بخش ۶ - بار دیگر پاسخ بهمن به رستم و پوزش از گفتار بد
شهنشه چو این داستان کرد گوش
درون شد پر اندیشه و لب خموش
بسنجید گفتار مرد خرد
که گفتار دانا روان پرورد
بدو گفت دانم که این تاج و تخت
کیان را تو دادی به نیروی بخت
تو آنی که از تیغ الماسگون
زدی آتش اندر دل آسکون
به البرز کوه و مازندران
به خوارزم و هامون هاماوران
شکستی بسی گردن و یال و خود
به گرز گران و به تیغ کبود
چو افراشتی سوی توران علم
نهنگ دمان را کشیدی به دم
سپاس تو دارم به روز و شبان
نگردد مرا جز به مهرت زبان
اگر تلخیای رفت و تندی فزود
ز روی زبان بود و از دل نبود
دلم بر تو کس کی گزیند همی
کجا دیده غیر از تو بیند همی
که جانم به دانش برافروختی
کمان و کمندم تو آموختی
به فرهنگ و آیین بپروردیام
میان شهان نامور کردیام
تو آزاده سروی و گردان گیا
پدر بر پدر مه نیا بر نیا
به ویژه پدرْت آن گرانمایه مرد
که با شیر نر کوشد اندر نبرد
مرا آن جهاندیده مرد کهن
به دل پرورش داد چون سرو بن
شب و روز تیمار من داشتی
درونم پراندیشه نگذاشتی
تن روشنم زنده کردی به دم
زدودی ز دل زنگ اندوه و غم
فرامُش نکردم من آن پیر را
پلنگافکن شیر نخجیر را
کنم روز و شب یاد از آن بال و برز
کمند و کمان دشنه و تیغ و گرز
که در بیشه شیر است و در کوه ببر
ز پایان چو دریا ز بالا چو ابر
بر آنم که گر بخت نیرو دهد
ستاره مرا فال نیکو دهد
برآرم ز بن بیخ بیداد را
به گردون زنم پایهٔ داد را
بشویم رخ گیتی از اهرمن
برانم دد از دشت و زاغ از چمن
به هر کار پرسم ز داننده راه
سر بخردان را رسانم به ماه
پتت جویم از کار و گفتار بد
سوی آب و آیین روم با خرد
دل مرد دانا به دست آورم
همه شهد جای کبت آورم
به نخجیر دلها شتابم همی
به درد گران چاره یابم همی
به دارو شوم خستگان را پزشک
بشویم رخانْشان ز خونین سرشک
ترازو پدید آورم ساو را
به زر هم ترازو کنم چاو را
قماری که با دشمنان باختم
در آن زخمهای کژ انداختم
یکی نقش دیگر فراز آورم
کز آن دادهٔ خویش باز آورم
حریف ششانداز را گاه نرد
به ششدر نهم مهره اندر نبرد
کنم خصل عذرا ز هفده فزون
زنم آخرین زخم بر دست خون
به دست من آید همی کعبتان
چو اندر کف کودکان لعبتان
ور ایدون به شطرنج شد چیرهدست
بتازم بر او همچو پیلان مست
به فرزین تهی از حیاتش کنم
به منصوبهٔ شاه ماتش کنم
که بر ما بشوریده کار جهان
سپه در سُتوهند و مردم به جان
دِه و روستا جمله بایر شده است
رعیت غلام اکابر شده است
ره از دزد ویران، ده از کدخدای
زر و سیم نایاب و دهقان گدای
کدیور همی دانه کارد برنج
ز کشتش تنومندی آکنده گنج
سپه را فروشند سرکردگان
چنان چون ز چین و چگل بردگان
من این کارها را ندارم پسند
بخواهم بنِ زشتی از بیخ کند
زنم ریسمان خاک هر مرز را
هزینه دهم هر کشاورز را
نخواهم ز ویران زمین ساو و باج
نگیرم ز خردان و پیران خراج
دهم جامگی لشکری را ز گنج
ابا ماهواره به پاداش رنج
سپه را ز من شاد باید بُدَن
بر و بوم آباد باید بُدَن
سپهدار کارآزموده به جنگ
گزینم که بشناسد از نام ننگ
وزین شوخچشمانِ کَلپَتره هیچ
نمانم به لشکرگه اندر بسیچ
برآمیزم از خامه شکّر به مشک
شوم خستگان را به دارو پزشک
