مگر دیوانهای میشد به راهی
سر خر دید بر پالیزگاهی
بدیشان گفت چون خر شد لگدکوب
چراست این استخوانش بر سر چوب؟
چنین گفتند کای پرسندهٔ راز
برای آنک دارد چشم بد باز
چو شد دیوانه زان معنی خبردار
بدیشان گفت ای مشتی جگرخوار
گر آنستی که این خر زنده بودی
بسی زین کار خر را خنده بودی
شما را مغز خر دادست ایام
از آنید این سرِ خر، بسته بر دام
نداشت او زنده، چوب از کون خود باز
چگونه مرده دارد چشم بد باز
برو دم درکش و تن زن چه گویی
چو چیزی میندانی می چه جویی؟
مشو چون سایه در دنبال این کار
که ناید شمع را سایه پدیدار
تو خود سایه برین مفکن که خورشید
برای تو کُند چون سایه جاوید
اگر تو پیش کار خویش آیی
ز خود خود را بلایی بیش آیی
وگر تو دم زنی از پرده بیرون
میان پردهٔ دل افکنی خون
مکش چندین کمان بر تیر تدبیر
که از تو بر تو میآید همان تیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، حکایتی از دیوانهای روایت میشود که بر سر خر مردهای در باغی مینشیند و از دیگران دربارهی دلیل وجود استخوان خر و چشم بدش سؤال میکند. سایرین به او میگویند که علت آن، نگاه بد و بدجنس بودنش است و نسبت به رفتار و درک نادرست او انتقاد میکنند. دیوانه به آنها یادآوری میکند که اگر آن خر زنده بود، به این موضوع نمیخندیدند و به نوعی بر احمق بودن پرسشکنندگان تأکید میکند. در نهایت، شعر به مخاطب میآموزد که بهتر است به کار خود مشغول باشد و از تفکر بیهوده پرهیز کند، زیرا نگرانی و دنبالهروی تنها منجر به آسیب به خود میشود.
هوش مصنوعی: آیا ممکن است که دیوانهای در راهی خر را در وسط باغ دیده باشد؟
هوش مصنوعی: عطار در این بیت به کسانی که در برابر مشکلات و سختیها بیتوجه هستند اشاره میکند و میگوید: اگر خر (نماد موجودی زحمتکش) لگدکوب شده و استخوانش بهجای مانده، چرا باید کسی که بهوضوح این نشانهها را میبیند همچنان در انکار حقیقت باشد؟
هوش مصنوعی: آنها گفتند ای کسی که راز را میپرسی، برای اینکه او (یعنی شخصی که راز را میداند) چشم بد را (یا نگاه بد) به خود باز میکند.
هوش مصنوعی: وقتی آن دیوانه از آن معنی آگاه شد، به آنها گفت: ای افرادی که فقط به خودتان و منافع خود فکر میکنید و گوشت دل دیگران را میخورید.
هوش مصنوعی: اگر تو آن کسی هستی که این خر زنده است، بهطور قطع باید به این موضوع میخندیدی.
هوش مصنوعی: شما را زمانه عقل و اندیشهای بهسان مغز خر داده است، و از آن بهرهمند نیستید. این سر خر هم به دام افتاده است و نشاندهندهی نادانی و قید و بندتان است.
هوش مصنوعی: او (شخصیت در داستان) در زندگیاش چیزی ندارد و در واقع وجودش بر اساس چیزی است که در جسمش ندارد؛ بنابراین نمیتواند که مرده هم چیزی (چشم یا دیدی) داشته باشد که متوجه بدیها شود.
هوش مصنوعی: اگر چیزی نمیدانی، چرا در پی گویی و سخنانی؟ برو به دمی که در آن هستی، و تن خود را رها کن تا از جنگ و جدل دور باشی.
هوش مصنوعی: به دنبال این امور همچون سایه مباش، چون برای شمع هرگز سایهای وجود ندارد.
هوش مصنوعی: خودت را زیر سایهٔ دیگران قرار نده، چون خورشید (یعنی روشنایی و موفقیت) به خاطر تو محو میشود و نمیتواند بدرخشد؛ سایهای دائم و همیشگی برای تو به وجود میآید.
هوش مصنوعی: اگر تو به کار خود مشغول شوی و به خودت توجه کنی، با مشکلات بیشتری روبهرو خواهی شد.
هوش مصنوعی: اگر تو از راز خود سخن بگویی و پرده را کنار بزنی، در واقع دل را به خطر میاندازی و خود را در معرض آسیب قرار میدهی.
هوش مصنوعی: برای مدتی طولانی، خودت را تحت فشار نگذار و در اندیشههای بیحاصل غرق نشو، چرا که همین فکرها و تدبیرها به خودت آسیب میزند و نتیجهاش به تو باز میگردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.