاهدهی زیبایی و ویژگیهای آن شخصیت بزرگ، از ظاهری ظریف و جذاب و همچنین از صدای دلنشین و خوشایند او شگفتزده شدم.
هوش مصنوعی: در همان زمان که او (دارا) بر پا نشسته بود، به محض نشستن، پیام سکندر را با زیبایی آراست و به حالت درست بیان کرد.
هوش مصنوعی: سکندر نخست به پادشاه (دارا) که تاجدار است، درود و تحسین میفرستد و آرزو میکند که تاجداریاش ابدی و پایدار باشد.
هوش مصنوعی: سکندر چنین گفت: ای نیکنام، در سراسر جهان، خوشی و کامیابی تو در هر مکان پراکنده است.
هوش مصنوعی: من آرزویی ندارم که با شاه (دارا) بجنگم و نه اینکه در سرزمین ایران دچار مشکلات شوم.
هوش مصنوعی: میخواهم کمی در دور زمین بگردم تا جهان را ببینم و آشنا شوم.
هوش مصنوعی: من فقط حقیقت و خوبی را میخواهم، بهخصوص اینکه تو، دارا، فرمانده و رئیس ایران هستی.
هوش مصنوعی: اگر تو صاحب خاک و سرزمین هستی، نباید نگران باشی، زیرا در این صورت نمیتوان به راحتی خواستههایت را به هوا سپرد، همانطور که نمیتوان ابرها را به راحتی رها کرد.
هوش مصنوعی: تو با سپاه و قدرت خود به نزد من آمدهای، اما تو از نیت و قصد من چیزی نمیدانی و از آن آگاه نیستی.
هوش مصنوعی: هرگاه تو برای جنگ بیایی، من نیز برای نبرد با تو آماده میشوم و از این سرزمین بدون جنگ دور نخواهم شد.
هوش مصنوعی: در این بیت، فردوسی به کسی توصیه میکند که یکی از روزها را برای نبرد انتخاب کند و تا آن لحظه به آرزوها و امیدهایش پایبند بماند و از آنها دور نشود.
هوش مصنوعی: من از جنگ با سران و فرماندهان دوری نمیکنم، حتی اگر دشمنانم سپاهی بسیار زیاد داشته باشند.
هوش مصنوعی: وقتی دارا آن دل و عقل سکندر را دید، به او توجه کرد و بر ویژگیها و بزرگواریاش چون سخن گفتن و مقام و اعتبارش پی برد.
هوش مصنوعی: تو گفتی که دارا بر تخت عاج نشسته است و به همراه او زیورهایی مانند یاره (گلابی) و طوق و همچنین شکوه و تاجی وجود دارد.
هوش مصنوعی: از او (اسکندر) پرسیدند که نام و خانوادهات چیست که نشانهی فر و یاد تو بر روی این تخت است؟
هوش مصنوعی: من برتری خود را بر دیگران، به ویژه بر جوانان کم سن و سال، به وضوح احساس میکنم و بر این باورم که من همان اسکندر هستم.
هوش مصنوعی: با توجه به مقام و بزرگی (فر و بالا) و سخنان و صورت (چهره) تو، آیا آسمان (سپهری) تو را بر تخت سلطنت پرورش داده است؟
هوش مصنوعی: او (سکندر) اینگونه پاسخ داد که هیچکس (دارا) چنین نکرده است، نه در زمان صلح و نه در زمان جنگ.
هوش مصنوعی: گفتگویان و سخنوران کمتر از افرادی نیستند که در محافل او حضور دارند و او برترین افراد دانا را مانند تاجی بر سر خود دارد.
هوش مصنوعی: سؤالی مطرح شده که کجا میتواند کسی باشد که پیام را از خود به دیگران بیاورد، در این حال او باید مانند شهریار دارای مقام و اهمیت باشد و گرد همآیی را رهبری کند.
هوش مصنوعی: سکندر به حدی هوشمند است که از نظر و عقاید گذشتگان عبور میکند و به تفکر و رای خود میرسد.
هوش مصنوعی: پیام من را سردار به این صورت رساند که من به شاه گفتم آنچه را که او به یاد آورد.
هوش مصنوعی: برای او (دارا) یک مکان مرتب و زیبا آماده کردند که با مقام و جایگاهش متناسب باشد.
هوش مصنوعی: فرمانده سپاه ایران هنگام برپایی سفره، به سالار (رئیس جمع) دستور داد که آن شخص را دعوت کند.
هوش مصنوعی: وقتی که سفره غذا چیده شد و نان خوردند، مجلس را تزئین کردند و شراب، رود و نوازندگان را دعوت کردند.
هوش مصنوعی: سکندر زمانی که می خوشمزه نوشید، جام را به آرامی کنار گذاشت.
هوش مصنوعی: سکندر پس از نوشیدن شراب و گذشت مدت زمانی، آنقدر زیادهروی کرد که از اندازه و حد خود فراتر رفت.
هوش مصنوعی: فرستادهای به دارا (شاه ایران) آمد و گفت که امروز رومی (سکندر) با جامی به دو جام (می) رسیده است.
هوش مصنوعی: دارا دستور میدهد که از آن شخص بپرسند که دلیل نگهداری جام شراب چیست.
هوش مصنوعی: ساقی (شرابریز) به سکندر میگوید که ای شیر (شجاع) چه چیزی داری که باعث شده است جام زرین (جامی از طلا) را با خود داشته باشی؟
هوش مصنوعی: سکندر در جواب گفته است که جامی که فرستاده شده متعلق به اوست، ای نیکنام (که در واقع اشاره به دارا دارد).