کنم چار دفتر یکی چون نگار
همه آب و آیین در او آشکار
که خواننده آگه شود از خرد
به پاداش و بادافرهِ نیک و بد
به دوزخ دهد جای دیوان زشت
تن آسان شود پارسا در بهشت
دوم نامه در روشنی همچو ماه
که یابنده از آن، در شب تیره، راه
اواره نگارانم از باژ و ساو
شوند اندر آن با قلم کنجکاو
که اندر ده و شهر و کهسار و دشت
کجا کادمیزاد آنجا گذشت
چه باشد خر و گاو و تازی نوند
سر اشتر و کلّهٔ گوسپند
هم از رود و کاریز و بستان و کشت
چو زاید به آبان و اردیبهشت
که سنجند و گیرند از آن نو به نو
ز روی شمر ساوها جو به جو
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن از فردوسی در شاهنامه به داستانی دربارهی پادشاهی اشاره دارد که با توجه به اندیشههای عمیق و دانایی اولیای خود، در تلاش برای بهبود وضعیت کشور و مردم است. او بر این باور است که تاج و تخت او نتیجهی بخت و اقبال بوده و باید با قدرت و خرد خود از آن استفاده کند. پادشاه از خدمات و زحمات بزرگ پدر و اجدادش یاد میکند و به یاد آنها، مصمم به اصلاحات و پیشرفت میباشد. او قصد دارد تا به مردم کمک کند، زمینها را آباد کند، بیعدالتیها را از بین ببرد و در نهایت راهی برای برقراری عدل و انصاف ایجاد کند. این متن نشاندهندهی اهمیت علم، دانش و همدلی در حکومتداری و ادای دین به پیشینیان است.
هوش مصنوعی: زمانی که پادشاه این داستان را روایت کرد، شنونده با دقت به آن گوش داد و در سکوت به تفکر فرو رفت.
هوش مصنوعی: گفتار انسانهای خردمند را بسنجید، زیرا کلمات دانایان باعث رشد و پرورش روح میشود.
هوش مصنوعی: به او گفتم میدانم که این تاج و تخت متعلق به کیان است و تو آن را به لطف سرنوشت به دست آوردهای.
هوش مصنوعی: تو همان کسی هستی که با تیغ تیز و برشدار، آتش را در دل آرامی شعلهور کردی.
هوش مصنوعی: به کوههای البرز و مازندران، و همچنین به سرزمین خوارزم و هامون در سرزمین هاماوران اشاره شده است.
هوش مصنوعی: تو با ضربات سخت و مرگبار خود، بسیاری از رزمندگان و شجاعان را شکست دادی و آنان را به زمین انداختی.
هوش مصنوعی: وقتی که پرچم را به سوی توران بلند کردی، مانند نهنگ، دم را به عقب کشیدی.
هوش مصنوعی: من همیشه به خاطر محبت تو سپاسگزارم و زبانم تنها به نام تو در روز و شب میچرخد.
هوش مصنوعی: اگر چیزی به تلخی یا تندی بیان شود، این احساس از زبان ناشی میشود و ربطی به دل و درون شخص ندارد.
هوش مصنوعی: دل من فقط تو را میبیند و هیچکس دیگری را در نظر ندارد. احساس میکنم که برای من هیچ انتخابی جز تو وجود ندارد.
هوش مصنوعی: تو با دانش خود جانم را روشن کردهای و به من یاد دادهای که چگونه با کمان و کمند خود را کنترل کنم.
هوش مصنوعی: من را به فرهنگ و سنن نیکو آموختهای و در میان پادشاهان مشهور کردهای.
هوش مصنوعی: تو همچون سرو بلندی هستی که آزادانه قد میکشی و در کنار تو گیاهان دیگر هم به زیبایی رشد میکنند؛ فرزند به فرزند، زیبایی و نجابت در خون تو جاری است.
هوش مصنوعی: به طور خاص، پدرت را میگوید که مردی ارزشمند و با ارزش است و در جنگها با شجاعت مانند یک شیر نر مبارزه میکند.
