شمارهٔ ۹۰ - در اختتام این سواد پر از آب زندگانی، که ماجرای دول رانی و خضرخان است ، خصصهما الله به عمر الخضر
به حمد الله که از عون الهی
به پایان آمد این «منشور شاهی»
به قدر چار ماه و چند روزی
فروزان شد چنین گیتی فروزی
هم اینجا لیلی و مجنون گرو شد
هم از شیرین و خسرو قصه نو شد
جمال آراست، این ماه دل افروز
ز ذوالقعده دوم حرف و سیوم روز
مورخ چون شمار سال وی کرد
عطارد بر سر ذوالقعد هی کرد
وگر تاریخ بکشایند ز ابجد
ز هجرت پانزده گیرند و هفصد
وگر داننده پرسد بیت چند است
درین نامهٔ، که از عشق ارجمند است
به صد خوبی نشاند در دل و جان
غم خوب «دول رانی خضر خان»
درین میمون سواد خضر خانی
ز کلک افشاندم آب زندگانی
چو خضر افگندم اندر چشمه ماهی
نهفتم آب حیوان در سیاهی
جراحتهای مشتاقان شب خیز
خراشیدم به نوک خامهٔ تیز
سزد کاین شعله گردد گیتی افروز
که از دود دو آتش دارد این سوز
اگر چه تشنه را آبی دهد خوش
زند در خرمن هستی هم آتش
مرا گر چه درین گفتار دل دزد
بهر حرفی، سزد، صد گنج زر مزد
نیم با این همه زین گفت و گو شاد
که هنگام پریدن نیست، زین باد
به سر شد نوبت حسن و جوانی
نماند آبی به جوی زندگانی
شد از من روزگار خرمی دور
به دل کرد آسمان مشکم به کافور
برون شد ماهی امیدم از شست
بنا در خانهٔ هفتاد پیوست
فروغ از روی و تاب از تن تهی گشت
چراغ دیده را روغن تهی گشت
خزان در باغ هستی غارت آورد
سمن پژمرده گشت و ارغوان زرد
صدف را، مهر زد، لبهای خندان
تزلزل یافت، گوهرهای دندان
ز اوراقی که با هم غنچه بستم
چو گل در بزم سلطانان نشستم
نسیمم را، چنان شد بخت بستم
که گشت این غنچه دستنبوی شاهان
مرا بود از چنین فرخنده کاری
کلاه عزت از هر تاجداری
ز هر شاه آمدم هر دم خرامان
چو سوری سرخ روی و زر به دامان
نه با هر مشتری کردم قرانی
نه ره مریخ را دادم عنانی
نه از ذیل عنایت سایه جستم
نه در ظل حمایت پایه جستم
همه جا بودم از بخت پر امید
عطارد وار، هم زانوی خورشید
یکی از من غزل جوید، دگر بیت
فشانیدم بر آتش روغن زیت
به دود انگیزی زینگونه سوزی
حدیث من بدان ماند که روزی:



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش پایاننامهٔ منظومهٔ دولرانی و خضرخان است. شاعر مدت سرودن، یعنی چهار ماه و چند روز، و سال پایان آن، ۷۱۵ هجری، را میگوید و کتاب را آب حیاتی میداند که در سیاهی مرکب پنهان شده است. سپس به پیری و فرسودگی خود میپردازد و از عزت و پاداشی که از شعر نزد پادشاهان یافته و از بینیازیاش در برابر حامیان یاد میکند. در پایان سخن را به حکایتی میکشاند که در بخش بعد میآید.
هوش مصنوعی: خدا را سپاس که با یاری او این کتاب، که چون فرمانی شاهانه است، به پایان رسید.
هوش مصنوعی: این اثر جهانافروز در مدت حدود چهار ماه و چند روز سروده و آراسته شد.
هوش مصنوعی: این منظومه با داستان لیلی و مجنون برابری کرد و قصهٔ شیرین و خسرو را نیز تازه کرد؛ یعنی در عشقنامه بودن همپایهٔ آنهاست.
هوش مصنوعی: این اثر دلافروز در ماه ذوالقعده، در روزی که شاعر با حروف و شمارهٔ روز به آن اشاره میکند، کامل شد و جمال یافت.
هوش مصنوعی: وقتی تاریخنویس سال آن را حساب کرد، عطارد، ستارهٔ دبیران، بر آغاز ذوالقعده بانگ زد و آن را ثبت کرد؛ اشارهای به زمان پایان کتاب است.