هوش مصنوعی: اگر روش و سنتهای ایران جز این است، پس برای چه، جام زرین را به سوی گنج شاه میبرید؟
هوش مصنوعی: شهریار از رسم و آئین او خندهاش گرفت و یکی جام پر از گوهر ارزشمند و مانند عرش شاهی را در دست گرفت.
هوش مصنوعی: دستور داد تا بر پای او (سکندر) کفشهایی بپوشانند و بر سرش یک سنگ یاقوت سرخ بگذارند.
هوش مصنوعی: در همان زمان، باجخواهان روم (کسانی که از روم مالیات میخواستند) کجا رفته بودند و از آن مرز و سرزمین چه خبر است؟
هوش مصنوعی: از خانه به سمت جشن و را gathering آمدهاند و با زیبایی و ناز به نزد شاه نزدیک میشوند.
هوش مصنوعی: فردی که نماینده سکندر بود، شاه را دید و نزد او رفت و برای او احترام و ستایش بسیار زیادی ابراز کرد.
هوش مصنوعی: به او گفتند که این وزیر یا رئیسی که پیش توست، اسکندر است که بر تخت نشسته و با گرز (سلاحی جنگی) و افسر (تاج) زینت یافته است.
هوش مصنوعی: زمانی که شاه ما را فرمان داد، به سوی او رفتیم تا مالیات را بپردازیم.
هوش مصنوعی: شاه به شدت خشمگین شد و ما را به خاطر رفتارمان تحقیر کرد و با او باید به خاطر سخنانی که گفت، مبارزه کنیم.
هوش مصنوعی: وقتی که از سلطنت او فرار کردم، شب تاریک را به کمک اسبها طی کردم.
هوش مصنوعی: هیچ کس را مانند او در روم ندیدهایم که چنین دلیر و شجاع به این سرزمین آمده است.
هوش مصنوعی: سپاه تو به زودی به سمت تو بازمیگردد و تو دوباره به داراییها و تاج و تخت و مقام خود دست خواهی یافت.
هوش مصنوعی: وقتی فرستاده صحبت کرد، شاه شروع به توجه به سکندر کرد و نگاهش به او جلب شد.
هوش مصنوعی: سکندر فهمید که در حال پنهانی درباره او و شهریار جهان، دارا، چه سخنانی مطرح شده است.
هوش مصنوعی: هنگامی که روز به تدریج تیرهتر میشد، به طرف باختر (غرب) حرکت میکرد. گیتیفروز (یعنی خورشید) در حال غروب بود.
هوش مصنوعی: سکندر به درون دهلیز (راهرو) پردهسرای دلاور (دارا) وارد شد و پایش را بر روی اسب گذاشت.
هوش مصنوعی: پس او (سکندر) با سواران و رزمندگان نامدار و باختری خود چنین گفت.
هوش مصنوعی: جان ما اکنون به اسب ما وصل است و به محضی که اسب سست شود، ما نیز در خطر خواهیم بود.
هوش مصنوعی: همه افرادی که به دارا (حاکم) خدمت میکردند، به خاطر ترس از سکندر (جهاندار) به سرعت فرار کردند.
هوش مصنوعی: زمانی که دارا سر و تاج او را ندید، در تاریکی ناپدید شد و از دید او پنهان گردید.
هوش مصنوعی: نگهبانی را در آن زمان به نزدیکی خیمهای که مشکوک به خطر بود فرستادند.
هوش مصنوعی: وقتی که بیدار دلان (فردهای آگاه و هوشیار) رفتند، بخت و اقبال آن پادشاه چنان خوابیده بود که به نوعی در غفلت به سر میبرد.
هوش مصنوعی: دارا هزار سوار دلاور و جنگجو را به دنبال او فرستاد.
هوش مصنوعی: آنها مانند باد به دنبال او میدویدند و در شب تیره، راه را نشناختند.
هوش مصنوعی: طلایه (پیشاپیش) را دیدند و عقبنشینی کردند. هیچ سودی نبود جز رنج و مسیر طولانی.
هوش مصنوعی: زمانی که اسکندر به قصر و پردهسرای (جایی که رومیها مستقر بودند) رسید، سپاه رومی به سرعت از آنجا فرار کردند.
هوش مصنوعی: در شب، شاه را خوشحال و خرم دیدند که در جلوی مردم چهار جام پر از آب گرانبها را حاضر کرده است.
هوش مصنوعی: کاباد به گردان (دربار) چنین گفت که به لطف و خوششانسی ما، شاد و خوشحال هستیم.
هوش مصنوعی: این جام نماد پیروزی ماست و نشان میدهد که ستارههای شانس و بخت، تحت فرمان ما هستند.
هوش مصنوعی: من از لشکر دارا تعداد زیادی را گرفتم، اما به هر حال تعداد آنها بسیار کم است و به اندازهٔ شنهای زمین میرسد.
هوش مصنوعی: همه سواران شمشیرهای خود را بیرون آوردند و در این دشت هَامون به جنگ مشغول شدند.
هوش مصنوعی: وقتی در جنگ، بدن خود را به زحمت میاندازید، به خاطر همان زحمت، پادشاهی و ثروت به دست میآورید.
هوش مصنوعی: جهان و آفریدگار، دوستی و حامی من است و ستارهی خوشبختی در کنار من قرار دارد.
هوش مصنوعی: بزرگان به سکندر (قیصر زمین) احترام گذاشتند و برای او دعا کردند که سرزمینش همیشه آباد و prosper باشد.
هوش مصنوعی: جان و تن ما به خاطر تو فدای تو باد، و این پیمان ما همیشگی است.
هوش مصنوعی: هیچکس از میان شاهان نیست که بتواند در شجاعت و بزرگواری به تو برابری کند و دیدارت را به خاطر بیاورد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.