هوش مصنوعی: مردی با تجربیات و دانای کهن مرا به گونهای پرورش داد که مانند سرو استوار و محکم باشم.
هوش مصنوعی: در تمام شب و روز، به فکر من بودی و در درونم اجازه ندادی که اندیشهای بیفتد.
هوش مصنوعی: تو با دمیدن خود، جانی دوباره به وجود من بخشیدی و زنگارهای درد و غم را از دل من زدودیدی.
هوش مصنوعی: من آن پیری را فراموش نکردهام که مانند پلنگی قوی و نیرومند، شکارچی شیر است.
هوش مصنوعی: در روز و شب به یاد آن پرندهای که بال و پرش را به خاطر میآورم، همراه با نشانهها و ابزارهای جنگی مثل کمند، کمان، دشنه، تیغ و گرز.
هوش مصنوعی: در جایی که جنگل هست، شیر زندگی میکند و در کوهها ببر وجود دارد. همچنین، دریا از بالا همچون ابر به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: من امیدوارم که اگر بخت و سرنوشت یاری کنند، ستارهام به من نشانههای خوبی بدهد.
هوش مصنوعی: من از ریشه و اساس ظلم را برمیدارم و بر آسمانها پایهگذار عدالت را قرار میدهم.
هوش مصنوعی: میخواهم که چهرهی دنیا را زیبا و نورانی کنم و موجودات پلید را از زمین برانم و پرندگان بیخود را از گلزارها دور کنم.
هوش مصنوعی: اگر از افراد با دانش بپرسم که چه راهی دارم، میتوانم افرادی را که آگاه هستند به هدفم برسانم.
هوش مصنوعی: من از تو دور میشوم و به سوی آب و آداب روم میروم، چون از کار و گفتار زشت خستهام.
هوش مصنوعی: من میخواهم دل مرد خردمند را به دست آورم و تمام شادی و شیرینیاش را به خود جذب کنم.
هوش مصنوعی: من به دنبال شکار دلها هستم و با وجود دردهای فراوان، تلاش میکنم تا راه حلی پیدا کنم.
هوش مصنوعی: میخواهم به درمان خستگان بپردازم و مانند یک پزشک، رنجهای آنان را از دلشان با اشکهای خونینشان برطرف کنم.
هوش مصنوعی: من ترازویی میسازم که وزن ساو را با طلا برابر کند و همچنین وزن چاو را هم با آن تنظیم میکنم.
هوش مصنوعی: من با دشمنانم در بازیای روبرو شدم که در آن آسیبهای زیادی را متحمل شدم.
هوش مصنوعی: میخواهم طرح و نقشی تازه ایجاد کنم که از آن بتوانم چیزی را که خودم دادهام به دست بیاورم.
هوش مصنوعی: گاهی اوقات در بازی ششانداز، برای رقابت با حریف، باید به دقت و با حوصله پیش رفت و هر مهره را به درستی در میدان بازی قرار داد.
هوش مصنوعی: من زودتر از سن هجده سالگی، ویژگیهای پاکدامنی را در خود پرورش میدهم و به پایان خط میرسم، با آخرین زخم بر دستان خود.
هوش مصنوعی: وقتی کعبه در دستان من قرار میگیرد، مانند اسباب بازیهایی در دستان کودکان خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر او در بازی شطرنج به مهارت تمام مسلط شود، من نیز مانند فیلهای سرمست بر او خواهیم تاخت.
هوش مصنوعی: من فرزین را که بیجان است به دست خودم از پا درمیآورم و او را به عنوان یکی از شاهزادگان به شکست میکشانم.
هوش مصنوعی: در این دنیا، اوضاع و احوال به هم ریخته است و مردم در حیرت و ترس از آنچه بر آنها میگذرد، به سر میبرند.
هوش مصنوعی: تمامی روستاها و محلهای کوچک به حالت بیحاصل و کمثمر درآمدهاند و مردم عادی به خدمتگزاران کسانی تبدیل شدهاند که از طبقات بالاتر جامعه هستند.