هوش مصنوعی: اگر تاریخ را به حساب ابجد بگشایند، سال هفتصد و پانزده هجری به دست میآید.
هوش مصنوعی: اگر کسی آگاه بپرسد که در این کتاب، که از عشقی گرانقدر سخن میگوید، چند بیت است،
هوش مصنوعی: بداند که این کتاب با زیبایی بسیار، غم عشق نیکوی دولرانی و خضرخان را در دل و جان خواننده جای میدهد.
هوش مصنوعی: در این نوشتهٔ فرخندهٔ خضرخانی، از قلمم آب زندگانی پاشیدم؛ یعنی سخنی جاودانه پدید آوردم، با اشاره به خضر و آب حیات.
هوش مصنوعی: مانند خضر که ماهی را در چشمهٔ حیات انداخت، من نیز آب حیات را در سیاهی مرکب پنهان کردم؛ یعنی جان و جاودانگی در این نوشته نهفته است.
هوش مصنوعی: با نوک قلم تیز خود زخمهای عاشقان شبزندهدار را تازه کردم و دردشان را بازگفتم.
هوش مصنوعی: سزاوار است که این شعله جهان را روشن کند، زیرا سوزش از دود دو آتش، یعنی عشق دو دلداده، برخاسته است.
هوش مصنوعی: این سخن اگرچه تشنه را آبی گوارا میدهد، در خرمن هستی نیز آتش میزند؛ یعنی هم جانبخش است و هم سوزاننده.
هوش مصنوعی: اگرچه برای هر حرف این سخن دلربا سزاوار است که صد گنج زر پاداشم دهند،
هوش مصنوعی: با این همه از این گفتار شادمان نیستم، زیرا با این باد، یعنی دم شعر، دیگر توان پرواز ندارم و روزگارم رو به پایان است.
هوش مصنوعی: دوران زیبایی و جوانی به سر آمد و در جوی عمرم آبی نماند.
هوش مصنوعی: روزگار شادی از من دور شد و آسمان موی سیاهم را چون مشک به سپیدی کافور بدل کرد.
هوش مصنوعی: ماهی امیدم از قلاب رها شد و بنای عمرم به خانهٔ هفتاد سالگی نزدیک شد.
هوش مصنوعی: رخسارم بیفروغ و تنم بیتوان شد و چراغ چشمم بیروغن ماند؛ یعنی بیناییام کاهش یافت.
هوش مصنوعی: خزان پیری باغ وجودم را غارت کرد؛ سمن چهرهام پژمرد و ارغوان گونهام زرد شد.
هوش مصنوعی: لبان خندانم، که چون صدف بودند، بسته شد و دندانهایم، که مانند مروارید بودند، لق شد.
هوش مصنوعی: با برگهایی که مانند غنچه گرد هم آوردم، یعنی دفترهای شعرم، مانند گل در مجلس پادشاهان جای گرفتم.
هوش مصنوعی: بخت با نسیم سخنم چنان یار شد که این غنچهٔ شعر، گلدستهٔ دست پادشاهان شد.
هوش مصنوعی: از این کار فرخنده، یعنی شاعری، از هر پادشاهی کلاه عزت و احترام یافتم.
هوش مصنوعی: هر بار با ناز از نزد هر شاه بازگشتم، سرافراز مانند گل سرخ و با دامنی پر از زر.
هوش مصنوعی: با هر خریداری همنشین نشدم و به هر جنگجو و زورمندی تن ندادم؛ یعنی شعرم را به هر کسی نفروختم. مشتری و مریخ با ایهام به خریدار و جنگاور آمدهاند.
هوش مصنوعی: نه در پناه لطف کسی سایه خواستم و نه در سایهٔ حمایت کسی پایه و مقام جستم.
هوش مصنوعی: همه جا به بخت خود امیدوار بودم و مانند عطارد، ستارهٔ دبیران، همنشین خورشید یعنی پادشاه بودم.
هوش مصنوعی: یکی از من غزل میخواست و دیگری بیتی؛ و من با این کار روغن زیتون بر آتش ریختم و شعله را تیزتر کردم.
هوش مصنوعی: با چنین سوزی که دود برمیانگیزد، حکایت من به داستانی میماند که روزی رخ داد؛ و شاعر آن داستان را در بخش بعد میآورد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.