صاحبدلی که نرد وفا عاشقانه باخت
نقد دو کون در ره یار یگانه باخت
کوی فنا و فقر عجب کارخانه ای ست
خوش آن که هر چه داشت درین کارخانه باخت
بربود شیخ صومعه را لذت سماع
تسبیح و خرقه در ره چنگ و چغانه باخت
دل ز آرزوی خال تو در دام غصه مرد
بیچاره مرغ جان به تمنای دانه باخت
شد زان عذار ساده منقش رخم به خون
این نقش بین که با من بیدل زمانه باخت
با خاک آستان تو عشاق را سری ست
مسکین کسی که سر نه بر این آستانه باخت
چون بر بساط وصل تو جامی نیافت دست
شطرنج عشق با رخ تو غایبانه باخت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «باخت» دربارهٔ از دست دادن همهچیز در راه عشق است. نخست عارف را میستاید که دو جهان را در کوی فنا و فقر باخته و زاهد را که خرقه و تسبیح را در سماع از دست داده است. سپس از دل و جان خود میگوید که در دام خال یار گرفتار شد و چهرهاش از اشک خونین رنگ گرفت. در پایان جامی که به وصال نرسیده، با بهرهگیری از اصطلاحات نرد و شطرنج، عشق را از دور و غایبانه میبازد.
هوش مصنوعی: عارف صاحبدلی که بازی وفاداری را عاشقانه انجام داد، سرمایهٔ هر دو جهان را در راه آن یار یکتا از دست داد. یعنی عاشق حقیقی دنیا و آخرت را فدای معشوق میکند.
هوش مصنوعی: کوی فنا و فقر کارگاه شگفتی است. خوشا کسی که هر چه داشت در این کارگاه باخت و خود را بهکلی فدا کرد.
هوش مصنوعی: لذت سماع شیخِ صومعهنشین را از خود بیخود کرد، تا آنجا که تسبیح و خرقهاش را در راه ساز و نوای چنگ و چغانه از دست داد. یعنی زهد ظاهری در برابر جذبهٔ عشق تاب نیاورد.
هوش مصنوعی: دلم از آرزوی خال تو در دام غم جان داد. مرغ جانِ بیچاره به هوس دانه، که همان خال است، جانش را باخت.
هوش مصنوعی: از عشق آن چهرهٔ ساده و بیموی تو، رخسارم از اشک خونین نقشدار شد. ببین روزگار با من دلباخته چه بازیای کرد.
هوش مصنوعی: عاشقان با خاک درگاه تو سر و سودایی دارند و میخواهند سر بر آن بگذارند. بیچاره کسی که سرش را در جایی جز این آستانه از دست داد.
هوش مصنوعی: جامی چون در بساط وصال تو به جایی نرسید، شطرنج عشق را با رخ تو از دور و ندیده بازی کرد. «رخ» هم چهره است و هم مهرهٔ شطرنج، و «غایبانه» اشاره به شطرنج بیصفحه و نادیده دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.