هوش مصنوعی: این بیت به تضاد میان دو نوع زندگی اشاره دارد. یک طرف، راهی پر از خطر و ناامنی است که به خاطر دزدی و ویرانی به مشکل خورده و طرف دیگر، دهکدهای با ثروت و برکت است که کدخدای آن با زر و سیم معروف است. اما در کنار این ثروت، دهقانان فقیر نیز وجود دارند که در تلاشند تا زندگی خود را بگذرانند. به طور کلی، این بیت به تناقضات اجتماعی و اقتصادی پرداخته و نشاندهنده چالشهای موجود در جوامع مختلف است.
هوش مصنوعی: کدیور، با دقت و کارد برنج را از دانههایش برداشت میکند و به سبب این کار، از کشت او، ثروت و برکت زیادی نصیبش میشود.
هوش مصنوعی: سرکردگان سپاه اموال و داراییهای خود را به راحتی میفروشند و به همین آسانی مانند بافندههای چینی و گلین که اجناس خود را میفروشند، عمل میکنند.
هوش مصنوعی: من این کارها را نمیپسندم و نمیخواهم زشتیها را از ریشه جدا کنم.
هوش مصنوعی: اگر هزینهاش را بپردازم، هر کشاورز را از خاک سرزمین خود جدا میکنم.
هوش مصنوعی: من از زمین ویران چیزی نمیخواهم و از خردمندان و پیران هم مالیات نمیگیرم.
هوش مصنوعی: به خاطر تلاش و زحماتی که کشیدهام، از گنجینهای که در اختیار دارم، به دیگران نیز پاداش میدهم و نعمتهایی را به آنها عطاء میکنم.
هوش مصنوعی: باید به لشکر شادمانی بخشید و سرزمین را پر از آبادانی کرد.
هوش مصنوعی: من فرماندهای باتجربه را برای جنگ انتخاب میکنم که از نام و ننگ آگاه باشد و بداند چه کسانی را باید با خود همراه کند.
هوش مصنوعی: از این چشمهای بازیگوش و فریبنده هیچ چیز نمیماند، حتی در میدان نبرد.
هوش مصنوعی: من از قلمی شیرین و خوشبو، برای خستهها دارویی میسازم.
هوش مصنوعی: من چهار دفتر را یکی میکنم، مانند تصویر زیبایی که تمام آب و آینهها در آن آشکار است.
هوش مصنوعی: خواننده باید آگاه شود که از دانش و خرد خود میتواند به نتایج و پیامدهای نیک و بد دست یابد.
هوش مصنوعی: دیوانی که به راحتی زندگی میکنند و تن به زحمت نمیدهند، در دوزخ جای میگیرند، در حالی که انسان پارسا و بااخلاق که به تلاش و زحمت میپردازد، در بهشت جای خواهد گرفت.
هوش مصنوعی: در دل شب تاریک، نور ماه راه را روشن میکند و به انسان کمک میکند تا مسیر خود را پیدا کند.
هوش مصنوعی: نویسندگان بیخانمان به خاطر نوشتههای خود دچار سردرگمی میشوند و با کنجکاوی در پی کشف حقایق جدید هستند.
هوش مصنوعی: در هر ده، شهر، کوه و دشت، به کجا میتوانیم برویم و ببینیم که آنجا کجا را میتوان یافت که متعلق به آن شخص خاص بوده است؟
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به وضعیت و مشکلاتی که در زندگی وجود دارد اشاره دارد. به طور کلی، این جمله نشاندهندهی ناهماهنگی و بینظمی در زندگی است که در آن حیوانات مختلف با جایگاهها و ویژگیهای متفاوت در کنار یکدیگر قرار دارند. به همین دلیل، این تصویر به ایجاد یک محیط آشفته یا بیقانونی اشاره میکند.
هوش مصنوعی: در فصلهای بهار و پائیز، با وجود رودخانهها، چاههای آب و باغها، محصولاتی به بار میآید که نتیجهی تلاش و رسیدگی به زمین است.
هوش مصنوعی: هر زمان که بر معانی و کیفیتها نظر میاندازند، از بررسی نیکو و سنجش دقیق بهره میبرند و به تدریج از این ارزیابیها آگاهی کسب میکنند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.